Νέα οικονομική «ένεση» ύψους 5 εκατομμυρίων ευρώ εγκρίθηκε την Παρασκευή (10/7) από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προς τον ΕΛΓΑ, με στόχο την κάλυψη αποζημιώσεων για φυσικές καταστροφές που έπληξαν τον πρωτογενή τομέα κατά τη διάρκεια του 2023. Η συγκεκριμένη πίστωση έρχεται να προστεθεί στα 4,5 εκατομμύρια ευρώ που είχαν ήδη αποδεσμευτεί νωρίτερα την ίδια ημέρα από την ηγεσία του Υπουργείου.
Η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται πρακτικά σε μια προσπάθεια επιτάχυνσης των πληρωμών για τους παραγωγούς που υπέστησαν ζημιές από ακραία καιρικά φαινόμενα πέρυσι και παραμένουν σε καθεστώς αναμονής. Τα χρήματα κατευθύνονται στο πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ) και αφορούν αποκλειστικά αποζημιώσεις που καλύπτονται από εθνικούς πόρους, χωρίς καμία ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση.
Η αποκλειστική χρήση εθνικών πόρων για την κάλυψη αυτών των αναγκών αναδεικνύει την πίεση που δέχεται ο κρατικός προϋπολογισμός προκειμένου να κλείσει τις εκκρεμότητες της περσινής, εξαιρετικά δύσκολης χρονιάς. Όπως είχαμε αναλύσει και στην περίπτωση της Ad hoc αποζημίωσης δενδροκαλλιεργητών, η απουσία επαρκούς ευρωπαϊκής στήριξης σε αρκετές κατηγορίες καταστροφών αναγκάζει το ΥΠΑΑΤ να αναζητά συνεχώς εσωτερικές πηγές ρευστότητας για να καλύψει τα κενά.
Η επίσημη απόφαση έγκρισης της πίστωσης αναφέρει χαρακτηριστικά: «Επιχορηγούμε τον ΕΛ.Γ.Α. με το ποσό των πέντε εκατομμυρίων ευρώ (5.000.000,00 €) σε βάρος της πίστωσης του προϋπολογισμού εξόδων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Ε.Φ.: 1029-501-0000000, Α.Λ.E.: 231 080 3004 «Οικονομικές Ενισχύσεις Γεωργικού Χαρακτήρα σε λοιπά νομικά πρόσωπα», για την υλοποίηση του προγράμματος Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων: Μέτρα υπέρ των παραγωγών της χώρας που οι γεωργικές τους εκμεταλλεύσεις ζημιώθηκαν από θεομηνίες (ανεμοστρόβιλοι, κατολισθήσεις, πλημμύρες) και δυσμενείς καιρικές συνθήκες (παγετούς, χαλάζι, ανεμοθύελλες, σφοδρές βροχοπτώσεις, διακυμάνσεις θερμοκρασίας, χιονοπτώσεις και έντονη ξηρασία), κατά τη χρονική περίοδο Ιανουάριος-Δεκέμβριος 2023 (Β΄7305)».
Ποιες ζημιές μπαίνουν σε τροχιά πληρωμής
Το εύρος των καταστροφών που καλείται να καλύψει το συγκεκριμένο κονδύλι είναι εκτεταμένο, καθώς το 2023 σημαδεύτηκε από πρωτοφανή κλιματική αστάθεια σε ολόκληρη την επικράτεια. Οι παραγωγοί που περιμένουν την εξόφλησή τους προέρχονται από διάφορες περιοχές της χώρας, με τις ζημιές να έχουν πλήξει τόσο το φυτικό όσο και το ζωικό κεφάλαιο, καθώς και τον πάγιο εξοπλισμό των εκμεταλλεύσεων.
Η σταδιακή αποδέσμευση των κονδυλίων αποτελεί πάγια διοικητική τακτική του Υπουργείου όταν πρόκειται για τα προγράμματα ΚΟΕ (τα παλαιότερα γνωστά ως ΠΣΕΑ). Οι φάκελοι των πληγέντων αξιολογούνται και προωθούνται τμηματικά προς πληρωμή, ωστόσο η αναμονή για πολλούς δικαιούχους ξεπερνά πλέον τους δώδεκα μήνες. Αυτή η καθυστέρηση δημιουργεί σοβαρή ασφυξία ρευστότητας στους αγρότες, ειδικά ενόψει των αυξημένων εξόδων της τρέχουσας καλλιεργητικής περιόδου.
Παράλληλα, ο αγροτικός κόσμος τηρεί στάση αναμονής και για τις εξελίξεις στα υπόλοιπα ανοιχτά μέτωπα του Ασφαλιστικού Οργανισμού. Σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για το Προανθικό 2025, καθίσταται σαφές ότι η ομαλή ροή των πληρωμών από τον ΕΛΓΑ το επόμενο κρίσιμο διάστημα θα καθορίσει εν πολλοίς την οικονομική βιωσιμότητα εκατοντάδων εκμεταλλεύσεων. Το βασικό στοίχημα για την ηγεσία του ΥΠΑΑΤ παραμένει η διατήρηση ενός σταθερού και προβλέψιμου ρυθμού εκταμιεύσεων, προκειμένου να αποφευχθούν οι μακροχρόνιες καθυστερήσεις που παραδοσιακά ταλαιπωρούν τα προγράμματα κρατικών ενισχύσεων στην Ελλάδα.
