Μήλα: Βουτιά 13,5% στην παραγωγή της ΕΕ – Άλμα 40% στην Ελλάδα

Στη δεύτερη χαμηλότερη εμπορική παραγωγή της τελευταίας δεκαετίας οδηγείται η Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα των μήλων, εξαιτίας των έντονων κλιματικών αντιξοοτήτων. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση «Fresh Deciduous Fruit Annual» που δημοσίευσε στις 4 Νοεμβρίου 2026 η Υπηρεσία Εξωτερικών Γεωργικών Υποθέσεων (FAS) του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) στο Βερολίνο, η συνολική συγκομιδή για την εμπορική περίοδο 2026/2027 προβλέπεται στα 9,83 εκατομμύρια μετρικούς τόνους, καταγράφοντας ετήσια πτώση 13,5% σε σχέση με τους 11,37 εκατομμύρια τόνους της προηγούμενης περιόδου.

Για τον Έλληνα μηλοπαραγωγό, η εξέλιξη αυτή διαμορφώνει ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο στην ευρωπαϊκή αγορά. Την ώρα που οι παραδοσιακοί «γίγαντες» της παραγωγής χάνουν πάνω από 1,5 εκατομμύριο τόνους καρπού, η ελληνική παραγωγή καταγράφει εντυπωσιακή ανάκαμψη 40%, φτάνοντας τους 280.000 τόνους από τους 200.000 τόνους της περσινής δύσκολης χρονιάς. Η καθαρή αυτή αύξηση των 80.000 τόνων δημιουργεί ισχυρές προϋποθέσεις για ενίσχυση των εξαγωγών σε κεντροευρωπαϊκές αγορές που αντιμετωπίζουν έντονα ελλείμματα.

Διαφήμιση

Το χρονικό των ακραίων καιρικών φαινομένων

Οι εκτιμήσεις του USDA έρχονται να επιβεβαιώσουν σε επίπεδο τελικών αποδόσεων τις προειδοποιήσεις που είχε καταγράψει η υπηρεσία MARS για την ξηρασία, αλλά και οι εκθέσεις του FAO για σοβαρές ζημιές στις δενδρώδεις καλλιέργειες της ηπείρου. Ο ήπιος χειμώνας επιτάχυνε την ανθοφορία, με αποτέλεσμα οι όψιμοι παγετοί από τα μέσα Απριλίου έως τον Μάιο να «κάψουν» τα νεαρά καρπίδια σε Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία και Ρουμανία.

Ακολούθησαν κύματα καύσωνα και έντονη καλοκαιρινή ξηρασία, τα οποία οδήγησαν σε μικροκαρπία, εγκαύματα από τον ήλιο και πρόωρη καρπόπτωση. Επιπρόσθετα, τοπικές χαλαζοπτώσεις στην Ολλανδία, το Βέλγιο και τη βόρεια Γερμανία υποβάθμισαν μεγάλο μέρος της σοδειάς σε βιομηχανική χρήση. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, «οι αντίξοες καιρικές συνθήκες επηρεάζουν όλο και περισσότερο την παραγωγή της ΕΕ».

Οι απώλειες των ισχυρών και το άλμα της Ελλάδας

Πέντε χώρες —Πολωνία, Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία και Ισπανία— συγκεντρώνουν το 81% του συνόλου της παραγωγής στην ΕΕ, καθορίζοντας το ισοζύγιο προσφοράς. Η Πολωνία, η μεγαλύτερη παραγωγός δύναμη με μερίδιο 29%, κατρακύλησε κατά 24%, χάνοντας περίπου 900.000 τόνους.

