Την οριστική έγκριση των απλοποιημένων ευρωπαϊκών προτύπων για τις εκθέσεις βιωσιμότητας (ESRS) ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 3 Ιουλίου, στο πλαίσιο της δέσμης απλοποίησης Omnibus I. Μαζί με τα αναθεωρημένα πρότυπα, οι Βρυξέλλες θέσπισαν ένα προαιρετικό πλαίσιο αναφοράς για τις μικρότερες επιχειρήσεις και, κυρίως, ένα νομικό «φρένο» που εμποδίζει τους μεγάλους αγοραστές να μεταφέρουν τον γραφειοκρατικό φόρτο στους προμηθευτές τους.
Για τον ελληνικό αγροτικό τομέα, η ουσία δεν βρίσκεται στα λιγότερα πεδία δεδομένων. Βρίσκεται στο λεγόμενο «ανώτατο όριο αλυσίδας αξίας» (value chain cap): οι μεγάλες εταιρείες που υποχρεούνται σε αναφορά βιωσιμότητας δεν θα μπορούν πλέον να απαιτούν από μικρούς προμηθευτές —αγρότες, συνεταιρισμούς, τυποποιητές με έως 1.000 εργαζομένους— περισσότερα στοιχεία από όσα προβλέπει το απλό, προαιρετικό πρότυπο. Ο μικρός παραγωγός αποκτά, μάλιστα, θεσμικό δικαίωμα να αρνηθεί αιτήματα που ξεπερνούν αυτό το όριο.
Τι αλλάζει στα πρότυπα
Τα νέα ESRS είναι συντομότερα και εντάσσονται στη λογική της Omnibus I, που περιορίζει και τον αριθμό των εταιρειών οι οποίες υπάγονται υποχρεωτικά στην Οδηγία CSRD. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η υποχρεωτική αναφορά αφορά πλέον μόνο επιχειρήσεις με πάνω από 1.000 εργαζομένους και τζίρο άνω των 450 εκατ. ευρώ. Τα βασικά μεγέθη της μείωσης:
| Δείκτης | Μείωση |
|---|---|
| Υποχρεωτικά σημεία δεδομένων | άνω του 60% |
| Συνολικά σημεία δεδομένων | άνω του 70% |
| Κόστος υποβολής ανά επιχείρηση | άνω του 30% |
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η ελάφρυνση κόστους ξεπερνά τον αρχικό στόχο μείωσης του διοικητικού φόρτου κατά 25%. Παράλληλα, το νέο προαιρετικό πρότυπο δίνει στις μικρές επιχειρήσεις ένα τυποποιημένο εργαλείο: συνεταιρισμοί ή μεταποιητές που θέλουν να ικανοποιήσουν αιτήματα τραπεζών ή πελατών μπορούν να το χρησιμοποιήσουν εθελοντικά, καλύπτοντας βασικούς δείκτες περιβάλλοντος, κοινωνίας και διακυβέρνησης, χωρίς υποχρέωση ελέγχου (assurance).
Γιατί αφορά τον Έλληνα αγρότη
Η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων και μεταποιητικών μονάδων ουδέποτε ενέπιπτε άμεσα στη CSRD. Το πρόβλημα ερχόταν έμμεσα: τράπεζες που χρηματοδοτούσαν παραγωγούς και συνεταιρισμούς, αλλά και μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ ή εξαγωγικές εταιρείες ελαιολάδου και φέτας, ζητούσαν από τους μικρούς προμηθευτές τους πολύπλοκα δεδομένα βιωσιμότητας —στοιχεία που ένας ελαιοπαραγωγός ή ένας κτηνοτρόφος πρακτικά δεν μπορούσε να συγκεντρώσει. Το «όριο αλυσίδας αξίας» βάζει σε αυτή την πίεση θεσμικό φραγμό.
Το αίτημα δεν είναι καινούριο. Στη λίστα που έστειλαν τα μπλόκα στο Μαξίμου, οι αγρότες ζητούσαν ρητά «φρένο» στη γραφειοκρατία, σε συνέχεια όσων έχουμε καταγράψει για τον φόρτο που συνοδεύει τα ψηφιακά παραστατικά και την ΚΑΠ. Η κίνηση της Κομισιόν κινείται στην ίδια κατεύθυνση με την παράλληλη προσπάθεια απλοποίησης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, που επιχειρεί να περιορίσει το κόστος συμμόρφωσης για τον αγροτικό τομέα.
Τα επόμενα βήματα
Οι δύο κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις —για τα αναθεωρημένα ESRS και για το προαιρετικό πρότυπο— διαβιβάζονται τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για έλεγχο διάρκειας δύο μηνών, με δυνατότητα παράτασης άλλων δύο. Τα νέα πρότυπα εφαρμόζονται από τη χρήση 2027, με δυνατότητα προαιρετικής εφαρμογής ήδη από το 2026.
Το πρακτικό ζητούμενο, ωστόσο, είναι στενότερο απ’ όσο δείχνει ο τίτλος: το όριο καλύπτει μόνο τα αιτήματα για σκοπούς αναφοράς ESG. Δεν αγγίζει ούτε τους ελέγχους δέουσας επιμέλειας ούτε τα κριτήρια πιστοληπτικής αξιολόγησης των τραπεζών, που θα συνεχίσουν να ζητούν «πράσινα» στοιχεία με άλλο μανδύα. Η ελάφρυνση είναι υπαρκτή· δεν είναι όμως πλήρης απαλλαγή.
Πηγή: greenbusiness.gr
