Ελιά Κρήτη: Πυρηνοτρήτης 12-15 Ιουνίου — 5 εχθροί στους ελαιώνες
Τεχνικό δελτίο φυτοπροστασίας για ελαιώνες όψιμων περιοχών εξέδωσε στις 11 Ιουνίου το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Ηρακλείου (ΠΚΠΦ/ΥΠΑΑΤ). Κεντρικό μήνυμα: η καρπόβια γενιά του πυρηνοτρήτη είναι εδώ — η συνιστώμενη ημερομηνία επέμβασης είναι 12-15 Ιουνίου, δηλαδή αυτή την εβδομάδα.
Για τον ελαιοπαραγωγό της Κορωνέικης σε όψιμες περιοχές, η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη: ολοκληρώνεται η καρπόδεση και οι καρποί έχουν μέγεθος κόκκου σταριού — ακριβώς το στάδιο που το έντομο ωοτοκεί και οι εκκολάψεις αναμένονται τις επόμενες ημέρες. Καθυστέρηση επέμβασης σε αυτή τη φάση σημαίνει προνύμφες ήδη εντός πυρήνα — και τότε η αντιμετώπιση δεν έχει αποτέλεσμα.
Τα 5 έντομα — προτεραιότητες και χρονισμός
| Έντομο | Κατάσταση | Επέμβαση | Πότε |
|---|---|---|---|
| Πυρηνοτρήτης | Εκκολάψεις αναμενόμενες | Εντομοκτόνο — συνδ. ρυγχίτη | 12-15 Ιουνίου |
| Ρυγχίτης | Μετά καρπόδεση | >3-4 ακμαία/κλαδί = άμεσα | Τώρα |
| Ωτιόρυγχος | Ελαιώνες με ιστορικό | Συνδ. πυρηνοτρήτη + ψεκ. κορμού | Τώρα |
| Κοκκοειδή | Ευαίσθητα νυμφικά στάδια | Χημικά + καλλιεργητικοί | Τώρα (κάτω από 30°C) |
| Μαργαρονία | Αυξ. συλλήψεις | Νεαρά δένδρα + αυστηρά κλαδεμένα | Παρακολούθηση |
Πυρηνοτρήτης: το παράθυρο είναι τώρα
Στα δίκτυα παγίδευσης των όψιμων περιοχών η πτήση της καρπόβιας γενιάς ξεκίνησε γύρω στα τέλη Μαΐου. Το έντομο ωοτοκεί στους μικρούς καρπούς και η προνύμφη εισέρχεται κάτω από τον κάλυκα, τρώγοντας τον πυρήνα — με αποτέλεσμα καρπόπτωση. Οι ελαιώνες με μικρή ή μέτρια καρποφορία έχουν μεγαλύτερη ανάγκη προστασίας. Συνιστάται συνδυαστική αντιμετώπιση με τον ρυγχίτη για μείωση επεμβάσεων και κόστους.
Ρυγχίτης και ωτιόρυγχος: ο έλεγχος γίνεται νωρίς το πρωί
Ο ρυγχίτης (μπίμπικας) χαρακτηρίζεται από τις κρατηρώδεις οπές που σχηματίζει στους καρπούς — η παρουσία του ελέγχεται με τίναγμα κλαδιών πάνω σε λευκή επιφάνεια τις πρωινές ώρες. Κατώφλι επέμβασης: πάνω από 3-4 ακμαία ανά κλαδί. Για ελαιώνες με ιστορικό τελευταίων δύο ετών, συνιστάται προληπτική αντιμετώπιση.
Ο ωτιόρυγχος — νυχτόβιο σκαθάρι που ανεβαίνει στα δένδρα τη νύχτα — αφήνει χαρακτηριστικά πριονωτά φαγώματα στα φύλλα και ρίχνει καρπούς μαζί με τον ποδίσκο. Σε ελαιώνες με ιστορικό: άμεση επέμβαση συνδυαστικά με τον πυρηνοτρήτη, με επιπλέον ψεκασμό στον λαιμό και τον κορμό.
Κοκκοειδή και μαργαρονία: προσοχή στη θερμοκρασία
Για τα κοκκοειδή (Πολλίνια, Ασπιδιωτός, Παρλατόρια), παρατηρούνται ευαίσθητα νυμφικά στάδια. Η χημική αντιμετώπιση συμπληρώνει τους καλλιεργητικούς χειρισμούς (αφαίρεση προσβεβλημένων κλαδιών, κατάλληλο κλάδεμα). Σημαντική προειδοποίηση: τα παραφινικά λάδια εφαρμόζονται μόνο κάτω από 30°C, σε δένδρα επαρκώς ποτισμένα και χωρίς υδατική καταπόνηση. Η μαργαρονία (Palpita unionalis) καταγράφει αυξημένες συλλήψεις — προσοχή σε φυτώρια, νέους ελαιώνες και αυστηρά κλαδεμένα δένδρα.
Για τους παραγωγούς που θέλουν να εντάξουν τον πυρηνοτρήτη στο πρόγραμμα δακοκτονίας: η υπηρεσία υπενθυμίζει ότι οι ανακοινώσεις του προγράμματος δακοκτονίας 2026 για Κρήτη αναρτώνται στο crete.gov.gr/dakoktonia. Ελαιοπαραγωγοί που υποστούν ζημιές θα πρέπει να έχουν τακτοποιημένη και την ασφαλιστική κάλυψη μέσω ΕΛΓΑ πριν εμφανιστούν ζημιές.
