Φόρος άνθρακα CBAM: Έρχεται επιστροφή χρημάτων για τα λιπάσματα

Υπερψηφίστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο η κοινή τροπολογία των ευρωβουλευτών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), Μανώλη Κεφαλογιάννη και Σελίν Ιμάρτ, η οποία ανοίγει επίσημα τον δρόμο για τη διοχέτευση εσόδων από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) απευθείας στους Έλληνες και Ευρωπαίους παραγωγούς. Η απόφαση αποτελεί πολιτικό σταθμό, καθώς θεσμοθετεί για πρώτη φορά τη ρητή επιστροφή μέρους της πράσινης φορολογίας στα αγροτικά εισοδήματα.

Για τον μέσο καλλιεργητή, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη δημιουργία ενός νέου χρηματοδοτικού αναχώματος απέναντι στα εκρηκτικά κόστη των εισαγόμενων εφοδίων. Με τα χημικά και αζωτούχα λιπάσματα να βρίσκονται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού μηχανισμού άνθρακα, τα χρήματα που θα εισπράττει η ΕΕ στα σύνορά της προορίζονται πλέον να επιστρέφουν στο χωράφι ως αντιστάθμισμα, αποτρέποντας ένα νέο κύμα ακρίβειας στην πρωτογενή παραγωγή.

Τι αλλάζει με την τροπολογία Κεφαλογιάννη – Ιμάρτ

Η ψηφισθείσα ρύθμιση αποσυνδέει τα έσοδα του CBAM από τη γενική ευρωπαϊκή «δεξαμενή» και ορίζει ότι μέρος των κονδυλίων που θα συγκεντρώνονται από το εμπόριο δικαιωμάτων ρύπων στα σύνορα θα κατευθύνεται στοχευμένα στον πρωτογενή τομέα. Η παρέμβαση απαντά στην ανησυχία ότι ο φόρος άνθρακα στις εισαγωγές πρώτων υλών θα λειτουργούσε τελικά ως τιμωρητικό χαράτσι για τους ίδιους τους αγρότες, που εξαρτώνται άμεσα από τα εισαγόμενα λιπάσματα.

Αμέσως μετά την ψηφοφορία, ο ευρωβουλευτής του ΕΛΚ Μανώλης Κεφαλογιάννης προχώρησε σε επίσημη δήλωση, τονίζοντας το σκεπτικό της απόφασης:

«Η πράσινη μετάβαση πρέπει να προχωρήσει υπέρ του Ευρωπαίου και του Έλληνα αγρότη με χρηματοδότηση από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα. Η Ευρώπη πρέπει να στηρίζει έμπρακτα τους αγρότες που παράγουν, με στήριξη του εισοδήματος και της παραγωγής τους. Στόχος είναι να εξασφαλιστούν πρόσθετοι πόροι για την ελληνική και ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή, ώστε οι αγρότες να συμμετέχουν στην πράσινη μετάβαση με ουσιαστική στήριξη. Ισχυροί αγρότες σημαίνει επάρκεια τροφίμων και ζωντανή ύπαιθρο. Προσιτά λιπάσματα και εφόδια, βιώσιμο κόστος παραγωγής και δίκαιο εισόδημα αποτελούν τη βάση για το μέλλον της γεωργίας. Η υπερψήφιση της τροπολογίας στέλνει ένα σαφές μήνυμα: μέρος των εσόδων από την ευρωπαϊκή πολιτική για τον άνθρακα πρέπει να επιστρέφει στον αγρότη, στηρίζοντας την παραγωγή και το μόχθο του.»

Το ιστορικό: Από τον κίνδυνο επιβάρυνσης στη διεκδίκηση πόρων

Το ζήτημα του CBAM είχε προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις τους προηγούμενους μήνες. Σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για το πώς η Copa-Cogeca προειδοποιούσε ότι μένουν στον «αέρα» οι αγρότες από το κόστος λιπασμάτων λόγω CBAM, η Επιτροπή Περιβάλλοντος (ENVI) είχε αφαιρέσει το άρθρο 27α, το οποίο προέβλεπε ρήτρα έκτακτης αναστολής του μέτρου σε περιόδους ακραίας κρίσης.

Η απώλεια εκείνης της ασφαλιστικής δικλείδας δημιούργησε φόβους για ανεξέλεγκτο ράλι στις τιμές των λιπασμάτων τρίτων χωρών. Η νέα τροπολογία έρχεται ουσιαστικά να αντισταθμίσει εκείνο το κενό, όχι καταργώντας τον μηχανισμό στα σύνορα, αλλά επιστρέφοντας το οικονομικό αντίτιμο πίσω στους παραγωγούς.

Παράλληλα, η κίνηση αυτή ευθυγραμμίζεται με την ευρύτερη πολιτική γραμμή των Βρυξελλών. Όπως είχαμε αναφέρει, η Κομισιόν άνοιξε τον δρόμο για έσοδα από το σύστημα δικαιωμάτων εκπομπών στους αγρότες, παρέχοντας τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να επιδοτούν την αγορά εισροών μέσω των κονδυλίων του ETS. Επιπλέον, το ευρωπαϊκό πλαίσιο εμπλουτίζεται σταδιακά, καθώς «τρέχουν» οι πληρωμές και η διαβούλευση για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία, διαμορφώνοντας ένα πλέγμα πράσινων ροών προς την ύπαιθρο.

Πώς διαμορφώνονται τα δύο μέτωπα της πράσινης χρηματοδότησης

Με την ενσωμάτωση του CBAM στις αγροτικές ενισχύσεις, δημιουργούνται πλέον δύο διακριτοί πυλώνες άντλησης πόρων από τους ρύπους:

Τι σημαίνει η απόφαση για τον Έλληνα παραγωγό

Η υπερψήφιση της τροπολογίας αποτελεί καθοριστικό πρώτο βήμα, ωστόσο η πραγματική αξία του μέτρου θα κριθεί στην πράξη από τον τελικό κανονισμό εφαρμογής. Για τον Έλληνα αγρότη, το κρίσιμο στοίχημα είναι ο τρόπος καταβολής των πόρων: αν θα δοθούν ως οριζόντια επιδότηση τιμολογίου κατά την αγορά λιπασμάτων ή ως στρεμματική ενίσχυση μέσω ειδικών οικολογικών σχημάτων και προγραμμάτων της ΚΑΠ. Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση διασφαλίζει ότι το κόστος αποcarbonisation της ευρωπαϊκής βιομηχανίας δεν θα μετακυλιστεί μονομερώς στην πλάτη της αγροτικής παραγωγής.

Οι παραγωγοί καλούνται να παρακολουθούν στενά τις επερχόμενες αποφάσεις εφαρμογής και τις διευκρινιστικές εγκυκλίους για τις διαδικασίες και τα δικαιολογητικά που θα απαιτηθούν. Μείνετε συντονισμένοι στο e-agrotis.gr για όλες τις νεότερες εξελίξεις γύρω από την κατανομή των κονδυλίων και τις πρακτικές λεπτομέρειες των ενισχύσεων.

Πηγή: agrocapital.gr