Με δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Β’ 5018/11.08.2026), ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Ιωάννης Ανδριανός υπέγραψε υπουργική απόφαση που εισάγει νέο, μαθηματικό σύστημα υπολογισμού διοικητικών προστίμων για παραβάσεις στη διάθεση, εμπορία, χρήση και υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων (ΦΠ). Το νέο πλαίσιο αντικαθιστά το καθεστώς του 2014 και αφορά άμεσα κάθε παραγωγό, έμπορο και χρήστη φυτοφαρμάκων: οι ποινές πλέον δεν εκτιμώνται κατά διακριτική ευχέρεια, αλλά προκύπτουν από αντικειμενική βαθμολόγηση — με δυνατότητα μείωσης 30% για όσους συμμορφωθούν άμεσα.
Για κάθε παράβαση των άρθρων 9, 13 και 45 του ν. 4036/2012 διαμορφώνεται μια συνολική βαθμολογία, η οποία κατατάσσει την υπόθεση σε συγκεκριμένη κατηγορία χρηματικού προστίμου. Η κλίμακα των ποινών χωρίζεται σε κατηγορίες επικινδυνότητας (Α έως Δ), ενώ προβλέπονται αυστηρές προσαυξήσεις για την άρνηση ελέγχου, την υποτροπή, αλλά και σημαντική έκπτωση 30% για όσους λαμβάνουν άμεσα διορθωτικά μέτρα.
Πώς βαθμολογούνται οι παραβάσεις στη χρήση και την εμπορία
Στο πεδίο της διάθεσης και εμπορίας (άρθρο 9), οι παραβάσεις κατατάσσονται σε 20 κατηγορίες προστίμου:
– Χαμηλής επικινδυνότητας (Κατηγορία Α): Λάθη τυπικού χαρακτήρα στην ετικέτα ή κατοχή μη εγκεκριμένου ΦΠ για ιδία χρήση (χωρίς απαγορευμένη ουσία στην ΕΕ) βαθμολογούνται με 1 έως 2 βαθμούς.
– Μεσαίας επικινδυνότητας (Κατηγορία Β): Κατοχή μη εγκεκριμένων ΦΠ με απαγορευμένη ουσία για ιδία χρήση βαθμολογείται με 4 βαθμούς.
– Υψηλής επικινδυνότητας (Κατηγορία Γ): Πλαστά στοιχεία στον φάκελο έγκρισης λαμβάνουν 10 βαθμούς, ενώ κατοχή μη εγκεκριμένων σκευασμάτων με σκοπό την εμπορία βαθμολογείται με 14 έως 16 βαθμούς.
– Πολύ υψηλής επικινδυνότητας (Κατηγορία Δ): Εισαγωγή, παρασκευή ή διακίνηση μη εγκεκριμένων ουσιών, καθώς και κατοχή ποσοτήτων ασύμβατων με ιδία χρήση (για εκτάσεις άνω των 500 στρεμμάτων), τιμωρούνται με 18 έως 20 βαθμούς.
Στις παραβάσεις ορθολογικής χρήσης και λειτουργίας καταστημάτων (άρθρο 45), εφαρμόζονται 15 κατηγορίες προστίμου:
– Χαμηλή επικινδυνότητα (1–2 βαθμοί): Μη τήρηση αποστάσεων ψεκασμού, εφαρμογή χωρίς μέτρα προστασίας κοινού, μη ύπαρξη συνταγής χρήσης σε ποσοστό < 50% των παραστατικών ή λιανική πώληση χωρίς εξακρίβωση πιστοποιητικού.
– Μεσαία επικινδυνότητα (2–4 βαθμοί): Μη ύπαρξη συνταγής σε ποσοστό ≥ 50% ή μη διατήρηση αρχείων προμήθειας.
– Υψηλή επικινδυνότητα (5–15 βαθμοί): Πώληση χωρίς την φυσική παρουσία υπεύθυνου επιστήμονα (7 βαθμοί), άσκηση εμπορίας από κατάστημα χωρίς επιστήμονα ή πωλητή (10 βαθμοί) και παράνομος αεροψεκασμός (15 βαθμοί).
Υπολείμματα, υποτροπή και η έκπτωση 30%
Για τις παραβάσεις υπολειμμάτων (άρθρο 13), η επικινδυνότητα βαθμολογείται σε κλίμακα έως 25 κατηγοριών προστίμου, βάσει του μοντέλου PRIMo της EFSA (έως 12 βαθμοί) και της υπέρβασης των Ανωτάτων Ορίων Καταλοίπων R/ΑΟΚ (έως 10 βαθμοί). Αν ανιχνευθεί ουσία απαγορευμένη στην ΕΕ σε ελληνικό προϊόν, προστίθενται αυτόματα 9 επιπλέον βαθμοί (ή 5 βαθμοί αν η ουσία εγκρίνεται στην ΕΕ αλλά όχι στην Ελλάδα). Στις ήσσονος σημασίας καλλιέργειες, η τελική βαθμολογία μειώνεται κατά 50%.
Παράλληλα, η νομοθεσία προβλέπει αυστηρά μέτρα για την παρεμπόδιση των αρχών: – Άρνηση ελέγχου: Η παρεμπόδιση ή η παροχή ψευδών στοιχείων επιφέρει αυτοτελή προσαύξηση +8 βαθμών στο άρθρο 9, +14 βαθμών στο άρθρο 13 και +9 βαθμών στο άρθρο 45. – Υποτροπή: Σε περίπτωση επανάληψης της παράβασης εντός τριετίας, τα όρια των προστίμων διπλασιάζονται, ενώ η νέα ποινή δεν μπορεί να είναι κατώτερη από το διπλάσιο του προηγούμενου προστίμου.
Στον αντίποδα, παρέχεται σημαντικό κίνητρο συμμόρφωσης. Αν ο παραβάτης αποδείξει με τεκμηριωμένα στοιχεία ότι προέβη άμεσα σε διορθωτικές ενέργειες — όπως απόσυρση της παρτίδας από την αγορά ή αποκατάσταση ζημιών — σε συνεργασία με τις αρχές, το επιβαλλόμενο πρόστιμο μειώνεται κατά 30%. Για τις υποθέσεις που εκκρεμούν πριν τη δημοσίευση του ΦΕΚ και δεν έχουν οριστικοποιηθεί, εφαρμόζεται η ευνοϊκότερη ρύθμιση.
Αν χρησιμοποιείτε ή εμπορεύεστε φυτοφάρμακα, αξίζει να διαβάσετε προσεκτικά το ΦΕΚ Β’ 5018/11.08.2026 και να ελέγξετε αν οι πρακτικές σας εμπίπτουν στις νέες κατηγορίες βαθμολόγησης — πριν ο επόμενος έλεγχος σας βρει απροετοίμαστους.
