Σε χαμηλά επίπεδα, κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ-27, παραμένουν τα εισοδήματα ανά εργασία στις μόνιμες καλλιέργειες για τους αγρότες στην Ελλάδα και την Πορτογαλία.
Όπως αποκαλύπτει νέα μελέτη της ευρωπαϊκής Επιτροπής Γεωργίας (AGRI), οι επιδόσεις των δύο αυτών χωρών είναι συγκρίσιμες με τα κράτη-μέλη που εντάχθηκαν μετά το 2004, την ώρα που παλαιότερα κράτη-μέλη (όπως το Βέλγιο, η Δανία και η Γερμανία) καταγράφουν αισθητά υψηλότερα αγροτικά εισοδήματα.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στη γαλακτοπαραγωγή, όπου τα υψηλότερα εισοδήματα εντοπίζονται στη Δανία, την Ισπανία, το Λουξεμβούργο και το Βέλγιο. Αντιθέτως, καμία χώρα-μέλος από τις νεότερες διευρύνσεις (μετά το 2004) δεν καταφέρνει να ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο γάλα.
Η «θηλιά» του κόστους: Ενέργεια, λιπάσματα και ζωοτροφές
Τα τελευταία χρόνια, τα εισοδήματα των Ευρωπαίων αγροτών χαρακτηρίζονται από τεράστια μεταβλητότητα. Οι κύριοι ένοχοι είναι οι βίαιες διακυμάνσεις των τιμών, ο επίμονος πληθωρισμός και το εκρηκτικό κόστος παραγωγής.
Η κρίσιμη τριετία 2020–2023, σημαδεμένη από τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας και τον πόλεμο στην Ουκρανία, έφερε σαρωτικές ανατιμήσεις στην ενέργεια, τα λιπάσματα, τις ζωοτροφές και τα εργατικά χέρια, συμπιέζοντας δραματικά τα περιθώρια κέρδους.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η ανισοκατανομή των απωλειών ανά κλάδο αποτυπώνεται ως εξής:
| Κατηγορία Εκμετάλλευσης | Επίπτωση στο Εισόδημα |
| Γάλακτος, Αροτραίων, Αμπελοκαλλιέργειες, Μικτές | Μεγαλύτερες εισοδηματικές απώλειες |
| Σιτηρών | Μικρότερη μείωση |
Η κυριαρχία των μικρών εκμεταλλεύσεων και ο ρόλος της ΚΑΠ
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης την έντονη ανισότητα στον αγροτικό τομέα της ΕΕ, όπου το 20% των εκμεταλλεύσεων συγκεντρώνει περίπου το 60% του συνολικού εισοδήματος.
Παράλληλα, επιβεβαιώνεται το διαρθρωτικό πρόβλημα του κατακερματισμού της γης, το οποίο είναι ιδιαίτερα έντονο στη χώρα μας:
- Το 63,8% των εκμεταλλεύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι μικρότερο από 5 στρέμματα.
- Η υψηλότερη συγκέντρωση αυτών των πολύ μικρών εκμεταλλεύσεων καταγράφεται σε Ελλάδα, Ρουμανία, Μάλτα και Κύπρο.
Σε αυτό το δυσμενές περιβάλλον, η στήριξη μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) παραμένει ζωτικής σημασίας. Οι άμεσες ενισχύσεις καλύπτουν πλέον πάνω από το 30% του αγροτικού εισοδήματος. Παράλληλα, γίνεται προσπάθεια για καλύτερη στόχευση των πόρων σε νέους αγρότες, μικρές εκμεταλλεύσεις και μειονεκτικές περιοχές.
Η μελέτη καταλήγει υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη για ταχύτερη παρακολούθηση των εισοδημάτων, ώστε οι ευρωπαϊκές πολιτικές να προσαρμόζονται άμεσα στις κρίσεις και να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα της γεωργίας.
Πηγές:
