Οικολογικά Σχήματα 2026: Πώς θα πληρωθείτε την ενίσχυση στα 10 ecoschemes

Τους αναλυτικούς όρους επιλεξιμότητας, τις δεσμεύσεις ανά δράση και τα απαραίτητα παραστατικά για τα 10 Οικολογικά Σχήματα (ecoschemes) της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ) 2026 καθορίζει η σχετική εγκύκλιος. Οι ενισχύσεις χορηγούνται ως εθελοντικές αποσυνδεδεμένες άμεσες ενισχύσεις αποκλειστικά σε ενεργούς γεωργούς και καλύπτουν πρακτικές που υπερβαίνουν τις υποχρεώσεις της αιρεσιμότητας.

Για να καταβληθεί η πληρωμή, οι παραγωγοί οφείλουν να εφαρμόζουν τις επιλέξιμες πρακτικές αποκλειστικά στην κύρια καλλιέργεια (καθώς οι επίσπορες δεν ενισχύονται), ενώ σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις απαιτείται η λήψη βασικής εισοδηματικής στήριξης. Παράλληλα, βασική υποχρέωση αποτελεί η τήρηση περιβαλλοντικού φακέλου με όλα τα φορολογικά και τεχνικά δικαιολογητικά, ενώ εφαρμόζονται αυστηροί κανόνες για την αποφυγή διπλής χρηματοδότησης, όπως αναλύσαμε για τις νέες ασυμβατότητες στα οικολογικά προγράμματα.

Τα 10 Οικολογικά Σχήματα και οι βασικές δεσμεύσεις

Η εφαρμογή των οικολογικών προγραμμάτων στην ΕΑΕ 2026 εξειδικεύεται ανά παρέμβαση ως εξής:

1. Π1-31.1 – Ανθεκτικά είδη και ποικιλίες: – Δράση 31.1-Α: Αντικατάσταση υδροβόρων καλλιεργειών (μηδική, βαμβάκι, αραβόσιτος που δηλώθηκαν το προηγούμενο έτος) με χειμερινά σιτηρά ή χειμερινά ψυχανθή. Απαιτείται τιμολόγιο αγοράς σπόρου (έκδοση έως 15/2) ή υπεύθυνη δήλωση ιδιοπαραγώμενου σπόρου με διασταύρωση 3ετίας στην ΕΑΕ. – Δράση 31.1-Β: Καλλιέργεια καινοτόμων ανθεκτικών ειδών (π.χ. κινόα, τεφ, σιταροκρίθαρο, λιναρόσπορος, γλυκοπατάτα) ή προσαρμοσμένων αρωματικών/φαρμακευτικών φυτών. Τιμολόγια σπόρου με έκδοση έως 31/5.

2. Π1-31.2 – Περιοχές Οικολογικής Εστίασης (ΠΟΕ): – Δράση 31.2-Α: Διατήρηση τουλάχιστον του 10% της αρόσιμης γης ως ΠΟΕ (γη υπό αγρανάπαυση, ψυχανθή χωρίς φυτοπροστατευτικά, ζώνες με ανθοφόρα φυτά-ξενιστές). Όταν συμμετέχουν ψυχανθή, τουλάχιστον το 6% πρέπει να είναι μη παραγωγικές εκτάσεις (αγρανάπαυση/ανθοφόρες ζώνες). Στις ανθοφόρες ζώνες (ECO-02.08) απαιτείται τουλάχιστον το 1% της αρόσιμης έκτασης στις παρυφές των αγρών. – Δράση 31.2-Β: Δημιουργία νέων στοιχείων τοπίου (ECO-02.09) με φύτευση δασικών ή καλλιεργούμενων δέντρων/θάμνων (ύψους ≥1m) σε πυκνότητα 50–100 φυτά/ha (έως 10 καρποφόρα/θάμνοι ανά εκτάριο) και συντήρησή τους (ECO-02.10) έως το 2027.

3. Π1-31.3 – Φυτοκάλυψη και Βιοποικιλότητα: – Δράση 31.3-Α (ECO-03.05): Εγκατάσταση φυτών εδαφοκάλυψης σε τουλάχιστον 70% της επιφάνειας σε μόνιμες ή αροτραίες καλλιέργειες από 15/12 έως 05/03. Απαγορεύεται η συγκομιδή και η καύση τους. – Δράση 31.3-Β (ECO-03.06): Σπορά μιγμάτων φυτών-ξενιστών επικονιαστών στο 10% του αγροτεμαχίου (ελάχιστο 100 τ.μ. σε αγροτεμάχια ≥1 στρέμματος), με παραμονή έως 15 Μαΐου χωρίς βόσκηση και χημικά.

4. Π1-31.4 – Κυκλική Οικονομία στη Γεωργία: – Δράσεις ECO-04.01 έως ECO-04.04: Συλλογή και διαχείριση υπολειμμάτων (σε κομποστοσωρό, μονάδα βιοαερίου ή κομπόστ) και εφαρμογή οργανικής ύλης. Ελάχιστες ποσότητες: 3.000 lt/ha στα κηπευτικά, 1.500 lt/ha στα αροτραία, 1.550 lt/ha σε αμπέλια/ακτινίδια, 2.000 lt/ha σε λοιπές μόνιμες. Απαιτείται μία εδαφολογική ανάλυση ανά εκτάριο (οργανικός άνθρακας, ΙΑΚ) από διαπιστευμένο εργαστήριο (με κάλυψη κόστους 20 €/ha). – Δράση ECO-04.05: Επί τόπου κομποστοποίηση με θρυμματισμό και ψεκασμό με εγκεκριμένα μικροβιακά σκευάσματα.

