Ελαιόλαδο: Χωρίς δασμούς μπήκε το 75% από Τυνησία στην Ισπανία

Τρία στα τέσσερα λίτρα (75%) ελαιολάδου που εισήχθησαν στην Ισπανία από την Τυνησία το πρώτο τετράμηνο του 2026 πέρασαν τα ευρωπαϊκά σύνορα χωρίς να πληρωθεί ούτε ένα ευρώ δασμού. Τα επίσημα στοιχεία έδωσε στη δημοσιότητα η Περιφερειακή Κυβέρνηση (Junta) της Ανδαλουσίας, επιβεβαιώνοντας κατακόρυφη άνοδο των ατελών φορτίων σε σχέση με το 2025 και προκαλώντας την άμεση αντίδραση των αγροτικών οργανώσεων.

Η εξέλιξη αυτή ασκεί ασφυκτική πίεση στις τιμές παραγωγού σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, καθώς το φθηνό προϊόν τρίτων χωρών αξιοποιείται από τη βιομηχανία τυποποίησης την ώρα που διαμορφώνονται τα συμβόλαια της νέας σοδειάς. Για τους Έλληνες και Ισπανούς ελαιοπαραγωγούς, οι οποίοι βλέπουν το κόστος παραγωγής να παραμένει σε υψηλά επίπεδα, η αθρόα ροή αδασμολόγητου λαδιού στερεί πολύτιμο μερίδιο αγοράς και καθηλώνει τις εγχώριες τιμές κάτω από τα κόστη συγκομιδής.

Το «παράθυρο» της τελειοποίησης προς επανεξαγωγή

Σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για τη σύγκρουση Ισπανίας και Τυνησίας στις διεθνείς αγορές, τα νέα δεδομένα φανερώνουν πώς ακριβώς παρακάμπτονται οι ευρωπαϊκοί δασμοί. Το άλμα του ποσοστού στο 75% το διάστημα Ιανουαρίου – Απριλίου 2026 σηματοδοτεί αύξηση σχεδόν 15 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με το 61,6% που είχε καταγραφεί συνολικά το 2025.

Η είσοδος αυτών των ποσοτήτων γίνεται κατά κύριο λόγο μέσω του τελωνειακού καθεστώτος ενεργητικής τελειοποίησης (perfeccionamiento activo). Με το καθεστώς αυτό, εταιρείες εισάγουν ελαιόλαδο χωρίς δασμούς υπό την προϋπόθεση ότι θα το επεξεργαστούν ή θα το αναμείξουν και θα το επανεξαγάγουν εκτός ΕΕ, δημιουργώντας ένα αποτελεσματικό εργαλείο συμπίεσης του ευρωπαϊκού προϊόντος.

Αίτημα για ευρωπαϊκό μπλόκο εντός 5 ημερών

Η αγροτική οργάνωση COAG συντάχθηκε επισήμως με το υπουργείο Γεωργίας της Ανδαλουσίας, αποστέλλοντας επιστολή στον Ισπανό υπουργό Γεωργίας, Luis Planas. Ζητά από την ισπανική κυβέρνηση να απαιτήσει άμεσα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ολική ή μερική αναστολή του καθεστώτος τελειοποίησης για το ελαιόλαδο.

Η νομική βάση υπάρχει: ο Κανονισμός (ΕΕ) 1308/2013 προβλέπει ότι η Κομισιόν οφείλει να ενεργοποιήσει τέτοια αναστολή εντός πέντε εργάσιμων ημερών από τη στιγμή που θα κατατεθεί επίσημο αίτημα από κράτος-μέλος. Μάλιστα, η COAG υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή εφήρμοσε την ίδια ακριβώς διαδικασία εντός του 2026, αναστέλλοντας για δώδεκα μήνες το καθεστώς τελειοποίησης στην ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο.

Παράλληλα με την αναστολή, οι παραγωγοί διεκδικούν τρία συγκεκριμένα μέτρα ελέγχου: 1. Μηνιαία δημοσίευση των στοιχείων για τον βαθμό χρήσης της προτιμησιακής δασμολογικής ποσόστωσης των 56.700 τόνων που ισχύει για το λάδι Τυνησίας. 2. Πλήρη ιχνηλασιμότητα των αποθεμάτων λαδιού τρίτων χωρών που φυλάσσονται σε τελωνειακές αποθήκες και ελεύθερες ζώνες. 3. Έλεγχο και αναθεώρηση όλων των αδειών ενεργητικής τελειοποίησης που χορηγήθηκαν την τελευταία πενταετία.

«Πόλεμος περιθωρίων κέρδους»

«Εδώ δεν υπάρχει πόλεμος δασμών, υπάρχει πόλεμος περιθωρίων κέρδους, και τον χάνει πάντα ο ίδιος: αυτός που έχει το λιόδεντρο, όχι αυτός που έχει το κοντέινερ», υπογράμμισε ο υπεύθυνος του τομέα ελαιολάδου της COAG, Francisco Elvira, προσθέτοντας: «Μιλούν για τελωνειακά καθεστώτα σαν να πρόκειται για υπόθεση γραφείων στις Βρυξέλλες. Δεν είναι. Είναι ζήτημα της Χαέν, της Κόρδοβα, της Θιουδάδ Ρεάλ. Είναι η διαφορά ανάμεσα στο να πληρώσεις τη συγκομιδή ή να αφήσεις την ελιά πάνω στο δέντρο».

Το ζήτημα συνδέεται ευθέως με τη στασιμότητα που παρατηρείται στην ελληνική αγορά, όπως είχαμε καταγράψει για τις αιτίες που βούλιαξε η τιμή στο ελαιόλαδο. Ήδη από τις αρχές του έτους, η εμπορική αντεπίθεση της Τυνησίας με στόχο τις ευρωπαϊκές ποσοστώσεις προειδοποιούσε για τη δυναμική της τρίτης αυτής χώρας.

Στην πράξη, η χρήση των τελωνειακών κενών λειτουργεί ως μοχλός πίεσης: οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες καλύπτουν τις ανάγκες τους με αδασμολόγητο προϊόν τρίτων χωρών, καθυστερώντας τις αγορές από τους τοπικούς συνεταιρισμούς και αναγκάζοντας τους καλλιεργητές να πουλήσουν σε τιμές που συχνά δεν καλύπτουν καν το άμεσο κόστος των εργατικών χεριών.

Πηγή: sevilla.abc.es