Ένα νέο, σαφώς πιο ευνοϊκό καθεστώς τίθεται σε ισχύ για χιλιάδες φορολογουμένους και επιχειρήσεις που υπέβαλαν ήδη (ή πρόκειται να υποβάλουν στο μέλλον) εκπρόθεσμες δηλώσεις στην Εφορία. Σε συνέχεια των ψηφιακών και φορολογικών διευκολύνσεων που εξετάσαμε στο ρεπορτάζ για την Επιστροφή των Αγροτών στο Ειδικό Καθεστώς ΦΠΑ μέσω του myAADE, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρά στη διόρθωση μιας στρέβλωσης ετών.
Με τις νέες παρεμβάσεις στον Κώδικα Φορολογικών Διαδικασιών, περιορίζονται δραστικά οι περιπτώσεις όπου επιβάλλεται τυφλά το διοικητικό πρόστιμο των 100, 250 ή 500 ευρώ για κάθε παράλειψη, ευθυγραμμιζόμενες με την ευρύτερη φιλοσοφία ελαφρύνσεων που περιέγραψε πρόσφατα και ο Πρωθυπουργός στις ανακοινώσεις του για την Οικονομία και τις Επενδύσεις.
Τέλος τα «Βαριά» Πρόστιμα για Τυπικές Παραβάσεις
Η βασική τομή που φέρνει το άρθρο 37 του νέου νόμου (5301/2026), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από τις 15 Μαΐου 2026, είναι ότι η φορολογική διοίκηση σταματά να επιβάλλει αδιακρίτως πρόστιμα. Η απαλλαγή καλύπτει φορολογούμενους οι οποίοι αμελούν ή καθυστερούν να υποβάλουν μια δήλωση, εφόσον από αυτή δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή ή το οφειλόμενο ποσό είναι εξαιρετικά μικρό.
Παρότι οι κυρώσεις δεν καταργούνται οριζόντια, ο νόμος εξορθολογίζει τις ποινές, σβήνοντας τα πρόστιμα για παραβάσεις που έχουν καθαρά τυπικό χαρακτήρα και κανέναν απολύτως δημοσιονομικό αντίκτυπο για τα κρατικά ταμεία.
Ποιες Εκπρόθεσμες Δηλώσεις Γλιτώνουν το Πρόστιμο
Με το νέο καθεστώς, πρόστιμο δεν θα επιβάλλεται στις ακόλουθες βασικές κατηγορίες δηλώσεων:
- Φορολογία Εισοδήματος (Αρχικές): Όταν εκδίδεται μηδενικό ή πιστωτικό εκκαθαριστικό, καθώς και όταν το χρεωστικό ποσό φόρου (για πληρωμή) δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
- Πληροφοριακές Δηλώσεις: Εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις «πληροφοριακού χαρακτήρα» που δεν δημιουργούν υποχρέωση πληρωμής φόρου.
- Έμμεσοι Φόροι & Εισφορές: Εκπρόθεσμες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις έμμεσων φόρων (με εξαίρεση τον ΦΠΑ και τον Φόρο Μεταβίβασης Ακινήτων – ΦΜΑ), όταν ο φόρος προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ.
- Παρακράτηση Φόρου: Εκπρόθεσμες αρχικές δηλώσεις παρακράτησης (εξαιρούνται τα τυχερά παίγνια) με ποσό έως 100 ευρώ.
- Ανήλικοι: Καταργούνται τα πρόστιμα σε εκπρόθεσμες δηλώσεις για λογαριασμό ανηλίκου ή από ενήλικο για υποχρεώσεις που αφορούν έτος κατά το οποίο ήταν ανήλικος. Η απαλλαγή πιάνει και τη δήλωση του γονέα, για το μέρος που αφορά το εισόδημα του τέκνου.
Τι Αλλάζει στον ΦΠΑ και τις Τροποποιητικές Δηλώσεις
Ειδική μέριμνα υπάρχει για τον ΦΠΑ και τις τροποποιητικές (διορθωτικές) δηλώσεις:
- Αρχικές Δηλώσεις ΦΠΑ: Το πρόστιμο παραμένει, ωστόσο, αν δεν προκύπτει φόρος για πληρωμή, «κουρεύεται» στα 100 ευρώ (αντί για 250 ή 500 ευρώ που ίσχυε ανάλογα με τα βιβλία της επιχείρησης). Επίσης, καταργείται πλήρως το πρόστιμο των 100 ευρώ για τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ.
- Τροποποιητικές Εισοδήματος: Δεν επιβάλλεται πρόστιμο αν το επιπλέον ποσό φόρου, σε σχέση με την αρχική, δεν ξεπερνά τα 100 ευρώ.
- Τροποποιητικές ΦΠΑ & Παρακρατούμενων: Απαλλάσσονται από το πρόστιμο, αρκεί η αρχική δήλωση να είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα.
Αναδρομική Ισχύς και Επιστροφές Ποσών από το 2024
Το πιο σημαντικό ίσως στοιχείο του νέου νόμου είναι η αναδρομικότητά του. Οι νέες ρυθμίσεις έχουν αναδρομική ισχύ από τις 19 Απριλίου 2024.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι για όσους φορολογούμενους έχει ήδη βεβαιωθεί και πληρωθεί πρόστιμο τα τελευταία δύο χρόνια (το οποίο πλέον εμπίπτει στις εξαιρέσεις), το ποσό δεν θα μείνει στα ταμεία του κράτους. Αναμένονται άμεσα αναλυτικές οδηγίες από την ΑΑΔΕ για τη μαζική ακύρωση ή μείωση αυτών των προστίμων, προκειμένου τα ποσά να επιστραφούν ή να συμψηφιστούν με άλλες οφειλές των υπόχρεων.
Όσα πρόστιμα δεν έχουν ακόμη εισπραχθεί, θα σταματήσουν να αναζητούνται, ενώ σε περιπτώσεις όπως του ΦΠΑ (όπου το πρόστιμο απλώς μειώθηκε), η οφειλή θα επανυπολογιστεί κεντρικά και το πλεονάζον ποσό θα διαγραφεί.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
