Μπλόκο ΕΕ στις εισαγωγές κρέατος και ζωικών προϊόντων από Βραζιλία

Σε άμεση αναστολή των εισαγωγών βόειου κρέατος και προϊόντων ζωικής προέλευσης από τη Βραζιλία προχώρησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου. Η απόφαση ελήφθη καθώς η λατινοαμερικανική χώρα δεν παρείχε τις απαραίτητες εγγυήσεις συμμόρφωσης με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την υγεία των ζώων και τη χρήση αντιμικροβιακών ουσιών.

Το μέτρο θέτει εκτός ευρωπαϊκής αγοράς βασικά εξαγωγικά προϊόντα της Βραζιλίας, όπως το βόειο κρέας, τα πουλερικά, τα αυγά και το μέλι, χωρίς να έχει οριστεί χρονοδιάγραμμα άρσης της απαγόρευσης. Για τους Ευρωπαίους και Έλληνες κτηνοτρόφους, η εξέλιξη αυτή απομακρύνει άμεσα έναν όγκο δεκάδων χιλιάδων τόνων φθηνότερου, μη συμμορφούμενου κρέατος, δημιουργώντας συνθήκες αναχαίτισης των πιέσεων στις τιμές παραγωγού.

Το μέγεθος των εισαγωγών και το κενό στην αγορά

Το μέγεθος του εμπορικού αποκλεισμού είναι καθοριστικό για τις ισορροπίες στην εγχώρια και ευρωπαϊκή αγορά κρέατος. Η Βραζιλία αποτέλεσε το 2025 τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή βόειου κρέατος της ΕΕ.

Μέγεθος Αγοράς (Βραζιλία προς ΕΕ, 2025)	Στοιχείο
Όγκος εξαγωγών βόειου κρέατος	>92.000 τόνοι
Συνολική αξία εξαγωγών	>713 εκατ. ευρώ (825 εκατ. δολάρια)
Προϊόντα που επηρεάζονται άμεσα	Βόειο κρέας, πουλερικά, αυγά, μέλι
Καθεστώς πιστοποίησης εκμεταλλεύσεων	0 πιστοποιημένες μονάδες βάσει νέου πρωτοκόλλου

Ο αποκλεισμός περισσότερων από 92.000 τόνων βόειου κρέατος αφαιρεί σημαντικό ανταγωνιστικό βάρος από τους εγχώριους παραγωγούς. Με μέση αξία άνω των 7,75 ευρώ ανά κιλό εισαγόμενου βραζιλιάνικου προϊόντος, η απουσία αυτών των ποσοτήτων αναμένεται να ανακατευθύνει τη ζήτηση στη διατροφική αλυσίδα προς την κοινοτική παραγωγή.

Το χρόνιο ζήτημα των αντιμικροβιακών και οι έλεγχοι

Η απαγόρευση συγκεκριμένων αντιμικροβιακών παραγόντων σε ζώα των οποίων τα προϊόντα προορίζονται για εξαγωγή στην ΕΕ δεν αποτελεί νέα συνθήκη, καθώς το νομοθετικό πλαίσιο ισχύει ήδη από το 2023. Παρά το επαρκές περιθώριο προσαρμογής, τα στοιχεία των ίδιων των βραζιλιάνικων αρχών αποκάλυψαν ότι το εθνικό σύστημα πιστοποίησης παραμένει σε πρώιμο στάδιο, χωρίς ούτε μία κτηνοτροφική εκμετάλλευση να έχει πιστοποιηθεί επίσημα με το νέο πρωτόκολλο.

Την απόφαση της Κομισιόν χαιρέτισαν οι ευρωπαϊκές οργανώσεις Eat Europe και Farm Europe, υπογραμμίζοντας την ανάγκη διασφάλισης ίσων όρων ανταγωνισμού.

«Δεν μπορεί να υπάρχουν διαφορετικά πρότυπα ανάλογα με το αν ένα προϊόν παράγεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή εισάγεται από τρίτη χώρα. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την ασφάλεια των τροφίμων και τη χρήση των αντιμικροβιακών πρέπει να εφαρμόζονται και να τηρούνται με συνέπεια σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού», επεσήμαναν σε κοινή τους τοποθέτηση.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Eat Europe, Λουίτζι Σκορνταμαλιά (Luigi Scordamaglia), τόνισε: «Η εμπειρία της Βραζιλίας επιβεβαιώνει τη σημασία της ενίσχυσης των ελέγχων, των πιστοποιήσεων και των διαδικασιών επαλήθευσης για τα συστήματα παραγωγής των χωρών εξαγωγής, αντί να βασιζόμαστε αποκλειστικά στους ελέγχους στα σύνορα. Η εστίαση πρέπει να μετατοπιστεί από τους εκ των υστέρων ελέγχους στη διασφάλιση, σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, συνθηκών παραγωγής ισoδύναμων με εκείνες που εφαρμόζονται στην Ευρώπη».

Η συνέχεια της υπόθεσης: Από τις ρήτρες Mercosur στην πράξη

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με το ευρύτερο μέτωπο του εμπορίου αγροτικών προϊόντων με τη Λατινική Αμερική. Όπως είχαμε αναλύσει στο e-agrotis.gr για τις ρήτρες προστασίας στη συμφωνία Mercosur, οι παραγωγοί ζητούσαν διαρκώς ουσιαστικά φίλτρα απέναντι σε αθέμιτες πρακτικές. Παρά το γεγονός ότι η Κομισιόν προχώρησε σε προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur, το σημερινό «μπλόκο» αποδεικνύει ότι οι υγειονομικοί κανόνες μπορούν να λειτουργήσουν ως πραγματικό φρένο.

«Η αξιοπιστία του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας τροφίμων εξαρτάται από την ικανότητα εφαρμογής των ίδιων κανόνων για όλους», δήλωσε ο πρόεδρος της Farm Europe, Ιβ Μαντρ (Yves Madre). «Οποιαδήποτε ανισότητα στην επιβολή των προτύπων θα έθετε σε κίνδυνο την υπονόμευση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, θα έφερε σε μειονεκτική θέση τους συμμορφούμενους Ευρωπαίους παραγωγούς και θα αποδυνάμωνε την ίδια την αρχή της αμοιβαιότητας. Είναι θέμα όχι μόνο δικαιοσύνης αλλά και πολιτικής αξιοπιστίας».

Παράλληλα, οι οργανώσεις θέτουν ζήτημα επέκτασης των αυστηρών ελέγχων στην ιχνηλασιμότητα και στην απαγόρευση ζωικών προϊόντων που συνδέονται με μη εγκεκριμένους στην ΕΕ γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ). Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή Γεωργίας (Comagri) προωθεί ήδη τροπολογίες στην ενιαία Κοινή Οργάνωση Αγοράς (ΚΟΑ), απαιτώντας πλήρη ευθυγράμμιση των εισαγωγών με τα ευρωπαϊκά πρότυπα παραγωγής.

Η αναστολή των εισαγωγών συνιστά σαφή ένδειξη ότι η τήρηση των ευρωπαϊκών προτύπων παραγωγής δεν μπορεί να παρακάμπτεται μέσω εμπορικών συμφωνιών, θέτοντας ως προϋπόθεση την απόλυτη αμοιβαιότητα για την προστασία καταναλωτών και κτηνοτρόφων.