Ένα εξαιρετικά ανησυχητικό τοπίο για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας διαγράφει η κοινή παρέμβαση των Copa-Cogeca και της CropLife Europe, αποκαλύπτοντας πως τα τελευταία επτά χρόνια έχουν αποσυρθεί 93 δραστικές ουσίες φυτοπροστασίας, ενώ την ίδια στιγμή έχει εγκριθεί μόλις μία νέα. Η δραματική αυτή συρρίκνωση των διαθέσιμων επιλογών αφήνει τους Ευρωπαίους αγρότες ουσιαστικά αθωράκιστους απέναντι σε αναδυόμενες προκλήσεις, επισημαίνουν οι εκπρόσωποι των παραγωγών και της αγροδιατροφικής αλυσίδας.
Η πρακτική συνέπεια αυτής της εξέλιξης στο χωράφι είναι η ραγδαία αύξηση της δυσκολίας ελέγχου παρασίτων, ασθενειών και ζιζανίων. Καθώς τα διαθέσιμα σκευάσματα λιγοστεύουν, αυξάνεται ο κίνδυνος ανάπτυξης ανθεκτικότητας στους εχθρούς των καλλιεργειών, γεγονός που απειλεί άμεσα την παραγωγικότητα, τα εισοδήματα των αγροτών και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η «θηλιά» του κανονιστικού πλαισίου
Η συγκεκριμένη κρίση στη φυτοπροστασία δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία, αλλά προστίθεται σε ένα ήδη βεβαρυμμένο κλίμα για τον πρωτογενή τομέα. Όπως είχαμε αναλύσει πρόσφατα στο ρεπορτάζ μας για την παρέμβαση της Copa-Cogeca σχετικά με τα λιπάσματα, η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων πιέζεται ασφυκτικά από πολλαπλά μέτωπα. Το νέο στοιχείο που αναδεικνύεται τώρα είναι το συντριπτικό χάσμα μεταξύ των αποσύρσεων παλαιών ουσιών και της έγκρισης νέων, καινοτόμων λύσεων.
Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον σε ένα οριακό σημείο: η απώλεια υφιστάμενων λύσεων δεν αντισταθμίζεται από την πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες. Τα παράσιτα και οι ασθένειες δεν εξαφανίζονται όταν αποσύρεται ένα σκεύασμα, και οι παραγωγοί καλούνται να λύσουν μια εξίσωση για την οποία δεν διαθέτουν πια τα απαραίτητα δεδομένα.
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις καθυστερήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Υπενθυμίζεται πως πρόσφατα ναυάγησε η συμφωνία για τους νέους κανόνες φυτοφαρμάκων, αφήνοντας μετέωρο το νομικό πλαίσιο που θα μπορούσε να επιταχύνει τη μετάβαση σε πιο σύγχρονες μεθόδους.
Καινοτομία και Ολοκληρωμένη Διαχείριση
Οι συμμετέχοντες στη συνάντηση ξεκαθάρισαν ότι η διατήρηση των υψηλών προτύπων προστασίας της ΕΕ είναι αδιαπραγμάτευτη, ωστόσο απαιτείται ένα σύστημα που θα επιτρέπει την έγκαιρη και επιστημονικά τεκμηριωμένη αξιολόγηση νέων λύσεων.
Στην κοινή τους δήλωση, οι φορείς υπογραμμίζουν χαρακτηριστικά: «Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει βιολογικά και συμβατικά προϊόντα προστασίας καλλιεργειών, καθώς και άλλες καινοτόμες τεχνολογίες που μπορούν να υποστηρίξουν την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παρασίτων».
Η ανάγκη για προσαρμογή είναι επιτακτική, ειδικά υπό το πρίσμα των ακραίων καιρικών φαινομένων που ευνοούν την εξάπλωση νέων εχθρών. Τον κομβικό ρόλο της φυτοπροστασίας απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις είχε τονίσει πρόσφατα και ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Χρήστος Κέλλας, μιλώντας από τη Λάρισα, χαρακτηρίζοντάς την ως «ασπίδα» για την παραγωγή απέναντι στην κλιματική κρίση.
| Δείκτης Φυτοπροστασίας στην ΕΕ (Τελευταία 7ετία) | Αριθμός Ουσιών |
|---|---|
| Αποσύρσεις δραστικών ουσιών | 93 |
| Εγκρίσεις νέων δραστικών ουσιών | 1 |
| Ισοζύγιο διαθέσιμων εργαλείων | -92 |
Η νομοθεσία οφείλει να ακολουθήσει τους ρυθμούς της επιστημονικής προόδου. Χωρίς ένα ευρύ και αποτελεσματικό φάσμα εργαλείων, η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας και η επισιτιστική ασφάλεια της ηπείρου τίθενται εν αμφιβόλω. Το μήνυμα των οργανώσεων προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής είναι σαφές: η θεωρητική προσέγγιση της πράσινης μετάβασης κινδυνεύει να καταρρεύσει στο χωράφι, αν οι αγρότες αφεθούν να παλεύουν με «γυμνά χέρια».
