Μπροστά σε μια απότομη και βίαιη ανατροπή βρίσκεται ο ευρωπαϊκός τομέας της πατάτας. Μετά από μια «χρυσή» περίοδο περιορισμένης προσφοράς και υψηλής κερδοφορίας, η αγορά καταγράφει πλέον τεράστια υπερπαραγωγή, οδηγώντας τις τιμές σε ελεύθερη πτώση και τους αγρότες σε απόγνωση.
Τα νούμερα είναι αμείλικτα: Ενώ το 2024 είχε ήδη καταγραφεί πτώση, το 2025 οι τιμές υποχώρησαν περαιτέρω κατά 22%.
«Διαβάστε επίσης: Σύρραξη στη Μέση Ανατολή: Συναγερμός για τις τιμές σε σιτηρά και λιπάσματα»
Πώς φτάσαμε στην υπερπαραγωγή των 27 εκατ. τόνων
Σύμφωνα με τον Geoffroy d’Evry, πρόεδρο της UNPT και επικεφαλής της ομάδας εργασίας πατάτας της Copa-Cogeca, η άνοδος των τιμών τα προηγούμενα χρόνια λειτούργησε ως “μαγνήτης”, ωθώντας μαζικά πολλούς αγρότες να στραφούν στην καλλιέργεια πατάτας.
Η αγορά (σε Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία) απαιτεί παραδοσιακά περίπου 24 εκατ. τόνους για να καλύψει τη ζήτηση. Φέτος, όμως, η συγκομιδή άγγιξε τους 27 εκατ. τόνους. Το κενό καλλιεργήσιμων εκτάσεων που η Ευρώπη υπολόγιζε να καλύψει σταδιακά έως το 2030, καλύφθηκε μέσα σε μόλις ένα έτος, δημιουργώντας ένα τεράστιο πλεόνασμα που η αγορά αδυνατεί να απορροφήσει.
Δασμοί, γεωπολιτική και νέοι ανταγωνιστές
Το πρόβλημα της υπερπαραγωγής γιγαντώνεται από το «φρένο» στις εξαγωγές εκτός ΕΕ. Οι Ευρωπαίοι παραγωγοί βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε μια τέλεια καταιγίδα:
- Γεωπολιτικές εντάσεις & Δασμοί: Οι δασμολογικές πολιτικές των ΗΠΑ (Ντ. Τραμπ) έχουν «παγώσει» το επιχειρηματικό κλίμα.
- Ισοτιμία Ευρώ-Δολαρίου: Έχει μειώσει δραματικά την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών προϊόντων.
- Νέοι “Παίκτες”: Χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία και η Αίγυπτος, από πελάτες της Ευρώπης μετατράπηκαν σε σκληρούς ανταγωνιστές, κυριαρχώντας πλέον στις αγορές της Μέσης Ανατολής.
Το δράμα της Πολωνίας: Πουλούν 3 ευρώ τα 100 κιλά!
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δραματική στην Πολωνία. Ο πρόεδρος της Polish Potato Federation, Tomasz Bienkowski, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι αποθήκες είναι ασφυκτικά γεμάτες. Παράλληλα, οι έντονες φθινοπωρινές βροχές προκάλεσαν ποιοτικά προβλήματα, καθιστώντας τον καρπό ακατάλληλο για μεταποίηση (τηγανητές πατάτες και τσιπς).
Το τελειωτικό χτύπημα δίνεται από τους παραγωγούς της Δυτικής Ευρώπης, οι οποίοι, μην έχοντας πού να διαθέσουν το εμπόρευμά τους, ανακατευθύνουν φορτία προς την Πολωνία. Το αποτέλεσμα; Σε ορισμένες περιπτώσεις, 100 κιλά πατάτας πωλούνται στην εξευτελιστική τιμή των 3 ευρώ, γεγονός που απειλεί με άμεση χρεοκοπία τις μεγάλες εκμεταλλεύσεις.
Αναζητούν λύσεις απελπισίας
Οι προσπάθειες για εκτόνωση της κρίσης μοιάζουν με σταγόνα στον ωκεανό.
- Στη Γαλλία δημιουργήθηκε πλατφόρμα για τη διοχέτευση του πλεονάσματος σε ζωοτροφές, όμως αυτό απαιτεί τεράστιες αλλαγές στο σιτηρέσιο των ζώων.
- Η μετατροπή σε αλκοόλη δεν συμφέρει, καθώς υπάρχουν φθηνότερες πρώτες ύλες (όπως το καλαμπόκι).
- Η παραγωγή βιοαερίου κρίνεται ασύμφορη λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας της πατάτας σε νερό.
Η μοναδική βιώσιμη λύση, στην οποία συγκλίνουν οι παραγωγοί σε Ανατολική και Δυτική Ευρώπη, είναι η συντονισμένη μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων κατά 10% για την επόμενη περίοδο, προκειμένου να αποφευχθεί μια αλυσιδωτή κατάρρευση σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Πηγή Agrocapital.gr / Euractiv.com
- Διπλό αδιέξοδο στο ΟΣΔΕ: Στον αέρα το 2026, μετατίθενται για Οκτώβριο οι διορθώσεις του 2025
- Παραιτήθηκε από βουλευτής ο Βασίλης Κόκκαλης του ΣΥΡΙΖΑ
- Νιτρορύπανση: Η Κομισιόν αλλάζει κανόνες με λιγότερη γραφειοκρατία
- ΟΣΔΕ 2026: Ο δορυφορικός χάρτης και τα τιμολόγια που κρίνουν τις επιδοτήσεις
- Παράταση έως 31 Ιουλίου για αιτήσεις επιδότησης λιπασμάτων
