Έγκριση για το 1ο μυκητοκτόνο RNA κατά του ωιδίου στο αμπέλι
Το Μεξικό έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που ενέκρινε μυκητοκτόνο βασισμένο σε τεχνολογία RNA, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην καταπολέμηση του ωιδίου (Erysiphe necator) — του μύκητα που μαστίζει αμπελώνες από την Κρήτη ως τη Μακεδονία. Η έγκριση δόθηκε στις 12 Αυγούστου από τις μεξικανικές αρχές υγείας, περιβάλλοντος και γεωργίας, μετά από διαδικασία εννέα μηνών.
Για τον Έλληνα αμπελουργό η είδηση δεν σημαίνει άμεση διαθεσιμότητα του προϊόντος — είναι ακόμα μακριά από τα ελληνικά περίπτερα φυτοφαρμάκων. Σημαίνει όμως κάτι πιο ουσιαστικό: ανοίγει τον δρόμο για μια εντελώς διαφορετική κατηγορία φυτοπροστασίας, που δεν δηλητηριάζει τον μύκητα αλλά «σβήνει» επιλεκτικά το γονίδιο που του επιτρέπει να επιβιώσει.
Τι έχουμε ήδη γράψει για το ωίδιο
Το e-agrotis έχει καλύψει εκτενώς τη μάχη με το ωίδιο φέτος: από τις οδηγίες ψεκασμών την άνοιξη, τις κρίσιμες εβδομάδες καρπόδεσης τον Ιούνιο, μέχρι το νέο σύστημα HyperBird που εντοπίζει προσβολές ημέρες πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Όλα αυτά τα εργαλεία δουλεύουν πάνω σε μια κοινή λογική: έγκαιρη ανίχνευση και στοχευμένη επέμβαση με τα υπάρχοντα χημικά μέσα. Η έγκριση στο Μεξικό είναι κάτι διαφορετικό — δεν αφορά το πότε ή πώς ψεκάζεις, αλλά το ίδιο το μόριο που χρησιμοποιείς.
Πώς λειτουργεί η τεχνολογία RNA
Η μέθοδος ονομάζεται παρεμβολή RNA και δουλεύει αντίστροφα από ό,τι ξέρουν οι αμπελουργοί μέχρι σήμερα. Αντί να επιτίθεται χημικά στον μύκητα, το προϊόν περιέχει μικρά μόρια RNA σχεδιασμένα να εντοπίζουν και να καταστρέφουν τα μόρια mRNA ενός συγκεκριμένου γονιδίου του παθογόνου. Χωρίς αυτά τα mRNA, ο μύκητας δεν μπορεί να παράγει την πρωτεΐνη που χρειάζεται για να επιβιώσει.
Η διαφορά με τα συμβατικά μυκητοκτόνα είναι ότι η δράση είναι εξαιρετικά στοχευμένη: επηρεάζεται μόνο το είδος για το οποίο έχει σχεδιαστεί το μόριο RNA, χωρίς τις ευρύτερες παρενέργειες σε ωφέλιμους οργανισμούς ή στο οικοσύστημα του αμπελώνα που συνοδεύουν συχνά τα χαλκούχα ή συστηματικά σκευάσματα.
Γιατί έχει σημασία για την ελληνική αμπελουργία
Το ωίδιο θεωρείται η δεύτερη πιο καταστροφική ασθένεια του αμπελιού μετά τον περονόσπορο, με προσβολές που μπορούν να φτάσουν το 80% της παραγωγής όταν δεν εφαρμόζεται έγκαιρη αντιμετώπιση. Προσβάλλει φύλλα, βλαστούς και σταφύλια, αφήνοντας το χαρακτηριστικό γκριζωπό, σκονισμένο επίχρισμα που κάθε αμπελοκαλλιεργητής στην Κρήτη, την Πελοπόννησο ή τη Μακεδονία έχει αντιμετωπίσει τουλάχιστον μία φορά.
Σήμερα η αντιμετώπισή του στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε θείο, χαλκό και συστηματικά μυκητοκτόνα, όπως αναλυτικά είχαμε παρουσιάσει στη λίστα εγκεκριμένων σκευασμάτων για το 2026. Το πρόβλημα με αυτά τα εργαλεία είναι γνωστό: η ανάπτυξη ανθεκτικότητας του μύκητα σε ορισμένες δραστικές ουσίες και οι περιορισμοί στη χρήση χαλκού λόγω περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ. Μια τεχνολογία που «σβήνει» γονίδιο-στόχο, χωρίς να βασίζεται σε τοξική δράση ευρέος φάσματος, θα μπορούσε θεωρητικά να προσφέρει εναλλακτική λύση εκεί όπου τα υπάρχοντα μέσα χάνουν την αποτελεσματικότητά τους.
Ο δρόμος μέχρι την Ευρώπη είναι μακρύς
Η έγκριση στο Μεξικό δεν μεταφράζεται σε άμεση διαθεσιμότητα για την Ευρώπη ή την Ελλάδα. Κάθε νέα δραστική ουσία —πόσο μάλλον μια εντελώς νέα κατηγορία τεχνολογίας όπως το RNA— περνάει από ξεχωριστή διαδικασία αξιολόγησης στην ΕΕ, μέσω της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και έγκρισης σε επίπεδο κρατών-μελών, διαδικασία που συνήθως διαρκεί χρόνια και όχι μήνες.
Αυτό σημαίνει ότι οι Έλληνες αμπελουργοί θα συνεχίσουν να βασίζονται στα σημερινά σχήματα ψεκασμών —όπως αυτά που περιγράφηκαν πρόσφατα στις οδηγίες του ΠΚΠΦ Ιωαννίνων για μετά τον τρύγο— τουλάχιστον για τα επόμενα χρόνια. Η σημασία της εξέλιξης είναι περισσότερο προπομπός παρά άμεση λύση: αποδεικνύει ότι μια ρυθμιστική αρχή έκρινε την τεχνολογία αρκετά ασφαλή ώστε να την εγκρίνει για εμπορική χρήση, κάτι που θα διευκολύνει ανάλογες αιτήσεις σε άλλες αγορές, συμπεριλαμβανομένης της ευρωπαϊκής.
Μέχρι τότε, η πιστή εφαρμογή των εγκεκριμένων σχημάτων προστασίας και η τακτική παρακολούθηση του αμπελώνα παραμένουν η μόνη αποτελεσματική γραμμή άμυνας. Συμβουλευτείτε τον υπεύθυνο γεωπόνο της περιοχής σας για την έγκαιρη διαχείριση της ανθεκτικότητας στα διαθέσιμα σκευάσματα και μείνετε συντονισμένοι στο e-agrotis.gr για όλες τις νεότερες εξελίξεις γύρω από την πορεία των νέων τεχνολογιών φυτοπροστασίας.
