Η συζήτηση για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας έχει ανάψει για τα καλά. Παράλληλα με το Νέο Σχέδιο της Ε.Ε. για τη Βιώσιμη Κτηνοτροφία, στις Βρυξέλλες συντελείται αυτή τη στιγμή μια ιστορική αλλαγή στον τομέα της φυτικής παραγωγής. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Olive Oil Times, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πλέον προ των πυλών για την έγκριση των Νέων Γονιδιωματικών Τεχνικών (NGTs).
Πρόκειται για μια νομοθετική εξέλιξη που παρακολουθεί με τεράστιο ενδιαφέρον ολόκληρος ο ελαιοκομικός τομέας, καθώς ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία ελαιόδεντρων απόλυτα ανθεκτικών στις ασθένειες και την κλιματική αλλαγή, χωρίς τα νέα φυτά να υπάγονται στο αυστηρό και χρονοβόρο ρυθμιστικό πλαίσιο των παραδοσιακών μεταλλαγμένων (ΓΤΟ/GMOs).
Τι Είναι οι Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs)
Οι NGTs (New Genomic Techniques) διαφέρουν ριζικά από τα παραδοσιακά μεταλλαγμένα προϊόντα. Ενώ στους ΓΤΟ εισάγεται DNA από ξένα είδη, οι νέες τεχνικές (όπως το πολυβραβευμένο CRISPR) επιτρέπουν τη στοχευμένη επεξεργασία του γονιδιώματος του ίδιου του φυτού. Ουσιαστικά, επιταχύνουν γενετικές αλλαγές που θα μπορούσαν να συμβούν με φυσικό τρόπο ή μέσω της παραδοσιακής και αργόσυρτης διασταύρωσης (cisgenesis).
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη ταχθεί υπέρ της χαλάρωσης των κανόνων για τα φυτά που προκύπτουν από NGTs, θεωρώντας τα (υπό προϋποθέσεις) ισοδύναμα με τα συμβατικά. Εφόσον οι αλλαγές οριστικοποιηθούν από το Συμβούλιο, η ανάπτυξη νέων, ανθεκτικών ποικιλιών θα γίνει ταχύτερη και οικονομικά βιώσιμη για τα ευρωπαϊκά ερευνητικά κέντρα.
Τα Μεγάλα Στοιχήματα για την Ελαιοκαλλιέργεια
Για τον τομέα του ελαιολάδου, η εφαρμογή της γονιδιακής επεξεργασίας δεν αποτελεί σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά επιτακτική ανάγκη επιβίωσης. Οι μελλοντικές εφαρμογές στον ελαιώνα εστιάζουν σε δύο βασικούς άξονες:
- Ανθεκτικότητα σε Ασθένειες (Xylella και Βερτιτσίλλιο): Όπως είδαμε στην πρόσφατη Παρουσίαση των 3 Νέων Ποικιλιών από το Ισπανικό IFAPA που είναι ανθεκτικές στο Βερτιτσίλλιο, η συμβατική γενετική βελτίωση απαιτεί πάνω από 20 χρόνια αδιάκοπων ερευνών. Με τις τεχνικές NGT, οι επιστήμονες θα μπορούσαν να «επέμβουν» άμεσα στο DNA παραδοσιακών ποικιλιών (όπως η Κορωνέικη, η Καλαμών ή η ισπανική Picual) και να τις «οπλίσουν» ενάντια στον μύκητα Verticillium dahliae ή στο καταστροφικό βακτήριο Xylella fastidiosa, το οποίο έχει μετατρέψει σε νεκροταφείο δέντρων τον ιταλικό νότο.
- Ανοχή στην Ξηρασία και την Αλατότητα: Οι κλιματικές πιέσεις αυξάνονται δραματικά, εξαντλώντας τα αποθέματα γλυκού νερού. Η γονιδιακή επεξεργασία μπορεί να προσδώσει στα δέντρα ισχυρότερους μηχανισμούς διαχείρισης του υδατικού στρες. Αυτό είναι απολύτως κρίσιμο, καθώς, όπως αναλύσαμε στο ρεπορτάζ για το Πώς η Ποιότητα του Νερού και η Αλατότητα Καθορίζουν την Παραγωγή Ελαιολάδου, η λειψυδρία αναγκάζει τους παραγωγούς να χρησιμοποιούν νερά υποβαθμισμένης ποιότητας, επηρεάζοντας τόσο το δέντρο όσο και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου.
Το Μέλλον και οι Επιφυλάξεις
Παρά την αισιοδοξία του αγροτικού και ερευνητικού κόσμου, η μετάβαση δεν στερείται προκλήσεων. Το ζήτημα της ιχνηλασιμότητας, η υποχρεωτική σήμανση στο τελικό προϊόν, αλλά και η πιθανή αντίδραση των καταναλωτών —οι οποίοι συνδέουν άρρηκτα την ελιά με τη φυσικότητα και την παράδοση— παραμένουν ανοιχτά μέτωπα. Επίσης, διευκρινίζεται ότι, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, οι NGT καλλιέργειες δεν θα επιτρέπονται στη βιολογική γεωργία.
Σε κάθε περίπτωση, για την ευρωπαϊκή ελαιοκομία που βάλλεται από πρωτοφανή ακραία καιρικά φαινόμενα, οι Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές ίσως αποτελούν το πιο ρεαλιστικό «διαβατήριο» για τη διάσωση της παραγωγής.
Πηγή: Olive Oil Times
