Αντιχαλαζικά: Κίνδυνος να χαθεί επιδότηση έως 80% για νέες φυτείες
Τον άμεσο κίνδυνο να βρεθούν εκτός επιδότησης εκατοντάδες παραγωγοί που προχωρούν στην εγκατάσταση νέων οπωρώνων επισημαίνει η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ), με επίσημη παρέμβασή της προς την ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥπΑΑΤ). Η παρέμβαση εκδηλώνεται αμέσως μετά τη δημοσίευση του θεσμικού πλαισίου για τη Δράση «Επενδύσεις πρόληψης ζημιών φυτικού κεφαλαίου» (Παρέμβαση Π3-73-2.5 του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023–2027), η οποία καλύπτει συστήματα ενεργητικής προστασίας.
Στην πράξη, το πρόβλημα αφορά αγρότες που επενδύουν σε δυναμικές καλλιέργειες (ακτινίδια, μηλιές, αχλαδιές κ.ά.), αλλά τα χωράφια τους δηλώθηκαν στο ΟΣΔΕ 2026 με μονοετείς καλλιέργειες (όπως μηδική) ή εμφανίζονται σε φάση προετοιμασίας εδάφους. Εάν η επικείμενη πρόσκληση δεν προσαρμοστεί, οι επενδυτές αυτοί δεν θα μπορούν να διεκδικήσουν τις ενισχύσεις που φτάνουν έως και το 80% για μεμονωμένους αγρότες ή το 100% για συλλογικά σχήματα, χάνοντας κρίσιμα κεφάλαια για την προστασία της παραγωγής τους.
Το ιστορικό και το σημείο τριβής
Όπως είχαμε καταγράψει στο e-agrotis.gr, η ΕΘΕΑΣ ζητούσε επίμονα την άμεση προκήρυξη των αντιχαλαζικών ώστε να μη μείνει πίσω ο σχεδιασμός της σεζόν. Λίγο αργότερα, δημοσιεύθηκε η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση που όρισε τους όρους και ξεκαθάρισε ποιοι μπαίνουν στην επιδότηση των αντιχαλαζικών.
Ωστόσο, η εξειδίκευση των όρων έφερε στο φως δύο σοβαρές γραφειοκρατικές παγίδες. Η πρώτη αφορά τον χρόνο απεικόνισης της φυτείας στο ΟΣΔΕ και η δεύτερη την ακαμψία στη μεταφορά της επένδυσης σε άλλο αγροτεμάχιο, εφόσον προκύψουν απρόβλεπτα εμπόδια.
Το κενό με το ΟΣΔΕ 2026 και οι «υπό ίδρυση» φυτείες
Σύμφωνα με την ΕΘΕΑΣ, η εγκατάσταση μιας νέας μόνιμης φυτείας επηρεάζεται συχνά από τεχνικούς, ιδιοκτησιακούς και εποχικούς παράγοντες, όπως η αργοπορία στην προετοιμασία του χωραφιού, οι καθυστερήσεις στην παραλαβή πολλαπλασιαστικού υλικού (δενδρύλλια) ή ακόμη και ανατροπές στα μισθωτήρια συμβόλαια.
«Οι παράγοντες αυτοί ενδέχεται να επιφέρουν αλλαγές στον αρχικό σχεδιασμό των εκμεταλλεύσεων, κατά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την υποβολή της αίτησης στήριξης έως την πραγματική υλοποίηση της επένδυσης δηλαδή της εγκατάστασης των φυτειών», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην επιστολή των συνεταιρισμών.
Επειδή πολλά από αυτά τα χωράφια δηλώνονται προσωρινά στην ΕΑΕ 2026 ως χορτονομές ή ετήσιες καλλιέργειες μέχρι να μπουν τα δέντρα, ελλοχεύει ο κίνδυνος το σύστημα υποβολής να τα απορρίψει ως μη επιλέξιμα για εγκατάσταση αντιχαλαζικών δικτύων.
Τι προτείνεται για να μην χαθούν τα κονδύλια
Για να ξεπεραστεί ο σκόπελος πριν ανοίξει επίσημα το πληροφοριακό σύστημα για τις αιτήσεις, η ΕΘΕΑΣ ζητά από το ΥπΑΑΤ να συμπεριλάβει ρητές δικλίδες στην τελική πρόσκληση:
| Ζήτημα προς επίλυση | Προτεινόμενη ρύθμιση ΕΘΕΑΣ | Προϋποθέσεις εφαρμογής |
|---|---|---|
| Νέες υπό ίδρυση φυτείες | Επιλεξιμότητα για αντιχαλαζικά ακόμη κι αν δεν φαίνονται δενδρώδεις στο ΟΣΔΕ 2026. | Δέσμευση εγκατάστασης της μόνιμης καλλιέργειας παράλληλα ή μετά την έγκριση. |
| Κώλυμα αρχικού αγροτεμαχίου | Δικαίωμα υποβολής αιτήματος τροποποίησης φυσικού αντικειμένου (αντικατάσταση χωραφιού). | Ίδιες προδιαγραφές επιλεξιμότητας, νόμιμη κατοχή, χωρίς αύξηση προϋπολογισμού και χωρίς διπλή χρηματοδότηση. |
Η σημασία της ευελιξίας στην πράξη
Η ευελιξία στην αντικατάσταση των αγροτεμαχίων αποτελεί πάγιο αίτημα σε όλα τα επενδυτικά προγράμματα. Στην περίπτωση των αντιχαλαζικών, μια άρνηση ιδιοκτήτη να ανανεώσει ένα πολυετές μισθωτήριο ή ένα πρόβλημα στην καταλληλότητα του εδάφους μπορεί να οδηγήσει σε ναυάγιο ολόκληρο το επενδυτικό σχέδιο του παραγωγού.
Εφόσον το ΥπΑΑΤ αποδεχθεί τις διορθώσεις αυτές κατά τη σύνταξη της πρόσκλησης, θα αποτραπεί η απένταξη επενδυτών που έχουν ήδη δεσμεύσει ίδια κεφάλαια, διασφαλίζοντας παράλληλα την πλήρη απορρόφηση των κονδυλίων της Παρέμβασης Π3-73-2.5.
