Νέα ΚΑΠ: Ποιος θα θεωρείται «γεωργός» και ποια στρέμματα θα πληρώνονται
Ποιος θα έχει δικαίωμα στην ενίσχυση της νέας ΚΑΠ; Και ποια χωράφια θα «μετράνε»; Αυτές οι δύο ερωτήσεις κρίνουν ποιος πληρώνεται — και είναι ακριβώς αυτές που διαπραγματεύονται αυτές τις ημέρες τα κράτη μέλη στις Βρυξέλλες.
Η στήριξη πάει «πρωτίστως» σε όσους καλλιεργούν
Σύμφωνα με το Άρθρο 6 παρ. 5, η ενίσχυση ανά εκτάριο απευθύνεται πρωτίστως στους γεωργούς που ασκούν γεωργική δραστηριότητα στην εκμετάλλευσή τους και συμβάλλουν ενεργά στην επισιτιστική ασφάλεια. Το προοίμιο (σκέψη 10) το λέει πιο καθαρά: η στήριξη πρέπει να πηγαίνει σε όσους έχουν ως κύρια δραστηριότητα τη γεωργία.
Όσοι έχουν και άλλη δουλειά
Η πρόταση δεν αποκλείει τους πολυαπασχολούμενους. Οι μικροκαλλιεργητές των οποίων η κύρια δραστηριότητα δεν είναι η γεωργία, αλλά ασκούν ένα ελάχιστο επίπεδο γεωργικής δραστηριότητας — όπως θα το ορίσει η Ελλάδα — θεωρούνται επίσης γεωργοί.
Αυτό είναι κρίσιμο για χιλιάδες Έλληνες που έχουν ελαιόδεντρα, αμπέλι ή λίγα στρέμματα δίπλα σε μια άλλη εργασία. Ο πήχης του «ελάχιστου επιπέδου» θα μπει στο εθνικό σχέδιο.
Τι είναι «επιλέξιμο εκτάριο»
Το Άρθρο 6 παρ. 7 ορίζει ότι μετρούν μόνο εκτάσεις που βρίσκονται στη διάθεση του γεωργού και ανήκουν σε μία από τις εξής κατηγορίες:
- Γεωργικές εκτάσεις με γεωργική δραστηριότητα υπό τον έλεγχο του γεωργού, όσον αφορά τη διαχείριση, τα οφέλη και τους οικονομικούς κινδύνους. Αν στην ίδια έκταση γίνονται και μη γεωργικές δραστηριότητες, πρέπει να υπερισχύει η γεωργική.
- Εκτάσεις σε περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, όταν δεν καλλιεργούνται ακριβώς λόγω αυτών των δεσμεύσεων (π.χ. προγράμματα για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα) — ώστε να μην «τιμωρείται» όποιος αφήνει έκταση για περιβαλλοντικό λόγο.
- Χαρακτηριστικά τοπίου (φράκτες, δεντροστοιχίες, πεζούλες κ.λπ.), αν το αποφασίσει η χώρα, εφόσον δεν εμποδίζουν σημαντικά την καλλιέργεια και δεν κυριαρχούν στο αγροτεμάχιο.
«Διαχείριση, οφέλη, κίνδυνοι»: τι σημαίνει για τα ενοίκια
Το κριτήριο του ελέγχου σημαίνει ότι το στρέμμα πληρώνεται σε αυτόν που πραγματικά το καλλιεργεί και σηκώνει το ρίσκο — όχι σε όποιον απλώς το δηλώνει. Για τις άτυπες ενοικιάσεις και τα «χαρτιά» των βοσκοτόπων, η διάταξη αυτή θα έχει βάρος στους ελέγχους.
Τέλος τα ιστορικά δικαιώματα
Η στήριξη υπολογίζεται ανά επιλέξιμο εκτάριο και διαφοροποιείται με βάση το εισόδημα ομάδων γεωργών ή περιοχών (Άρθρο 6 παρ. 2). Στο κείμενο δεν υπάρχουν δικαιώματα ενίσχυσης με ιστορική αξία — η λογική αλλάζει από «τι έπαιρνες» σε «τι χρειάζεσαι».
