Xylella σε αμπελώνα του Λουξεμβούργου: Τι ζητά το ΥΠΑΑΤ για τα φυτά που διακινούνται – Η Ελλάδα παραμένει απαλλαγμένη

Ενίσχυση των φυτοϋγειονομικών ελέγχων στη διακίνηση φυτών ζητά το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μετά την επίσημη επιβεβαίωση εστίας του βακτηρίου Xylella fastidiosa σε εγκατεστημένο αμπελώνα στο Λουξεμβούργο στις 12 Οκτωβρίου 2026. Σύμφωνα με ενημερωτικό έγγραφο της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής, είναι η πρώτη περίπτωση σε αμπελουργική ζώνη της βόρειας Ευρώπης.

Για τους Έλληνες αμπελουργούς και φυτωριούχους, το πρακτικό είναι ο έλεγχος του πολλαπλασιαστικού υλικού που παραλαμβάνουν. Το ΥΠΑΑΤ εφιστά την προσοχή στο έγκυρο φυτοϋγειονομικό διαβατήριο, την τήρηση αρχείων αγορών και πωλήσεων για τουλάχιστον τρία χρόνια και τη γνωστοποίηση της άφιξης φυτών από άλλα κράτη μέλη, καθώς η χώρα μας παραμένει μέχρι σήμερα επίσημα απαλλαγμένη από το βακτήριο.

Το χρονικό της μόλυνσης και η γεωγραφική εξάπλωση

Η νέα εστία εντοπίστηκε στην κοιλάδα του Μοζέλα, συγκεκριμένα στον Δήμο Mertert κοντά στα σύνορα με τη Γερμανία, στο πλαίσιο των τακτικών ετήσιων επισκοπήσεων. Τα εργαστηριακά αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι πρόκειται για το υποείδος Xylella fastidiosa subsp. fastidiosa, το οποίο αποτελεί τον αιτιολογικό παράγοντα της ασθένειας του Pierce στην άμπελο.

Για την ανάσχεση του κινδύνου, οι αρχές του Λουξεμβούργου οριοθέτησαν άμεσα προσβεβλημένη ζώνη ακτίνας 50 μέτρων γύρω από τα μολυσμένα πρέμνα και ζώνη ασφαλείας σε ακτίνα 2,5 χιλιομέτρων, εφαρμόζοντας πρωτόκολλο εκρίζωσης. Με τον εντοπισμό αυτό, το Λουξεμβούργο αποτελεί πλέον το πέμπτο κράτος μέλος της ΕΕ με ενεργές εστίες του βακτηρίου, μετά την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.

Όπως είχαμε αναφέρει στο ρεπορτάζ μας για τα μέτρα προστασίας, η πίεση του παθογόνου στη νότια Ευρώπη παραμένει διαρκής, ωστόσο η εμφάνισή του τόσο βόρεια αποδεικνύει ότι η διακίνηση μολυσμένου υλικού υπερβαίνει τα παραδοσιακά κλιματικά όρια.

Στοιχείο Εστίας	Δεδομένα Καταγραφής
Χώρα / Τοποθεσία	Λουξεμβούργο / Κοιλάδα Μοζέλα (Δήμος Mertert)
Ημερομηνία Επιβεβαίωσης	12 Οκτωβρίου 2026
Υποείδος Παθογόνου	Xylella fastidiosa subsp. fastidiosa (Ασθένεια Pierce)
Ζώνη Προσβολής	Ακτίνα 50 μέτρων
Ζώνη Ασφαλείας	Ακτίνα 2,5 χιλιομέτρων
Ευρωπαϊκό Πλαίσιο	5ο κράτος μέλος με εστία (μετά από IT, FR, ES, PT)

Οι φορείς του βακτηρίου και ο κίνδυνος για την Ελλάδα

Η Ελλάδα διατηρεί καθεστώς απαλλαγμένης χώρας, όπως πιστοποιούν τα συνεχή επίσημα προγράμματα επισκοπήσεων. Εντούτοις, ο κίνδυνος εισόδου παραμένει υψηλός, καθώς το πολλαπλασιαστικό υλικό μπορεί να φέρει το βακτήριο σε ασυμπτωματική φάση.

Έντομα που μπορούν να μεταδώσουν το βακτήριο, όπως τα Philaenus spumarius και Neophilaenus campestris, απαντούν ευρέως στη χώρα. Σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για την έρευνα γύρω από τη Xylella, η έγκαιρη διάγνωση παραμένει το μόνο αποτελεσματικό εργαλείο προτού εγκατασταθεί το βακτήριο σε φυσικούς πληθυσμούς εντόμων.

Τα φυτά υψηλού κινδύνου και οι υποχρεώσεις επαγγελματιών

Εκτός από το αμπέλι, το ΥΠΑΑΤ υπογραμμίζει την ανάγκη εντατικής επιτήρησης σε σειρά φυτών υψηλού κινδύνου:

• Ελιά (Olea europaea)
• Αμυγδαλιά (Prunus dulcis)
• Πικροδάφνη (Nerium oleander)
• Πολύγαλα (Polygala myrtifolia)
• Αρωματικά είδη (λεβάντα, δενδρολίβανο)

Το έγγραφο υπενθυμίζει στους επαγγελματίες τα εξής:

1. Φυτοϋγειονομικό Διαβατήριο: Τα φυτά-ξενιστές γίνονται δεκτά μόνο με έγκυρο διαβατήριο ανά μονάδα πώλησης.
2. Γνωστοποίηση Αφίξεων: Η άφιξη φυτών γνωστοποιείται στην κατά τόπο αρμόδια υπηρεσία (π.δ. 37/2021).
3. Τήρηση Αρχείων: Αρχεία αγορών και πωλήσεων για τουλάχιστον τρία έτη.
4. Άμεση Ειδοποίηση: Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων όπως περιφερειακό καψάλισμα φύλλων, ξήρανση βλαστών, χλώρωση ή απότομη καχεξία, τα φυτά δεν διακινούνται και ενημερώνεται αμέσως η αρμόδια υπηρεσία.

Οι έλεγχοι των κλιμακίων εστιάζουν κατά προτεραιότητα σε φυτώρια, σημεία λιανικής και διαδικτυακής πώλησης, πρόσφατα εγκατεστημένους αμπελώνες με φυτά εξωτερικού, καθώς και σε νέες φυτεύσεις σε δημόσια και ιδιωτικά έργα πρασίνου.

Πηγή: ΥΠΑΑΤ, Διεύθυνση Προστασίας Φυτικής Παραγωγής