Υποχρεωτική διάθεση του 15% του προϋπολογισμού του Πυλώνα Ι στην αναδιανεμητική ενίσχυση και δέσμευση του 8% των άμεσων ενισχύσεων αποκλειστικά για τους Νέους Αγρότες προτείνει η Επιτροπή Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη νέα ΚΑΠ μετά το 2027. Οι προτάσεις περιλαμβάνονται στο σχέδιο έκθεσης που δημοσίευσε τη Δευτέρα 30 Ιουνίου ο Γερμανός ευρωβουλευτής Νόρμπερτ Λινς, εισηγητής για το μέλλον της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, και θα αποτελέσουν τη βάση της διαπραγματευτικής θέσης του Κοινοβουλίου απέναντι στα κράτη-μέλη και την Κομισιόν.
Το πρακτικό βάρος βρίσκεται στη λέξη «υποχρεωτική». Σήμερα η αναδιανεμητική απορροφά το 10% του Πυλώνα Ι· η έκθεση ανεβάζει τον πήχη στο 15% και δεν αφήνει περιθώριο στα κράτη να το παρακάμψουν — μπορούν να ορίσουν το ποσό ανά εκτάριο και τον αριθμό των επιλέξιμων «πρώτων» εκταρίων, όχι όμως να μην εφαρμόσουν το μέτρο. Στην πράξη, περισσότεροι πόροι κατευθύνονται στα πρώτα στρέμματα κάθε εκμετάλλευσης, δηλαδή στις μικρές και μεσαίες μονάδες.
Τι αλλάζει για τους Νέους Αγρότες
Η δέσμευση για τους Νέους Αγρότες αυξάνεται στο 8% των άμεσων ενισχύσεων, έναντι 6% που πρότεινε η Κομισιόν και μόλις 3% της τρέχουσας περιόδου — και γίνεται υποχρεωτική για όλα τα κράτη. Για τη νέα γενιά που μπαίνει στο επάγγελμα, το μέτρο λειτουργεί συμπληρωματικά στα εθνικά εργαλεία πρώτης εγκατάστασης, όπως το πρόσφατο χρηματοδοτικό σχήμα με άτοκα δάνεια έως 100.000 ευρώ για δικαιούχους Νέων Αγροτών. Ο ίδιος ο Λινς συνόψισε τη λογική της έκθεσης λέγοντας ότι «τα δοκιμασμένα εργαλεία πρέπει να ενισχυθούν», με την αναδιανεμητική να στηρίζει ιδιαίτερα τις μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις.
Όρια, συντάξεις και προϋπολογισμός
Σε αρκετά σημεία η έκθεση κινείται αντίθετα από την Κομισιόν. Το ανώτατο όριο άμεσων ενισχύσεων προτείνεται στις 500.000 ευρώ ανά φυσικό πρόσωπο, αντί για 100.000 ευρώ, ενώ απορρίπτεται η σταδιακή μείωση των μεγάλων ενισχύσεων — η στήριξη των μικρών επιδιώκεται μέσω της αναδιανεμητικής. Ζητείται επίσης να αποσυρθεί η πρόταση αποκλεισμού των συνταξιούχων αγροτών από τις άμεσες ενισχύσεις, με το σκεπτικό ότι θα δημιουργούσε κοινωνικές και παραγωγικές στρεβλώσεις. Ως προς τις συνδεδεμένες ενισχύσεις, ο εισηγητής προτείνει μείωση από το 20% στο 12%. Στο δημοσιονομικό σκέλος, η έκθεση υιοθετεί τη θέση για ισχυρότερη χρηματοδότηση, ζητώντας προϋπολογισμό 433 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034, έναντι 290 δισ. ευρώ της πρότασης της Επιτροπής — ζήτημα που κρίνεται και στο τραπέζι του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.
| Μέτρο | Ισχύουσα ΚΑΠ | Πρόταση Επιτροπής | Έκθεση Λινς |
|---|---|---|---|
| Αναδιανεμητική (Πυλώνας Ι) | 10% | — | 15%, υποχρεωτική |
| Δέσμευση Νέων Αγροτών | 3% | 6% | 8%, υποχρεωτική |
| Συνδεδεμένες ενισχύσεις | 20% | — | 12% |
| Ανώτατο όριο ανά δικαιούχο | — | 100.000 € | 500.000 € |
| Προϋπολογισμός 2028-2034 | — | 290 δισ. € | 433 δισ. € |
Με «—» σημειώνονται τα σημεία όπου η Επιτροπή δεν έχει θέσει άμεσα συγκρίσιμο ποσοστό.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για τη χώρα, οι υποχρεωτικές δεσμεύσεις είναι το πιο κρίσιμο σημείο. Η αναδιανεμητική στην Ελλάδα αφορά, βάσει εκτιμήσεων από στοιχεία ΟΣΔΕ, πάνω από τις μισές εκμεταλλεύσεις — άρα μια υποχρεωτική αύξηση στο 15% μεταφράζεται σε αισθητά μεγαλύτερη στήριξη για το μεγαλύτερο μέρος των Ελλήνων παραγωγών. Αντίστοιχα, το υποχρεωτικό 8% για τους Νέους Αγρότες κλειδώνει πόρους που σήμερα εξαρτώνται από τις εθνικές επιλογές. Η διατήρηση των συνταξιούχων στις άμεσες ενισχύσεις έχει επίσης ιδιαίτερη βαρύτητα σε έναν αγροτικό πληθυσμό με υψηλό μέσο όρο ηλικίας. Η κατεύθυνση, πάντως, να πηγαίνουν οι πόροι σε όσους παράγουν πραγματικά, όπως έχει επισημάνει και η ελληνική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ, παραμένει κοινός τόπος της συζήτησης.
Η έκθεση Λινς είναι διαπραγματευτική αφετηρία, όχι απόφαση: τα ποσοστά θα κριθούν στους τριμερείς διαλόγους με Συμβούλιο και Κομισιόν, όπου τα κράτη με μεγάλες εκμεταλλεύσεις έχουν λόγους να αντισταθούν στην υποχρεωτικότητα. Για τον Έλληνα αγρότη, το στοίχημα δεν είναι αν θα υπάρξει αναδιανεμητική, αλλά αν θα μείνει υποχρεωτική μέχρι το τέλος.
Πηγή: ypaithros.gr