Τι έγινε στο Συμβούλιο στις 28-29 Σεπτεμβρίου
Στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας οι υπουργοί καλωσόρισαν την πρόοδο, αλλά πολλοί ζήτησαν ρητά περαιτέρω βελτίωση των ορισμών «γεωργού» και «ενεργού γεωργού» — είναι το σημείο που δυσκολεύει περισσότερο. Ζήτησαν επίσης απλούστερους κανόνες και διευκρινίσεις για τη μετάβαση από την τρέχουσα στη νέα περίοδο.
Η Ιρλανδική Προεδρία είχε προγραμματίσει να φέρει το συμβιβαστικό της κείμενο για τους ορισμούς στην ομάδα εργασίας στις 30 Σεπτεμβρίου – 1 Οκτωβρίου και στοχεύει σε κοινή θέση των κρατών στις 26-27 Οκτωβρίου 2026.
Προς ποια κατεύθυνση πάει ο «ενεργός γεωργός»
Από τα έγγραφα εργασίας του Συμβουλίου φαίνεται ότι η κατεύθυνση είναι η συνέχεια με το σημερινό καθεστώς: ένας «ορισμός-πλαίσιο» για τον ενεργό γεωργό σε επίπεδο ΕΕ, παρόμοιος με αυτόν που εφαρμόζεται σήμερα στο Στρατηγικό Σχέδιο, και οι λεπτομέρειες να ορίζονται από κάθε χώρα στο εθνικό της σχέδιο.
Για το επιλέξιμο εκτάριο, το κείμενο που συζητείται κρατά τη λογική της πρότασης: εκτάσεις στη διάθεση του γεωργού, με γεωργική δραστηριότητα υπό τον έλεγχό του ως προς τη διαχείριση, τα οφέλη και τους οικονομικούς κινδύνους, και με τη γεωργική δραστηριότητα να υπερισχύει όταν στην ίδια έκταση γίνονται και άλλες χρήσεις.
Τι κρατάμε: ο ορισμός δεν έχει κλειδώσει. Αν περάσει η λογική του «ορισμού-πλαισίου», το ποιος θεωρείται ενεργός γεωργός στην Ελλάδα θα κριθεί στο εθνικό σχέδιο — δηλαδή στη διαβούλευση που τρέχει τώρα.
Πού βρίσκεται η νέα ΚΑΠ και τι ακολουθεί
- Είναι ακόμη πρόταση, όχι νόμος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την κατέθεσε στις 16 Ιουλίου 2025. Για να ισχύσει πρέπει να συμφωνήσουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — ποσά και λεπτομέρειες μπορεί να αλλάξουν.
- Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας (28-29 Σεπτεμβρίου 2026): οι υπουργοί καλωσόρισαν την πρόοδο, αλλά ζήτησαν απλούστερους κανόνες, μεγαλύτερη ευελιξία στη φθίνουσα ενίσχυση και στο πλαφόν και βελτίωση των ορισμών «γεωργού» και «ενεργού γεωργού». Στόχος της Ιρλανδικής Προεδρίας: κοινή θέση των κρατών στις 26-27 Οκτωβρίου 2026.
- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: κατατέθηκαν 3.500 τροπολογίες. Ο εισηγητής προτείνει να καταργηθεί η φθίνουσα μείωση, το πλαφόν των 100.000 € να γίνει προαιρετικό για τα κράτη, να μπει υποχρεωτικό πλαφόν 500.000 € και υποχρεωτική αναδιανεμητική ενίσχυση 15%. Ψηφοφορία στην επιτροπή Γεωργίας τον Δεκέμβριο 2026, στην Ολομέλεια τον Ιανουάριο 2027.
- Χρήματα: τα τελικά ποσά κρίνονται μαζί με τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2028-2034 (Σύνοδος Κορυφής 15-16 Οκτωβρίου 2026).
- Ως το τέλος του 2027 δεν αλλάζει τίποτα: ισχύει το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027. Οι νέοι κανόνες προτείνεται να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Πηγή: Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό των όρων εφαρμογής της ενωσιακής στήριξης στην κοινή γεωργική πολιτική για την περίοδο 2028-2034, COM(2025) 560 final – 2025/0241 (COD), 16.7.2025. Κατάσταση διαπραγματεύσεων: σημείωμα της Προεδρίας του Συμβουλίου 12978/26 (10.9.2026), ανακοίνωση του Συμβουλίου Γεωργίας 28-29.9.2026 και σχέδιο έκθεσης της επιτροπής Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
