Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ) επανέρχεται δημόσια με έντονη τοποθέτηση για τα οικολογικά σχήματα του ΟΠΕΚΕΠΕ από το 2023 και εντεύθεεν, τα οποία βρίσκονται ήδη στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Το κεντρικό επιχείρημα της Ομοσπονδίας: δεν πρόκειται για αστοχίες ή μεμονωμένες παρανομίες, αλλά για αναμενόμενη κατάληξη ενός «δομικά προβληματικού μοντέλου» που διαμορφώθηκε επί σειρά ετών και του οποίου η ΠΟΓΕΔΥ λέει ότι είχε προειδοποιήσει.
Για τον αγρότη που λειτουργεί με τους κανόνες, το ζήτημα δεν είναι αφηρημένο: αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώσει συστημικές παρατυπίες στη διαχείριση των οικολογικών σχημάτων, η χώρα εκτίθεται σε δημοσιονομικές διορθώσεις — δηλαδή επιστροφή πόρων στην ΕΕ. Αυτό μπορεί να σημαίνει μειωμένες μελλοντικές ενισχύσεις για όλους τους δικαιούχους, ανεξαρτήτως ευθύνης.
Δεν είναι κεραυνός εν αιθρία — η δομή του προβλήματος
Η ΠΟΓΕΔΥ περιγράφει ένα σύστημα που, κατά την εκτίμησή της, αποτύγχανε δομικά από τη σύλληψή του: κατακερματισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ ΥΠΑΑΤ, ΟΠΕΚΕΠΕ και ιδιωτικών φορέων πιστοποίησης, χωρίς κάποιος να αναλαμβάνει την «πλήρη εποπτεία». Αποτέλεσμα: η ευθύνη μετακυλύεται συνεχώς, οι έλεγχοι υποβαθμίζονται και η διαφάνεια παραμένει ζητούμενο.
Η Ομοσπονδία κάνει έναν ενοχλητικό παραλληλισμό: το ίδιο μοτίβο εμφανίστηκε πρώτα στα βιολογικά προγράμματα (εκτεταμένες προβληματικές αιτήσεις, ελέγχους κάτω από πίεση, αμφισβήτηση του ίδιου συστήματος πιστοποίησης) και τώρα επαναλαμβάνεται στα οικολογικά σχήματα «με μεγαλύτερους οικονομικούς όγκους». Η μεγαλύτερη κατηγορία εκκρεμών ενισχύσεων — τα 416 εκατ. ευρώ οικολογικών σχημάτων — δεν είναι πλέον μόνο αριθμός: είναι ο κεντρικός όγκος του σκανδάλου που διερευνείται.
Η «γεωγραφική συγκέντρωση» — το στοιχείο που καίει
Ανάμεσα στα πολλά κατηγορηματικά σημεία του κειμένου, ένα ξεχωρίζει: η ΠΟΓΕΔΥ αναφέρει «έντονη γεωγραφική συγκέντρωση» ωφελουμένων ορισμένων δράσεων «που δεν μπορεί να εξηγηθεί αποκλειστικά με τεχνικά κριτήρια». Με άλλα λόγια: ορισμένες περιοχές εμφανίστηκαν δυσανάλογα στους δικαιούχους δράσεων υψηλής χρηματοδότησης, και αυτό — κατά την ΠΟΓΕΔΥ — υποδηλώνει πολιτικές επιλογές πέρα από τη διοικητική τυπολατρία.
Ρητά αναφέρονται «ανακατανομές πόρων» που έγιναν με αποφάσεις των πρώην Υπουργών Αυγενάκη και Τσιάρα — και οι οποίες μετέβαλαν, κατά την ΟΜ., τη στόχευση των σχημάτων από υψηλής περιβαλλοντικής αξίας δράσεις προς άλλες «με περιορισμένη ή αμφίβολη αποτελεσματικότητα». Αυτά είναι σοβαρές κατηγορίες — και δεν εκπορεύονται από την αντιπολίτευση, αλλά από σώμα δημοσίων γεωτεχνικών υπαλλήλων με άμεση γνώση του αντικειμένου.
Η κατάσταση αυτή βρίσκεται στο ίδιο πλαίσιο με τις διώξεις που άσκησε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για κακούργημα σε Κοζάνη και Αγρίνιο — αλλά η ΠΟΓΕΔΥ θέτει ένα ευρύτερο ερώτημα: η απάτη είναι το σύμπτωμα ή η αρρώστια; Η απάντησή της είναι σαφής — η αρρώστια είναι η δομή.
Κίνδυνος δημοσιονομικών διορθώσεων — τι σημαίνει για τον αγρότη
Πέρα από την πολιτική διάσταση, υπάρχει ένα πολύ πρακτικό ζήτημα: η έκθεση της χώρας σε δημοσιονομικές διορθώσεις από την ΕΕ. Αν η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αποδείξει συστημική κακοδιαχείριση — και όχι απλώς μεμονωμένη απάτη — η Επιτροπή μπορεί να επιβάλει επιστροφή ευρωπαϊκών κονδυλίων. Αυτό δεν χτυπά μόνο τους παραβάτες· επηρεάζει τους πόρους που θα ήταν διαθέσιμοι για μελλοντικές ενισχύσεις.
Ο έντιμος παραγωγός κινδυνεύει να πληρώσει γι’ αυτό που δεν έκανε — όπως επεσήμανε και η Τυχεροπούλου στην κατάθεσή της. Η δομή επέτρεψε σε ελάχιστους να εκμεταλλευτούν ένα σύστημα — και η ευθύνη θα μοιραστεί ανισόρροπα.
Η ΠΟΓΕΔΥ ζητά πλήρη διερεύνηση, σαφή κατανομή ευθυνών σε πολιτικό και διοικητικό επίπεδο, αλλά κυρίως αρχιτεκτονική αλλαγή: επαναφορά του δημόσιου ελέγχου στον πυρήνα, ενίσχυση γεωτεχνικών υπηρεσιών και σύνδεση ενισχύσεων με πραγματική παραγωγή. Η τελευταία πρόταση του κειμένου δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: «Η επιλογή αυτή δεν είναι τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική. Και δεν μπορεί να καθυστερήσει άλλο.»
Πηγή: ΠΟΓΕΔΥ (ανακοίνωση)
