Ανασύσταση κοπαδιών: Το νέο ΦΕΚ, τα 16,8 εκατ. και το αγκάθι των αγορών
Σε κρίσιμη καμπή εισέρχεται η ανασυγκρότηση της ελληνικής κτηνοτροφίας μετά το σαρωτικό πέρασμα των επιζωοτιών, καθώς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων θέτει το υγειονομικό πλαίσιο επανόδου, αφήνοντας ωστόσο ακόμη ανοιχτό το κρίσιμο σκέλος της χρηματοδότησης για αγορά νέων ζώων. Τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ και οι νεότερες καταγραφές στο διεθνές σύστημα WAHIS αποτυπώνουν το μέγεθος της απώλειας: πάνω από 613.000 ζώα θανατώθηκαν συνολικά από ευλογιά, αφθώδη πυρετό και πανώλη.
Για τους πληγέντες παραγωγούς, το διακύβευμα δεν περιορίζεται στην καταβολή των ενισχύσεων για τις ζωοτροφές ή την απώλεια εισοδήματος, αλλά στην ουσιαστική δυνατότητα να ξαναστήσουν τις εκμεταλλεύσεις τους. Η πρόσφατη Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Β΄ 5582/15.09.2026) καθορίζει τις αυστηρές προϋποθέσεις επαναλειτουργίας των σταβλικών εγκαταστάσεων, την ώρα που το εξαγγελθέν «Συνολικό Σχέδιο Ανάταξης» παραμένει χωρίς προκηρύξεις, σαφές χρονοδιάγραμμα και ειδικό κονδύλι για την αναπλήρωση του ζωικού κεφαλαίου.
Ο απολογισμός των απωλειών σε αριθμούς
Η εικόνα της καταστροφής από τα τρία επιδημικά κύματα που έπληξαν τη χώρα διαμορφώνεται από τα επίσημα στοιχεία ως εξής:
| Νόσος / Επιζωωτία | Θανατώσεις ζώων | Εστίες | Υγειονομικό καθεστώς / Εξέλιξη |
|---|---|---|---|
| Ευλογιά αιγοπροβάτων | 493.194 | 2.255 | Συνεχιζόμενη κυκλοφορία ιού (49.276 στη Δυτ. Ελλάδα) |
| Αφθώδης πυρετός (Λέσβος) | 81.926 | 192 | Έως 4 Σεπτεμβρίου (στοιχεία WAHIS) |
| Πανώλη μικρών μηρυκαστικών | 38.056 | – | Χώρα απαλλαγμένη από τη νόσο (από 18 Αυγούστου 2026) |
| Σύνολο απωλειών | 613.176 | 2.447 | – |
Σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας, όπως είχαμε αναλύσει για τις συνέπειες της ευλογιάς, η πίεση στις εκτροφές παραμένει ασφυκτική. Η μοναδική θετική υγειονομική εξέλιξη αφορά την ανάκτηση του καθεστώτος απαλλαγής από την πανώλη από τις 18 Αυγούστου 2026, γεγονός που ωστόσο δεν αίρει τους περιορισμούς που επιβάλλουν οι υπόλοιπες ενεργές νόσοι.
Το θεσμικό πλαίσιο: Πότε επιτρέπεται η είσοδος νέων ζώων
Η ανασύσταση δεν αποτελεί αυτόματη διαδικασία μετά τη θανάτωση του κοπαδιού. Το ισχύον πλαίσιο ορίζει αυστηρά στάδια:
1. Απολύμανση και καραντίνα: Βάσει της απόφασης 1747/386028/2023 (άρθρο 15), απαιτείται ολοκλήρωση των ελέγχων καθαρισμού και απολύμανσης και παρέλευση τουλάχιστον 21 ημερών για την έκδοση άδειας ανασύστασης.
2. Ζώνες απαγόρευσης: Για την ευλογιά, απαγορεύεται ρητά οποιαδήποτε ανασύσταση εντός της περαιτέρω απαγορευμένης ζώνης.
3. Αφθώδης πυρετός: Η ΥΑ 236005 (ΦΕΚ Β΄ 5582/15.09.2026) ξεκαθαρίζει ότι η επαναφορά εκτροφής επιτρέπεται μόνο εφόσον αρθούν πλήρως τα τοπικά περιοριστικά μέτρα, υπό την άμεση έγκριση και επίβλεψη της αρμόδιας κτηνιατρικής υπηρεσίας (Κανονισμός ΕΕ 2020/687).
Πρόκειται αποκλειστικά για υγειονομικούς κανόνες βιοασφάλειας και όχι για μέτρο χρηματοδότησης.
Τα ποσά που δόθηκαν και ο μέσος όρος ενίσχυσης
Στο οικονομικό πεδίο, το ΥΠΑΑΤ ενέκρινε στις 27 Αυγούστου κονδύλι 16,8 εκατ. ευρώ για την απώλεια εισοδήματος του πρώτου εξαμήνου του 2026, το οποίο κατανέμεται σε 2.806 κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.
Η επεξεργασία των αριθμών δείχνει ότι η ενίσχυση διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στα 5.987,17 ευρώ ανά εκμετάλλευση. Το ποσό αυτό λειτουργεί ως προσωρινή ανάσα για τις τρέχουσες οικογενειακές ανάγκες, αλλά υπολείπεται σημαντικά του κόστους αγοράς ενός νέου παραγωγικού κοπαδιού, δεδομένου ότι η αντικατάσταση 100 παραγωγικών ζώων απαιτεί σήμερα πολλαπλάσιο κεφάλαιο, χωρίς να υπολογίζονται οι πάγιες υποχρεώσεις.
Παράλληλα, στις 15 Σεπτεμβρίου προαναγγέλθηκε πρόσθετη ενίσχυση για ζωοτροφές εντός του Οκτωβρίου, όπως έχουμε καταγράψει για την έκδοση της σχετικής ΚΥΑ. Στη Λέσβο εγκρίθηκαν επιπλέον 2,6 εκατ. ευρώ για τη στήριξη 15 τυροκομείων που υπέστησαν καθίζηση τζίρου λόγω έλλειψης πρώτης ύλης.
Το κενό στο Σχέδιο Ανάταξης
Στις 4 Σεπτεμβρίου, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτης Σχοινάς ανακοίνωσε την κατάρτιση ενός «Συνολικού Σχεδίου Ανάταξης της Ελληνικής Κτηνοτροφίας», εστιασμένου στη βιοασφάλεια και την ενίσχυση των κτηνιατρικών δομών.
Ωστόσο, το σχέδιο παραμένει σε επίπεδο πολιτικής πρόθεσης. Δεν έχει δημοσιευθεί πρόσκληση ενδιαφέροντος, δεν υπάρχει συγκεκριμένος προϋπολογισμός αφιερωμένος στην επιδότηση αγοράς ζώων αντικατάστασης, ούτε δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα αιτήσεων. Η ανασύσταση δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με υγειονομικά πρωτόκολλα και επιδόματα διαβίωσης· απαιτεί άμεση επιδότηση κεφαλαίου, πιστοποιημένο γενετικό υλικό και διασφάλιση ότι οι κτηνοτρόφοι των ορεινών και νησιωτικών περιοχών δεν θα εγκαταλείψουν οριστικά την παραγωγή.
