Αφθώδης πυρετός Λέσβος: Ερώτηση ΣΥΡΙΖΑ για ευρωπαϊκά κονδύλια
Έξι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, με πρώτο υπογράφοντα τον Θεόφιλο Ξανθόπουλο, κατέθεσαν στις 30 Σεπτεμβρίου ερώτηση προς τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την κρίση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο. Στο επίκεντρο της ερώτησης (αρ. πρωτ. 8750) βρίσκεται το αν η κυβέρνηση έχει ζητήσει από την Κομισιόν την ενεργοποίηση δύο ευρωπαϊκών μηχανισμών στήριξης για τους πληγέντες κτηνοτρόφους.
Για τον παραγωγό του νησιού το ερώτημα έχει πρακτική σημασία. Ο πρώτος μηχανισμός, το άρθρο 78α του Κανονισμού 2021/2115, επιτρέπει πληρωμές κρίσης σε ενεργούς αγρότες μέσω του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ, όταν τα μέτρα εκρίζωσης μιας ζωονόσου προκαλούν απώλεια τουλάχιστον 30% της μέσης ετήσιας παραγωγής. Ο δεύτερος, το άρθρο 220 του Κανονισμού 1308/2013, προβλέπει έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς όταν οι περιορισμοί στις συναλλαγές διαταράσσουν τις τιμές. Για τον αφθώδη στο γάλα, στα γαλακτοκομικά και στο αιγοπρόβειο κρέας, η ενωσιακή συγχρηματοδότηση φτάνει το 60%, με πόρους από το γεωργικό αποθεματικό. Και οι δύο δρόμοι ανοίγουν μόνο με επίσημο ελληνικό αίτημα.
Τα νούμερα της κρίσης
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ που επικαλείται η ερώτηση, έως τις 21 Αυγούστου είχαν θανατωθεί 81.060 ζώα, από τα οποία 80.151 αιγοπρόβατα. Στις 22 Σεπτεμβρίου το υπουργείο ανακοίνωσε την καταβολή, «μέσα στις επόμενες μέρες», 7.726.101 ευρώ σε 143 εκμεταλλεύσεις για 46.124 θανατωμένα ζώα.
| Στοιχείο | Τιμή |
|---|---|
| Πρώτο κρούσμα | 16 Μαρτίου 2026 |
| Θανατωμένα ζώα (έως 21/8) | 81.060 |
| Ζώα στην πληρωμή της 22/9 | 46.124 |
| Ποσό πληρωμής 22/9 | 7,73 εκατ. € |
| Μέσο ποσό ανά εκμετάλλευση | ~54.000 € |
| Μέσο ποσό ανά ζώο | ~167 € |
Οι μέσοι όροι είναι υπολογισμός του e-agrotis.gr με βάση τα ανακοινωμένα ποσά.
Η ανακοίνωση της 22ας Σεπτεμβρίου αφορά περίπου το 57% των ζώων που έχουν θανατωθεί. Δεν προκύπτει από τα δημόσια στοιχεία πόσα από τα υπόλοιπα έχουν ήδη αποζημιωθεί σε προηγούμενες πληρωμές, και αυτό ακριβώς ζητούν να μάθουν οι βουλευτές: ποσά που έχουν πράγματι πιστωθεί, όχι απλώς εγκριθεί ή ανακοινωθεί.
Το ΥΠΑΑΤ έχει ανακοινώσει και άλλα μέτρα. Με ΚΥΑ ύψους 38,1 εκατ. ευρώ καλύπτονται οι θανατώσεις λόγω αφθώδους στη Λέσβο από τις 15 Μαρτίου έως τις 30 Ιουνίου 2026, μαζί με θανατώσεις από ευλογιά και πανώλη σε άλλες περιοχές. Για τα τυροκομεία του νησιού έχει θεσπιστεί ξεχωριστή ενίσχυση έως 8 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό του υπουργείου και προθεσμία 15 ημερών για την υποβολή δικαιολογητικών στην κτηνιατρική αρχή της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Κοινό στοιχείο: είναι εθνικοί πόροι, όχι ευρωπαϊκοί.
Φυλή Λέσβου, κτηνίατροι και ΥΠΕΘΑ
Η ερώτηση ανοίγει και το ζήτημα του γενετικού κεφαλαίου. Το άρθρο 13 του Κανονισμού 2020/687 επιτρέπει, υπό αυστηρούς όρους βιοασφάλειας, παρέκκλιση από τη θανάτωση για ζώα καταχωρισμένα ως σπάνιας φυλής ή τεκμηριωμένης υψηλής γενετικής αξίας. Οι βουλευτές ρωτούν αν εξετάστηκε για το πρόβατο Λέσβου και με ποιο αποτέλεσμα.
Ζητούνται επίσης στοιχεία για τις οργανικές και τις κενές θέσεις κτηνιάτρων στο Βόρειο Αιγαίο, καθώς και εξηγήσεις για την απόφαση της 2ας Σεπτεμβρίου να αναλάβει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας τον επιχειρησιακό συντονισμό στο πεδίο. Το ΥΠΑΑΤ διατηρεί τη στρατηγική, επιστημονική και κτηνιατρική ευθύνη, ενώ έχει προβλεφθεί χρηματοδότηση 3 εκατ. ευρώ προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου για δαπάνες αντιμετώπισης της επιζωοτίας.
Τι ακολουθεί
Η Κομισιόν, με την Εκτελεστική Απόφαση 2026/2148 της 21ης Σεπτεμβρίου, κατέγραψε νέα κρούσματα και διατήρησε ζώνες προστασίας και επιτήρησης για σειρά εστιών έως το τέλος του έτους. Με προηγούμενη απόφαση, η λήξη των μέτρων στις ζώνες αυτές είχε οριστεί για την 1η Οκτωβρίου 2026. Για τους κτηνοτρόφους αυτό σημαίνει τουλάχιστον τρεις ακόμη μήνες περιορισμών στη διάθεση ζώων και προϊόντων.
Το υπουργείο οφείλει να απαντήσει εντός της προθεσμίας του Κανονισμού της Βουλής. Η απάντηση στα δύο πρώτα ερωτήματα θα δείξει αν η Λέσβος μπορεί να περιμένει πρόσθετα κονδύλια από τις Βρυξέλλες ή αν η στήριξη θα συνεχίσει να βαραίνει αποκλειστικά τον εθνικό προϋπολογισμό, σε μια κρίση που μετρά ήδη επτά μήνες.
Πηγή: Ερώτηση βουλευτών ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ προς τον ΥΠΑΑΤ, αρ. πρωτ. 8750/30.9.2026 (Βουλή των Ελλήνων)
