Νέες γονιδιωματικές τεχνικές NGT: Προσφυγή Σλοβακίας κατά του κανονισμού ΕΕ
Ενώπιον της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης προσέφυγε η κυβέρνηση της Σλοβακίας, ζητώντας την ακύρωση του νέου κανονισμού της ΕΕ για τα φυτά που προέρχονται από Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (ΝΓΤ/NGT), σύμφωνα με επίσημη ενημέρωση της πανευρωπαϊκής οργάνωσης προστασίας καταναλωτών SAFE (Safe Food Advocacy Europe).
Η νομική αυτή κίνηση βάζει «φωτιά» στην εφαρμογή του νέου πλαισίου που ψηφίστηκε τον Ιούνιο του 2026, ανοίγοντας νέο κύκλο αβεβαιότητας για τους παραγωγούς, τους διακινητές και τους καταναλωτές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στο επίκεντρο της προσφυγής βρίσκεται η πλήρης εξαίρεση των φυτών «Κατηγορίας 1» (NGT 1) από τις αυστηρές απαιτήσεις επισήμανσης στη συσκευασία και ιχνηλασιμότητας κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Τι προσβάλλει η Σλοβακία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
Σύμφωνα με τα στοιχεία της οργάνωσης SAFE, η προσφυγή της Σλοβακίας εστιάζει στο γεγονός ότι ο κανονισμός καταργεί θεμελιώδεις μηχανισμούς ελέγχου. Συγκεκριμένα:
– Απώλεια ιχνηλασιμότητας: Τα φυτά NGT 1 αντιμετωπίζονται ως ισοδύναμα με τα συμβατικά, με αποτέλεσμα να μην καταγράφεται η διαδρομή τους από το χωράφι στο ράφι.
– Κατάργηση υποχρεωτικής σήμανσης: Οι καταναλωτές δεν θα γνωρίζουν αν το τελικό τρόφιμο περιέχει γενετικά τροποποιημένα συστατικά νέας γενιάς.
– Επιπτώσεις στη βιολογική γεωργία: Χωρίς σαφή ιχνηλασιμότητα, καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη η προστασία των βιολογικών καλλιεργειών από ανεπιθύμητη επιμόλυνση.
Η συνέχεια της υπόθεσης και το χρονικό των αντιδράσεων
Η προσφυγή αποτελεί την κορύφωση μιας μακράς αντιπαράθεσης γύρω από τις γενετικά επεξεργασμένες καλλιέργειες. Ήδη από την άνοιξη, επιστημονικοί φορείς είχαν εκφράσει έντονες επιφυλάξεις· όπως είχαμε αναφέρει, οι γεωπόνοι της ΠΟΣΓ ζητούσαν την καταψήφιση του κανονισμού, προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή. Παράλληλα, όπως αναλύσαμε το προηγούμενο διάστημα, το ζήτημα των πατεντών απειλούσε τη συμφωνία, καθώς υπήρχε φόβος για μονοπωλιακό έλεγχο των σπόρων από πολυεθνικούς κολοσσούς.
Παρ’ όλα αυτά, η Κομισιόν προχώρησε κανονικά τις διαδικασίες. Μάλιστα, όπως γράψαμε πρόσφατα, η Επιτροπή άνοιξε δημόσια διαβούλευση έως τις 28 Σεπτεμβρίου για τις εκτελεστικές πράξεις εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2026/1388.
Τι σημαίνει η προσφυγή για τον παραγωγό
Η προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) δεν αναστέλλει αυτόματα την εφαρμογή του κανονισμού, εκτός εάν ζητηθούν και γίνουν δεκτά ασφαλιστικά μέτρα. Ωστόσο, δημιουργεί ένα σοβαρό θεσμικό ρήγμα:
1. Νομική αβεβαιότητα: Εάν η Σλοβακία δικαιωθεί, η ΕΕ θα υποχρεωθεί να επαναφέρει τις δικλίδες σήμανσης και ελέγχου, ανατρέποντας τον επιχειρηματικό σχεδιασμό των εταιρειών σπόρων.
2. Πίεση στις διαβουλεύσεις: Η νομική πίεση αναμένεται να επηρεάσει τη διαμόρφωση των εφαρμοστικών πράξεων που συντάσσει αυτή την περίοδο η DG SANTE.
3. Εμπορικά διλήμματα: Οι εξαγωγείς αγροτικών προϊόντων ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με διαφοροποιημένες απαιτήσεις στις εθνικές αγορές μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης.
