Τεχνικό δελτίο γεωργικών προειδοποιήσεων για την ελιά (Νο 10) εξέδωσε στις 10 Αυγούστου το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου του ΥΠΑΑΤ, με δύο θέματα: τη μαργαρόνια (Palpita unionalis) και τον ρυγχίτη (Rhynchites cribripennis). Στις περιοχές του δικτύου παγίδευσης η δραστηριότητα της μαργαρόνιας καταγράφεται συνεχής, με τις καλοκαιρινές γενιές να αλληλεπικαλύπτονται σε όλες τις ζώνες πρωιμότητας και αυξημένους πληθυσμούς ακμαίων — περισσότερο στην πρώιμη και μεσοπρώιμη ζώνη.
Για τον ελαιοπαραγωγό το κρίσιμο σημείο δεν είναι η φυλλοφαγία. Είναι ότι στους παραγωγικούς ελαιώνες οι εξάρσεις πληθυσμού επεκτείνουν τις προσβολές και στους πράσινους καρπούς, προκαλώντας μεγάλα φαγώματα στη σάρκα — τα λεγόμενα αδειάσματα — που συχνά αφήνουν μόνο τον πυρήνα. Έντονες προσβολές διαπιστώνονται σε ελαιώνες χωρίς προστασία και σε δέντρα με ζωηρή βλάστηση: νεαρά δενδρύλλια, δέντρα με αυστηρά ανανεωτικά κλαδέματα, αρδευόμενα. Εκεί οι προνύμφες αφαιρούν κομμάτια φύλλων ή αποδεκατίζουν ολόκληρα φύλλα, αφήνοντας τους νεαρούς βλαστούς αποφυλλωμένους.
Πού συστήνεται επέμβαση
Το δελτίο διαχωρίζει δύο κατηγορίες. Στα νεαρά δέντρα σε φυτώρια και νέους ελαιώνες, καθώς και στα δέντρα με κλαδέματα ανανέωσης, συστήνεται συνεχής έλεγχος και προστασία με εγκεκριμένα σκευάσματα κατά των προνυμφών. Στους παραγωγικούς ελαιώνες η επέμβαση συνιστάται όταν διαπιστώνονται εκτεταμένες προσβολές τόσο στη βλάστηση όσο και στους καρπούς — όχι προληπτικά.
Ο χρονισμός μετράει: όσο μεγαλώνουν οι προνύμφες, γίνονται ανθεκτικές στα εντομοκτόνα. Το ΠΚΠΦ επισημαίνει επίσης να καλύπτονται στον ψεκασμό οι λαίμαργοι βλαστοί στη βάση των δέντρων, σημείο που στην πράξη μένει συχνά απέξω.
Ρυγχίτης: το παράθυρο έκλεισε
Για τον ρυγχίτη η ενημέρωση είναι διαφορετικού τύπου — απολογιστική. Ολοκληρώνεται η περίοδος ωοτοκίας, οι προνύμφες εισέρχονται στον πυρήνα και τρέφονται από το περιεχόμενό του· το φθινόπωρο πέφτουν στο έδαφος, όπου διαχειμάζουν για δύο χρόνια. Η καρπόπτωση που καταγράφηκε από την άνοιξη οφείλεται στα τροφικά βοθρία που ανοίγει το ακμαίο με το ρύγχος του στην επιφάνεια των καρπών. Οι μικρότεροι καρποί δεν αντέχουν πολλά τσιμπήματα, μαυρίζουν και πέφτουν.
Η υπηρεσία ξεκαθαρίζει ότι αυτή την περίοδο ο ρυγχίτης δεν αντιμετωπίζεται πλέον. Έμμεσο όφελος υπάρχει μόνο από τις επεμβάσεις κατά άλλων εντόμων, που περιορίζουν μερικώς την τροφική δραστηριότητα των ακμαίων — κάτι που αποκτά σημασία τώρα που το πρόγραμμα δακοκτονίας τρέχει με δολωματικούς ψεκασμούς σε δήμους της ΠΕ Ηρακλείου. Ο ρυγχίτης και η πρώιμη καρπόπτωση που προκαλεί είχαν απασχολήσει και προηγούμενο ρεπορτάζ μας.
| Εχθρός | Κατάσταση (10/8/2026) | Σύσταση |
|---|---|---|
| Μαργαρόνια | Συνεχής δραστηριότητα, αλληλεπικαλυπτόμενες γενιές σε όλες τις ζώνες | Προστασία σε νεαρά/κλαδεμένα δέντρα· επέμβαση σε παραγωγικούς μόνο με εκτεταμένες προσβολές |
| Ρυγχίτης | Λήξη ωοτοκίας, προνύμφες εντός πυρήνα | Δεν αντιμετωπίζεται πλέον αυτή την περίοδο |
Τι δείχνει η φετινή εικόνα
Το δελτίο αποδίδει την ένταση των φετινών ζημιών από αρκετά έντομα της ελιάς στη χαμηλή θνησιμότητα των σταδίων διαχείμασης, ως συνέπεια ενός πολύ ήπιου χειμώνα. Και προσθέτει μια λεπτομέρεια που δεν είναι τεχνική αλλά οικονομική: περισσότερο επλήγησαν ελαιώνες με μικρή καρποφορία, που δεν είχαν καμία προστασία στην περίοδο της καρπόδεσης. Δηλαδή ακριβώς εκεί όπου ο παραγωγός έκρινε πως ο ψεκασμός δεν συνέφερε.
Αυτό είναι και το πρακτικό συμπέρασμα της χρονιάς: με τους πληθυσμούς ενισχυμένους από τον χειμώνα, η επιλογή του «δεν το ψεκάζω, λίγο φορτωμένο είναι» κόστισε περισσότερο από το σκεύασμα. Το ίδιο μοτίβο παρακολούθησης πληθυσμών πριν την επέμβαση ισχύει και για τον πυρηνοτρήτη. Παράλληλα, όσοι ελαιοπαραγωγοί ετοιμάζονται για τη νέα ελαιοκομική περίοδο έχουν να καλύψουν και τις υποχρεώσεις του Ελαιοκομικού Μητρώου.
Τα εγκεκριμένα σκευάσματα ανά εχθρό αναζητούνται στη βάση φυτοπροστατευτικών προϊόντων του ΥΠΑΑΤ (1click.minagric.gr), ενώ οι ανακοινώσεις δακοκτονίας των ΔΑΟΚ Χανίων, Ρεθύμνης, Ηρακλείου και Λασιθίου αναρτώνται στο crete.gov.gr/dakoktonia.
Πηγή: Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου (ΥΠΑΑΤ) — Τεχνικό Δελτίο «Φυτοπροστασία στην Ελιά» Νο 10, Ηράκλειο 10/8/2026
