Σε καθεστώς αναμονής και έντονου προβληματισμού βρίσκονται χιλιάδες παραγωγοί, καθώς κομβικά προγράμματα του πρωτογενούς τομέα έχουν πέσει στα «δίχτυα» της γραφειοκρατίας και των αυστηρών διασταυρώσεων.
Οι πληρωμές των ολοκληρωμένων Σχεδίων Βελτίωσης (από την πρόσκληση του 2022), καθώς και η οριστική ένταξη και πληρωμή του πριμ πρώτης εγκατάστασης για το πρόγραμμα των Νέων Αγροτών (έτους 2025), παραμένουν κολλημένες στους διασταυρωτικούς ελέγχους της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Όπως ακριβώς είδαμε να συμβαίνει με την αναστάτωση από τα ΑΑΔΕ: Αχρεωστήτως Καταβληθέντα 2023 – Ενστάσεις έως 28/5, η Αρχή έχει πλέον τον απόλυτο, ελεγκτικό λόγο στις αγροτικές πληρωμές.
Το «Αγκάθι» της Τυπικής Απόδοσης (ΟΣΔΕ 2025)
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, αν και η απαιτούμενη διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων έχει ολοκληρωθεί, το σύστημα περιμένει την οριστικοποίηση των ελέγχων για τον προσδιορισμό των μεγεθών των εκτάσεων και του ζωικού κεφαλαίου.
Αυτοί οι έλεγχοι είναι απαραίτητοι για την πραγματική αποτύπωση της Τυπικής Απόδοσης (βάσει του ΟΣΔΕ 2025). Η Τυπική Απόδοση είναι το απόλυτο κριτήριο που θα καθορίσει:
- Εάν οι δικαιούχοι των Σχεδίων Βελτίωσης τηρούν πράγματι τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν.
- Εάν οι Νέοι Αγρότες —για τους οποίους πρόσφατα ανακοινώθηκε στήριξη στο ενεργειακό κόστος με το Νέοι Αγρότες: Έρχεται Διάταξη για το Αγροτικό Ρεύμα «ΓΑΙΑ»— πληρούν τις προϋποθέσεις για να πληρωθούν το πολυπόθητο πριμ.
Στους κόλπους των εν δυνάμει δικαιούχων επικρατεί φόβος, καθώς δεν θα αποτελέσει έκπληξη εάν προκύψουν απορρίψεις από το πρόγραμμα των Νέων Αγροτών λόγω ευρημάτων στις διασταυρώσεις. Το μόνο βέβαιο είναι πως δεν πρόκειται να υπάρξουν επιλαχόντες στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, το οποίο έκλεισε με 6.829 αιτήσεις και αιτούμενη δημόσια δαπάνη ύψους 241.289.000 ευρώ.
Η Ξεκάθαρη Θέση του ΥΠΑΑΤ: Καμία ανοχή σε πρόστιμα
Η στάση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) είναι απόλυτη ως προς τη διαδικασία. Σε σχετικό έγγραφο για την αξιολόγηση του προγράμματος, ξεκαθαρίζεται η αποφυγή κάθε κινδύνου ευρωπαϊκών προστίμων:
«Λαμβάνοντας υπόψη την υποχρέωση διασφάλισης της νομιμότητας και κανονικότητας των ενωσιακών δαπανών, καθώς και τον αυξημένο κίνδυνο επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων, σε περίπτωση χρήσης μη διασταυρωμένων στοιχείων, αποφασίστηκε ο προσδιορισμός της Τ.Α. να βασιστεί αποκλειστικά στα προσδιορισθέντα μεγέθη εκτάσεων και ζωικού κεφαλαίου, όπως αυτά προκύπτουν από τους ολοκληρωμένους διασταυρωτικούς ελέγχους του αρμόδιου Οργανισμού Πληρωμών (ΑΑΔΕ).»
«Σαφάρι» από την ΕΔΕΛ και Απεντάξεις στα Σχέδια Βελτίωσης
Την ίδια στιγμή που αναμένονται οι πληρωμές, ο ελεγκτικός μηχανισμός λειτουργεί στο φουλ. Ήδη πραγματοποιούνται απεντάξεις από τα Σχέδια Βελτίωσης σε επίπεδο Περιφερειών (έχουν εκδοθεί σχετικές αποφάσεις σε Αττική και Δυτική Μακεδονία). Παράλληλα, η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) διεξάγει αυστηρούς τακτικούς ελέγχους με αιφνιδιαστικές επιτόπιες επισκέψεις σε δικαιούχους.
Ξεκίνησε η αξιολόγηση για τα Θερμοκήπια
Μέσα σε αυτό το κλίμα αυστηρών ελέγχων, προχωρά και το πρόγραμμα ενίσχυσης των θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων. Η αξιολόγηση των φακέλων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με τις διαχειριστικές αρχές να εκφράζουν την αισιοδοξία τους ότι η διαδικασία θα έχει ολοκληρωθεί πριν τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.
Φυσικά, όπως τονίζεται με νόημα, και σε αυτό το Μέτρο η ΑΑΔΕ θα έχει τον τελευταίο λόγο, διενεργώντας εκ νέου διασταυρωτικούς ελέγχους για την επιλεξιμότητα των αγροτεμαχίων που επηρεάζουν την Τυπική Απόδοση των θερμοκηπίων.
