Σχέδιο για τη ριζική αναδιάρθρωση της παραγωγής πρωτεϊνών σε τρόφιμα, ζωοτροφές και βιοκαύσιμα έχει στα σκαριά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί επίσημα την 1η Ιουλίου 2026. Σύμφωνα με έγγραφο εργασίας που διέρρευσε στο ευρωπαϊκό δίκτυο Euractiv, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να μειώσουν δραστικά την εξάρτηση από τρίτες χώρες, κατευθύνοντας τα εργαλεία και τα κονδύλια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) στην ενίσχυση των εγχώριων πρωτεϊνούχων καλλιεργειών.
Για τον Έλληνα αγρότη και κτηνοτρόφο, το έγγραφο αυτό «φωτογραφίζει» τις κατευθύνσεις των επιδοτήσεων για τα επόμενα χρόνια. Οι παραγωγοί διαπιστώνουν ότι έρχεται ισχυρότερη πριμοδότηση (π.χ. μέσω συνδεδεμένων ενισχύσεων) για καλλιέργειες όπως η μηδική, ο βίκος και τα λούπινα, με φόντο την ΚΑΠ μετά το 2027. Στον αντίποδα, οι κτηνοτρόφοι θα βιώσουν αλλαγές στην προέλευση των βασικών συστατικών του σιτηρεσίου τους, καθώς η ΕΕ επιδιώκει να αντικαταστήσει τη λατινοαμερικανική σόγια με προϊόντα από γειτονικές αγορές.
Το ουκρανικό «αντίδοτο» στο έλλειμμα
Σήμερα, το ευρωπαϊκό οικοδόμημα είναι βαριά εξαρτημένο από τις εισαγωγές φυτικών πρωτεϊνών, κυρίως για την παρασκευή ζωοτροφών. Για την περίοδο 2024-2025 οι εισαγωγές άγγιξαν τους 13,9 εκατομμύρια τόνους, με τη μερίδα του λέοντος να προέρχεται από τη Βραζιλία, την Αργεντινή και τις ΗΠΑ. Η στρατηγική της Κομισιόν στοχεύει στην αποδέσμευση από αυτές τις αγορές, αναθέτοντας ρόλο πρωταγωνιστή στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με το έγγραφο, η Ουκρανία διπλασίασε την παραγωγή σόγιας μέσα σε μία διετία παρά τον συνεχιζόμενο πόλεμο. Η ενσωμάτωση της χώρας ως βασικού προμηθευτή της ΕΕ εκτιμάται ότι θα ρίξει το εμπορικό έλλειμμα από τους 13,9 στους 4,7 εκατομμύρια τόνους, αυξάνοντας την ευρωπαϊκή αυτάρκεια από το 76% στο 86%. Πρακτικά, η διαπίστωση αυτή επιβεβαιώνει ότι η ευρωπαϊκή αγορά θα παραμείνει ορθάνοιχτη στα ουκρανικά αγροτικά προϊόντα, μετατρέποντας μια εμπορική ροή που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων σε μόνιμη γεωστρατηγική επιλογή.
Σπάζοντας το κινεζικό μονοπώλιο
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα του σχεδίου αφορά την εξάρτηση της κτηνοτροφίας από την Ανατολική Ασία. Τα περισσότερα συμπληρώματα, οι βιταμίνες και τα αμινοξέα που είναι απολύτως απαραίτητα για την υγεία των ζώων –όπως η λυσίνη και η μεθειονίνη– ελέγχονται από ένα άτυπο κινεζικό «μονοπώλιο».
Η Κομισιόν τονίζει την ανάγκη να επιστρέψει αυτή η παραγωγή επί ευρωπαϊκού εδάφους. Η δημιουργία τοπικών βιομηχανιών προσθέτων ενδέχεται να ανεβάσει το βραχυπρόθεσμο κόστος για τα παρασκευαστήρια ζωοτροφών, προστατεύει ωστόσο τον κτηνοτρόφο από απότομες διακοπές της εφοδιαστικής αλυσίδας και βίαιες ανατιμήσεις, όπως αυτές που δοκίμασαν τον κλάδο τα προηγούμενα χρόνια.
Ετικέτες και αποστάσεις από το τεχνητό κρέας
Στο ευαίσθητο ζήτημα της διατροφής, το κείμενο τηρεί προσεκτικές ισορροπίες. Αναγνωρίζει ότι μια διατροφή με μεγαλύτερο μερίδιο φυτικών προϊόντων βοηθά τους περιβαλλοντικούς στόχους, ωστόσο αποφεύγει να ζητήσει ευθέως τη μείωση της κατανάλωσης κρέατος.
Επιπλέον, κρατά σαφείς αποστάσεις από το τεχνητό κρέας και τις εναλλακτικές εργαστηριακές πρωτεΐνες, δικαιώνοντας εν μέρει τις διαμαρτυρίες των κτηνοτρόφων. Η Κομισιόν παραδέχεται ότι οι διαδικασίες παραγωγής αυτών των νέων προϊόντων είναι εξαιρετικά ενεργοβόρες, απαιτώντας συχνά μεγαλύτερη ενέργεια από το συμβατικό κρέας που προσπαθούν να αντικαταστήσουν.
Για την ενημέρωση του καταναλωτή, σχεδιάζεται η προώθηση εθελοντικών ετικετών για προϊόντα που παράγονται με «ευρωπαϊκές ή εθνικές ζωοτροφές». Αντίστοιχα, στην πρόταση για τη νέα ΚΑΠ μετά το 2027 θα εξεταστεί η υποχρεωτική αναγραφή προέλευσης στα ψυχανθή.
Στροφή στα βιοκαύσιμα
Τέλος, το έγγραφο σηματοδοτεί χαλάρωση των ευρωπαϊκών κανόνων για τα βιοκαύσιμα που παράγονται από καλλιέργειες. Αναμένεται αναθεώρηση της Οδηγίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (RED), με πιθανή επαναταξινόμηση των βιοκαυσίμων από σόγια σε κατηγορία «χαμηλού κινδύνου» έμμεσης αλλαγής της χρήσης γης (ILUC). Η Κομισιόν βλέπει τον τομέα των βιοκαυσίμων ως όχημα που θα προσφέρει διπλό όφελος: ενεργειακή ασφάλεια αφενός, και αύξηση των υποπροϊόντων που καταλήγουν ως εγχώρια πρωτεΐνη στην κτηνοτροφία αφετέρου.
Πηγή: Euractiv
