Χρηματοδότηση για αγορά και ναυπήγηση αλιευτικών σκαφών μετά από 12 χρόνια
Πολιτική συμφωνία για τη χρηματοδότηση της ανανέωσης και του εκσυγχρονισμού του αλιευτικού στόλου για την περίοδο 2028–2034 επετεύχθη στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς. Η απόφαση αυτή αίρει ένα ευρωπαϊκό «ταμπού» 12 ετών, ανοίγοντας για πρώτη φορά ξανά τον δρόμο για κοινοτική επιδότηση όχι μόνο σε επισκευές, αλλά στην απευθείας ναυπήγηση ή αγορά νέων αλιευτικών σκαφών.
Για τον Έλληνα αλιέα, η απόφαση αυτή σηματοδοτεί τη δυνατότητα αντικατάστασης του γερασμένου καϊκιού με νέο σκάφος μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, με παράλληλη χαλάρωση των περιορισμών χωρητικότητας στη μικρή παράκτια αλιεία.
Τι αλλάζει στους κανόνες χρηματοδότησης
Το νέο πλαίσιο για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΠ) της περιόδου 2028–2034 διαφοροποιείται ριζικά από το υφιστάμενο καθεστώς. Μέχρι σήμερα, τα ευρωπαϊκά ταμεία επιδοτούσαν αποκλειστικά παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού σε υφιστάμενα σκάφη — όπως συνέβη όταν άνοιξε το ΟΠΣΚΕ για σκάφη, εξοπλισμό και ψυγεία — αποκλείοντας πλήρως την αύξηση ή αντικατάσταση της ναυπηγικής δύναμης με δημόσιο χρήμα.
Πλέον, η συμφωνία προβλέπει:
– Απόκτηση νέων σκαφών: Δυνατότητα επιδότησης τόσο για κατασκευή (ναυπήγηση) όσο και για αγορά νέου σκάφους.
– Ευελιξία σε αποθέματα υπό πίεση: Διασφαλίστηκε ότι η χρηματοδότηση θα μπορεί να δίνεται ακόμη και σε τμήματα του στόλου που δραστηριοποιούνται σε υπεραλιευμένα πεδία, υπό την προϋπόθεση ότι εφαρμόζονται σχέδια αποκατάστασης, χωρίς να απαιτείται η πλήρης ολοκλήρωσή τους εκ των προτέρων.
– Εξαιρέσεις χωρητικότητας για την παράκτια αλιεία: Χαλάρωση των δεικτών χωρητικότητας (GT) όταν γίνονται επενδύσεις ασφάλειας, κατοικησιμότητας και εγκατάστασης νέων, αποδοτικότερων κινητήρων χαμηλών εκπομπών CO₂.
Σύγκριση πλαισίου: Τρέχον καθεστώς έναντι περιόδου 2028–2034
| Παράμετρος | Τρέχουσα περίοδος (έως 2027) | Νέος Κανονισμός (2028–2034) |
|---|---|---|
| Αγορά / Ναυπήγηση νέου σκάφους | Απαγορεύεται ρητά η κοινοτική ενίσχυση | Επιτρέπεται με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση |
| Επενδύσεις σε υφιστάμενα σκάφη | Επιλέξιμες υπό αυστηρούς όρους μη αύξησης ισχύος/χωρητικότητας | Επιλέξιμες με ευελιξία χωρητικότητας για πράσινους κινητήρες |
| Περιοχές με υπεραλίευση | Πλήρης αποκλεισμός χρηματοδότησης επενδύσεων στόλου | Επιτρέπεται με παράλληλη εφαρμογή σχεδίου ανάκαμψης |
| Περιβαλλοντικοί έλεγχοι (DNSH) | Πρόσθετες, περίπλοκες διαδικασίες αξιολόγησης | Αυτόματη τεκμηρίωση μέσω των κανόνων της ΚΑΠ χωρίς διπλό έλεγχο |
Η σύνδεση με τις διαπραγματεύσεις της νέας ΚΑΠ
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί συνέχεια των πιέσεων που ασκεί η Αθήνα στις Βρυξέλλες. Όπως είχαμε επισημάνει όταν ο κ. Σχοινάς τόνιζε ότι χωρίς νέους έρχεται το τέλος της αλιείας, η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους πιο γερασμένους αλιευτικούς στόλους στην Ευρώπη, με μέσο όρο ηλικίας σκαφών που ξεπερνά τα 30 έτη.
«Μόλις ολοκληρώσαμε το Συμβούλιο Υπουργών με μια πολύ σημαντική επιτυχία για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα. Συμφωνήσαμε καταρχήν στο νέο Κανονισμό Αλιείας για τα επόμενα έξι χρόνια (2028 – 2034). Στα πλαίσια αυτής της συμφωνίας για πρώτη φορά ανοίγουμε την πόρτα για τον εκσυγχρονισμό και την ανανέωση του αλιευτικού μας στόλου. Ανοίγουμε, επίσης, δυνατότητες για να στηρίξουμε τη μικρή παράκτια αλιεία που είναι και η ραχοκοκαλιά του αλιευτικού τομέα της χώρας μας», δήλωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης.
Ο ίδιος πρόσθεσε: «Με αυτή τη σημαντική εξέλιξη επιτρέπουμε για πρώτη φορά τη στήριξη των νέων ανθρώπων και των νησιωτικών και παράκτιων κοινοτήτων της χώρας μας, που πρέπει να ξαναζωντανέψουν. Βοηθάμε το πιο γηρασμένο αλιευτικό στόλο της Ευρώπης. Το υποσχέθηκα στους Έλληνες ψαράδες όταν επισκέφθηκα την ιχθυόσκαλα στο Κερατσίνι και στη Μηχανιώνα. Τους είπα ότι δεσμεύομαι να ανοίξω την πόρτα για ενίσχυση του στόλου. Και σήμερα είμαι πολύ υπερήφανος που αυτή μου η υπόσχεση γίνεται πραγματικότητα. Έχουμε δρόμο ακόμα μπροστά μας. Ακολουθούν συζητήσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά σήμερα έγινε η μεγάλη αρχή».
Παράλληλα με τα μέτρα για τα καύσιμα και την αποζημίωση εισβολικών ειδών, η στρατηγική του ΥΠΑΑΤ επικεντρώνεται πλέον στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Η γραμμή ερμηνείας και τα επόμενα βήματα
Παρότι η καταρχήν συμφωνία στο Συμβούλιο Υπουργών αποτελεί αναμφισβήτητη πολιτική τομή, δεν συνεπάγεται άμεση εκταμίευση κονδυλίων στα νησιά. Η ρύθμιση αφορά την εξαετία 2028–2034 και εκκρεμεί η διαπραγμάτευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου αναμένονται έντονες πιέσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις και χώρες της βόρειας Ευρώπης που παραδοσιακά αντιτίθενται στη χρηματοδότηση νέων σκαφών επικαλούμενες τον κίνδυνο υπεραλίευσης.
