Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τρίτη, με συντριπτική πλειοψηφία, κατεπείγοντα μέτρα για την ανακούφιση των αγροτών της ΕΕ από το ραγδαία αυξανόμενο κόστος των λιπασμάτων, ενεργοποιώντας στοχευμένες τροποποιήσεις στους κανόνες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Οι ευρωβουλευτές υιοθέτησαν με διαδικασίες εξπρές την πρόταση της Κομισιόν, προκειμένου η οικονομική ενίσχυση να φτάσει στους παραγωγούς εγκαίρως για τη νέα καλλιεργητική περίοδο.
Στην πράξη, η απόφαση δίνει το πράσινο φως στα κράτη-μέλη να χορηγήσουν ρευστότητα που μπορεί να καλύψει έως και το 80% του πρόσθετου κόστους που επωμίζονται οι αγρότες για την αγορά λιπασμάτων. Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για αύξηση των προκαταβολών των άμεσων ενισχύσεων από το 70% στο 75%. Το σημαντικότερο είναι ότι οι πληρωμές αυτές θα μπορούν να καταβάλλονται αμέσως μετά την υποβολή της σχετικής αίτησης από τους πληγέντες παραγωγούς, καταργώντας τον αυστηρό χρονικό περιορισμό της 16ης Οκτωβρίου που ισχύει μέχρι σήμερα.
Η γεωπολιτική σκακιέρα και η εξάρτηση της ΕΕ
Η κίνηση αυτή της Ευρωβουλής, η οποία υπερψηφίστηκε με 576 ψήφους υπέρ έναντι 62 κατά (και 15 αποχές), δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία. Τα λιπάσματα αντιπροσωπεύουν πλέον έως και το 16% του συνολικού κόστους εισροών για τις ευρωπαϊκές γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Οποιαδήποτε διακύμανση στις τιμές τους μεταφράζεται απευθείας σε πίεση για την επισιτιστική ασφάλεια, την ποιότητα της παραγωγής και, τελικά, τις τιμές στο ράφι για τον καταναλωτή.
Το δομικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής γεωργίας εστιάζεται στην υψηλή εξάρτηση από τρίτες χώρες. Η ΕΕ εισάγει το 30% των αζωτούχων λιπασμάτων και το 70% των φωσφορικών που χρησιμοποιούνται στην εγχώρια παραγωγή. Επιπλέον, η ίδια η ευρωπαϊκή βιομηχανία λιπασμάτων εξαρτάται άμεσα από το φυσικό αέριο, καθιστώντας τον κλάδο εξαιρετικά ευάλωτο στις γεωπολιτικές αναταράξεις. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή, με αποκορύφωμα την εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ, έχουν εκτινάξει τόσο το ενεργειακό κόστος όσο και τις τελικές τιμές των αγροεφοδίων.
Τι αλλάζει στις πληρωμές της ΚΑΠ
Η παρέμβαση στους μηχανισμούς της ΚΑΠ κρίθηκε επιβεβλημένη για να αποφευχθεί η εγκατάλειψη καλλιεργειών ή η μείωση των αποδόσεων λόγω υπολίπανσης. Η ευελιξία που παρέχεται στα κράτη-μέλη αποτυπώνεται στα εξής βασικά σημεία:
| Μέτρο Στήριξης | Υφιστάμενο Πλαίσιο | Νέο Εγκεκριμένο Πλαίσιο |
| Προκαταβολές άμεσων ενισχύσεων | Έως 70% | Έως 75% |
| Χρόνος καταβολής προκαταβολών | Αυστηρά μετά τις 16 Οκτωβρίου | Άμεσα μετά την αίτηση του παραγωγού |
| Κάλυψη πρόσθετου κόστους λιπασμάτων | Μέσω εθνικών πόρων (de minimis) | Ειδική ρευστότητα έως 80% της αύξησης του κόστους |
Επιπρόσθετα, τα κράτη-μέλη αποκτούν μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών για να αναπροσαρμόσουν τους προϋπολογισμούς των άμεσων ενισχύσεων για το επόμενο έτος, προσαρμόζοντας τη στρατηγική τους στις τοπικές ανάγκες.
Η επόμενη μέρα για την ευρωπαϊκή γεωργία
Η συγκεκριμένη έγκριση καταδεικνύει την προσπάθεια των ευρωπαϊκών θεσμών να λειτουργήσουν πυροσβεστικά σε μια περίοδο παρατεταμένης κρίσης για τον πρωτογενή τομέα. Η συζήτηση για την επάρκεια των πόρων της ΚΑΠ απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις παραμένει ανοιχτή. Όπως έχουμε αναλύσει εκτενώς, ο προϋπολογισμός της νέας ΚΑΠ στο μικροσκόπιο: Τι φέρνει η ιρλανδική Προεδρία, αποτελεί κομβικό σημείο διαπραγμάτευσης για το μέλλον του κλάδου, την ώρα που οι πιέσεις για δικαιότερη κατανομή εντείνονται. Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται και η πρόσφατη εξέλιξη για τη Νέα ΚΑΠ: Στο 15% η αναδιανεμητική και 8% για Νέους Αγρότες ζητά η Ευρωβουλή.
Για να τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες, το κείμενο πρέπει πλέον να υιοθετηθεί τυπικά από το Συμβούλιο της ΕΕ και να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα μέτρα θα ενεργοποιηθούν την επόμενη κιόλας ημέρα από τη δημοσίευσή τους, μεταφέροντας το «μπαλάκι» στα κράτη-μέλη για την ταχεία εφαρμογή τους προς όφελος των παραγωγών.
Πηγή: europarl.europa.eu
