Ένα ιστορικό ορόσημο για τον ευρωπαϊκό και ελληνικό αγροτικό τομέα πλησιάζει, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να γυρίσει οριστικά σελίδα στο καθεστώς των επιδοτήσεων. Στο επίκεντρο του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας στις Βρυξέλλες (27 Απριλίου 2026) βρίσκεται ο σχεδιασμός της ΚΑΠ μετά το 2027, ο οποίος βάζει οριστικό «ταφόπλακα» στα ιστορικά δικαιώματα.
Το νέο μοντέλο φέρνει τα πάνω κάτω στην κατανομή των χρημάτων, ευνοώντας ξεκάθαρα τους μικρούς, τους νέους παραγωγούς και όσους παράγουν πραγματικά, ενώ «τιμωρεί» όσους εισέπρατταν υψηλές επιδοτήσεις βασισμένοι σε κεκτημένα του παρελθόντος.
Η «Φθίνουσα Στήριξη» και οι μεγάλοι χαμένοι
Η πρόταση της Κομισιόν καταργεί τα υφιστάμενα συστήματα και εισάγει τη «Φθίνουσα Εισοδηματική Στήριξη βάσει Έκτασης». Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
- Η επιδότηση θα δίνεται με βάση τα εκτάρια (στρέμματα), αλλά το ποσό ανά στρέμμα θα μειώνεται όσο μεγαλώνει το μέγεθος της εκμετάλλευσης.
- Οι μεγάλοι χαμένοι: Παραγωγοί που σήμερα κατέχουν τεράστια ιστορικά δικαιώματα (υψηλής αξίας) αλλά διαθέτουν μικρή καλλιεργήσιμη έκταση, θα δουν τις επιδοτήσεις τους να κατακρημνίζονται. Στον αντίποδα, ευνοείται η δίκαιη κατανομή προς τα μικρά αγροκτήματα.
Τέλος οι «αγρότες του καναπέ» – Αυξάνονται οι Συνδεδεμένες
Η δομή της νέας ΚΑΠ θα είναι ριζικά διαφορετική, καθώς οι δύο Πυλώνες (Άμεσες Ενισχύσεις και Αγροτική Ανάπτυξη) συγχωνεύονται με άλλα ευρωπαϊκά ταμεία (Ταμείο Συνοχής, Δίκαιης Μετάβασης κ.ά.). Οι βασικές ανατροπές που έρχονται:
- Αυστηρό κριτήριο βιοπορισμού: Η οικονομική στήριξη θα κατευθύνεται αποκλειστικά σε όσους έχουν τη γεωργία ως κύρια βιοποριστική δραστηριότητα. Οι ετεροεπαγγελματίες τίθενται στο περιθώριο.
- Μπόνους σε μικρούς και νέους: Δίνεται προτεραιότητα και ειδικό πακέτο εγκατάστασης σε νέους αγρότες. Οι μικρές εκμεταλλεύσεις (που αποτελούν την πλειοψηφία στην Ελλάδα) θα ελέγχονται λιγότερο, γλιτώνοντας γραφειοκρατία.
- Ενιαία Οικολογικά Σχήματα: Τα Οικολογικά Προγράμματα (eco-schemes) και τα παλιά αγροπεριβαλλοντικά μέτρα γίνονται ένα, με συγχρηματοδότηση από τα κράτη-μέλη.
- Άλμα στις Συνδεδεμένες Ενισχύσεις: Το ποσοστό των συνδεδεμένων (που δίνονται ανάλογα με την παραγωγή) αυξάνεται θεαματικά από το 13% στο 20%, με πρόβλεψη για έξτρα +5% σε κρίσιμους τομείς όπως η κτηνοτροφία και οι μειονεκτικές/παραμεθόριες περιοχές.
Η μετάβαση στη νέα εποχή δεν συγχωρεί τους “χάρτινους” παραγωγούς. Σε συνδυασμό με τον σφιχτό ελεγκτικό κλοιό που έχει ήδη επιβάλει η ΑΑΔΕ μέσω του ΜΙΔΑ, το μήνυμα είναι σαφές: Τα ιστορικά δικαιώματα χωρίς αντίκρισμα γης ή παραγωγής μηδενίζονται. Αν βασίζετε το εισόδημά σας στην ενοικίαση δικαιωμάτων ή διατηρείτε τεράστια δικαιώματα σε λίγα στρέμματα, πρέπει άμεσα (μέσα στη διετία 2026-2027) να αναδιαρθρώσετε την εκμετάλλευσή σας. Επενδύστε στην αγορά ή πολυετή ενοικίαση πραγματικής γης, στραφείτε σε καλλιέργειες που λαμβάνουν ισχυρές Συνδεδεμένες Ενισχύσεις και αν είστε μεγάλος σε ηλικία, εξετάστε τη μεταβίβαση σε νέους αγρότες για να εκμεταλλευτείτε τα ισχυρά πριμ εγκατάστασης της νέας ΚΑΠ.