5. Π1-31.5 – Αγροδασικά Οικοσυστήματα: – Δράση 31.5-Α (Γεωργοδασικά): Συνδυασμός σιτηρών ή κηπευτικών με δέντρα (πυκνότητα 5–250 δένδρα/ha ή 2 δένδρα/ha αν η κόμη >4m) και καθαρισμός χωρίς χημικά. – Δράση 31.5-Β (Δασολιβαδικά): Βοσκότοποι με δασοκάλυψη 1%–40% και τήρηση βοσκοφόρτωσης τουλάχιστον 0,2 ΜΜΖ/εκτάριο.

6. Π1-31.6 – Φιλικές πρακτικές & Ψηφιακές Εφαρμογές: – Δράση 31.6-Α (Υποχρεωτική): Χρήση εγκεκριμένης ψηφιακής εφαρμογής και κατάρτιση Σχεδίου Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ΣΠΔ) από γεωπόνο ΠΕ (ανώτατο πλαφόν ενίσχυσης 800 € και έως 5% των λοιπών δράσεων 31.6). – Επιμέρους πρακτικές: Συνέχιση ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ (31.6-Β), εξαπόλυση ωφέλιμων μακροοργανισμών (31.6-Γ), χρήση εντομοπαθογόνων νηματωδών (31.6-Δ), μηχανική ζιζανιοκτονία και mulching (31.6-Ε), καλοκαιρινά κλαδέματα τουλάχιστον 2 φορές (31.6-ΣΤ), ακροφύσια μειωμένης διασποράς (31.6-Ζ), διαχείριση υπολειμμάτων ψεκασμού με μεμβράνες (31.6-Η), γεωργία ακριβείας σε ψεκασμό ή λίπανση (31.6-Θ), λιπάσματα βραδείας αποδέσμευσης/παρεμποδιστών/βιοδιεγερτών (31.6-Ι), χρήση προϊόντων με βιοδιεγέρτες (31.6-ΙΒ) και μαζική παγίδευση σε ελιά/εσπεριδοειδή (31.6-ΙΓ).

7. Π1-31.7 – Περιβαλλοντική Διαχείριση Κτηνοτροφίας: – Δράση 31.7-Β: Μετακίνηση αιγοπροβάτων ή βοοειδών από πεδινούς σε ορεινούς βοσκοτόπους για τουλάχιστον 4 συνεχόμενους μήνες (με άδεια διακίνησης). – Δράση 31.7-Δ: Εφαρμογή βελτιωμένου σιτηρεσίου σε συνεργασία με σύμβουλο (αμοιβή συμβούλου έως 5% της ενίσχυσης και έως 500 €).

8. Π1-31.8 – Διατήρηση Αναβαθμίδων: Συντήρηση ξερολιθιών με παραδοσιακό τρόπο (απαγόρευση σκυροδέματος), αποχή από ζιζανιοκτόνα, μη απομάκρυνση δέντρων/θάμνων και ζώνη μη καλλιέργειας 0,5 μέτρων από τη βαθμίδα, κατόπιν ψηφιοποίησης.

9. Π1-31.9 – Διατήρηση Βιολογικής Γεωργίας και Κτηνοτροφίας: Αφορά εκμεταλλεύσεις που έχουν ολοκληρώσει το στάδιο μετατροπής. Απαιτείται ενεργή σύμβαση με ΟΕΠ από 1/1 έως 31/12 του έτους ενίσχυσης και ψηφιακό πιστοποιητικό TRACES σε ισχύ κατά την υποβολή της αίτησης.

10. Π1-31.10 – Προστασία Μνημειακών Ελαιώνων: Εφαρμόζεται στα νησιά του Ιονίου σε ελαιώνες άνω των 5 στρεμμάτων με τουλάχιστον 5 δέντρα/στρέμμα και ποσοστό μνημειακών δέντρων άνω του 15%. Απαιτείται παραδοσιακή συγκομιδή (ελαιόπανα, ραβδισμός) και αποφυγή μηχανοκίνητων δονητών.

Περιβαλλοντικός Φάκελος και Προθεσμίες Παραστατικών

Όλοι οι παραγωγοί (εκτός των σχημάτων 31.5 και 31.8) οφείλουν να τηρούν περιβαλλοντικό φάκελο, διαθέσιμο σε κάθε έλεγχο. Οι προθεσμίες έκδοσης των τιμολογίων διαμορφώνονται ως εξής: – Π1-31.1, Π1-31.2, Π1-31.6: Παραστατικά εκδοθέντα από το φθινόπωρο του προηγούμενου έτους (ν-1) έως το φθινόπωρο του έτους αίτησης (ν). – Π1-31.3: Κάλυψη της περιόδου από τις φθινοπωρινές σπορές (ν-1) έως τις εαρινές (ν). – Π1-31.4, Π1-31.7, Π1-31.9: Παραστατικά εκδοθέντα εντός του έτους της αίτησης.

Η ακριβής καταχώρηση των στοιχείων και η τήρηση των ημερομηνιών αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για την αποφυγή κυρώσεων και την ομαλή πίστωση των ενισχύσεων.