Μία αίτηση ανά δήμο, έως δύο ανά περιφέρεια, ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός 2,2 εκατ. ευρώ με τον ΦΠΑ και υποχρεωτική τεκμηρίωση εξοικονόμησης νερού τουλάχιστον 20%: αυτοί είναι οι όροι που θέτει η προδημοσίευση του ΥΠΑΑΤ για τη Δράση 2 της Παρέμβασης Π3-73-1.1 «Έργα υποδομών εγγείων βελτιώσεων», συνολικού προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ. Το κείμενο εκδόθηκε στις 8 Ιουλίου από τη Γενική Γραμματεία Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του υπουργείου, όπως είχαμε αναφέρει, και η επίσημη πρόσκληση με τις ημερομηνίες υποβολής εκκρεμεί.
Για τον παραγωγό το κρίσιμο δεν είναι το ποσό αλλά ο χρονικός ορίζοντας: τα έργα που θα επιλεγούν υλοποιούνται έως το τέλος του 2029. Δηλαδή η αντικατάσταση ενός παλιού ανοιχτού αυλακιού με κλειστό δίκτυο, η αλλαγή ενεργοβόρων αντλιοστασίων ή η εγκατάσταση τηλεμετρίας στο δίκτυο του ΤΟΕΒ της περιοχής δεν πρόκειται να αλλάξει την επόμενη αρδευτική περίοδο. Αλλάζει όμως το ποιος πληρώνει τον λογαριασμό του ρεύματος και πόσο νερό χάνεται στη μεταφορά — και εκεί το όφελος είναι μόνιμο.
Τι χρηματοδοτείται και ποιος υποβάλλει
Δικαιούχοι είναι αποκλειστικά δήμοι και περιφέρειες, με απαίτηση να αποδείξουν διοικητική και τεχνική επάρκεια. Χρηματοδοτούνται ο εκσυγχρονισμός υφιστάμενων δικτύων, η αντικατάσταση ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, παρεμβάσεις ενεργειακής εξοικονόμησης, τηλεμετρία και γεωργία ακριβείας, τεχνητός εμπλουτισμός υπόγειων υδροφορέων, αξιοποίηση ανακυκλωμένων υδάτων και νέα έργα ταμίευσης με τα συνοδά τους δίκτυα.
Το όριο των 2,2 εκατ. ευρώ ανά πρόταση δεν είναι ενδεικτικό: η υπέρβασή του οδηγεί αυτομάτως σε απόρριψη. Με δεδομένο ότι ο ΦΠΑ υπολογίζεται μέσα στο ποσό, ο πραγματικός προϋπολογισμός κατασκευής περιορίζεται αισθητά — γεγονός που στην πράξη αποκλείει τα μεγάλα ταμιευτηριακά έργα και στρέφει το πρόγραμμα σε παρεμβάσεις μικρής κλίμακας.
Το περιβαλλοντικό φίλτρο
Εδώ βρίσκεται το σκληρότερο κριτήριο. Για τα έργα εκσυγχρονισμού δικτύων απαιτείται τεκμηρίωση ελάχιστης δυνητικής εξοικονόμησης νερού 20%. Όπου το υδατικό σώμα δεν βρίσκεται σε καλή ποσοτική κατάσταση, δεν αρκεί η δυνητική εξοικονόμηση: πρέπει να αποδεικνύεται και πραγματική μείωση της κατανάλωσης. Παράλληλα, τα νέα δίκτυα κατασκευάζονται σχεδόν αποκλειστικά με κλειστούς αγωγούς.
Επιτρέπεται και η ενσωμάτωση ΑΠΕ για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των αρδευτικών υποδομών, μέσω net billing ή virtual net billing, υπό τον όρο ότι το φωτοβολταϊκό αποτελεί τμήμα ολοκληρωμένου έργου εκσυγχρονισμού και όχι αυτόνομη επένδυση. Ο περιορισμός είναι ουσιαστικός: αποκλείει τη χρήση του προγράμματος ως πλαγίας οδού για ενεργειακά έργα.
Ωριμότητα, όχι προθέσεις
Οι προτάσεις πρέπει να συνοδεύονται από εγκεκριμένες τεχνικές μελέτες, περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, άδειες χρήσης νερού όπου απαιτούνται και μελέτες εξοικονόμησης ύδατος. Η επιλογή γίνεται με συγκριτική αξιολόγηση, με κριτήρια το περιβαλλοντικό όφελος, την οικονομική βιωσιμότητα, την τεχνική ωριμότητα και τη συμπληρωματικότητα με υφιστάμενες υποδομές.
Πρακτικά, οι δήμοι που έχουν φάκελο έτοιμο από παλαιότερες προσκλήσεις ξεκινούν με σαφές προβάδισμα. Όσοι ξεκινήσουν τώρα τη μελέτη, δύσκολα θα προλάβουν την επίσημη πρόσκληση με πλήρη αδειοδότηση.
Το ζητούμενο, τελικά, δεν είναι αν θα βρεθούν τα 80 εκατ. — έχουν ήδη δεσμευθεί. Είναι αν θα υπάρξουν αρκετοί ώριμοι φάκελοι για να απορροφηθούν, σε ένα πρόγραμμα που ουσιαστικά ανακατευθύνει αδιάθετους πόρους του ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027 λίγο πριν κλείσει η προγραμματική περίοδος. Οι πρόσφατες πληρωμές εγγειοβελτιωτικών μέσω Διαύγειας δείχνουν ότι το χρήμα κινείται εκεί όπου υπάρχει έτοιμη υποδομή φακέλου — όχι εκεί όπου η ανάγκη είναι μεγαλύτερη.
Πηγή: ypaithros.gr