*(Υπολογισμός σε σχέση με το δυνητικό παραγωγικό δυναμικό των 500.000 τόνων).*

Το πιο σφοδρό πλήγμα καταγράφεται στην Κεντρική Ευρώπη. Η έκθεση του USDA τονίζει χαρακτηριστικά: «Η Ουγγαρία αναμένει τη μικρότερη σοδειά μήλων των τελευταίων 50 ετών». Οι εκτιμώμενοι 140.000 τόνοι καλύπτουν μόλις το 20–25% της χωρητικότητας των εγχώριων μονάδων μεταποίησης (350.000 τόνοι), εξέλιξη που θα προκαλέσει έλλειμμα πρώτης ύλης για χυμούς και συμπυκνώματα σε ολόκληρη τη ζώνη.

Δομική συρρίκνωση και πίεση στο κόστος

Πέρα από τα καιρικά φαινόμενα, η ευρωπαϊκή μηλοκαλλιέργεια διέρχεται μια βαθιά διαρθρωτική κρίση. Η συγκομισθείσα έκταση στην ΕΕ μειώθηκε κατά 1,4% στα 4.305.000 στρέμματα (430.500 εκτάρια). Η μειωμένη κερδοφορία, οι αυστηροί περιορισμοί στη χρήση νερού και φυτοπροστατευτικών, το υψηλό κόστος αναδιάρθρωσης και η έλλειψη διαδόχων οδηγούν σε εγκατάλειψη ή εκρίζωση μηλεώνων. Στην Πολωνία και την Ισπανία, παραγωγοί στρέφονται σταδιακά σε καλλιέργειες όπως τα αχλάδια και τα κεράσια.

Ταυτόχρονα, το κόστος εργασίας εκτοξεύεται: στη Γερμανία, ο κατώτατος μισθός για εποχικούς εργάτες αυξήθηκε κατά 46% μεταξύ Ιανουαρίου 2021 και Ιανουαρίου 2026 (από 9,50 € σε 13,90 €/ώρα), ενώ από τον Ιανουάριο του 2027 θα ανέλθει στα 14,60 €/ώρα. Οι παραγωγοί «αισθάνονται συμπιεσμένοι ανάμεσα στους κλιματικούς κινδύνους, το αυξημένο κόστος εισροών και τις τιμές που δεν επαρκούν για να τα καλύψουν», υπογραμμίζει το USDA.

Φρένο στα βιολογικά, άνοδος των ποικιλιών club

Η πίεση του πληθωρισμού στο ράφι επηρεάζει άμεσα και τα βιολογικά μήλα. Η παραγωγή τους στην ΕΕ υποχωρεί στους 544.000 τόνους (από 630.000 τόνους το 2025), διατηρώντας το μερίδιό τους μόλις στο 5,53% της εμπορικής σοδειάς. Αρκετοί καλλιεργητές αναστέλλουν τα σχέδια επέκτασης ή επιστρέφουν στη συμβατική καλλιέργεια, φοβούμενοι ότι η προσφορά θα ξεπεράσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Σε επίπεδο ποικιλιών, η Golden Delicious παραμένει στην κορυφή (κυρίως σε Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία), ακολουθούμενη από τη Gala. Αντίθετα, παραδοσιακές ποικιλίες όπως η Idared χάνουν συνεχώς έδαφος στην Ανατολική Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, οι προστατευόμενες ποικιλίες «club» (όπως Pink Lady και Kanzi), καθώς και ανθεκτικές σε φουζικλάδιο και ωίδιο ποικιλίες (Topaz, Santana), κερδίζουν μερίδια στοχεύοντας στην premium κατηγορία τιμών, με τη Δανία (33%), την Ολλανδία (14%) και τη Γαλλία (14%) να διατηρούν τα υψηλότερα ποσοστά νέων φυτεύσεων.

Η φετινή έλλειψη προσφοράς στην ΕΕ καθιστά την ελληνική σοδειά στρατηγικό πλεονέκτημα, υπό την προϋπόθεση ότι οι εγχώριοι συνεταιρισμοί και έμποροι θα εκμεταλλευτούν τα κενά των κεντροευρωπαϊκών δικτύων διανομής πριν καλυφθούν από εισαγωγές τρίτων χωρών.

Πηγή: freshplaza.com