Μάθημα Βιώσιμης Αμπελουργίας: Η Σοφία των Αρχαίων Ελλήνων
Στην αρχαιότητα, οι αρχαίοι Έλληνες μας δίδαξαν πολλά για τη βιώσιμη αμπελουργία, μια πρακτική που ακόμα και σήμερα κρατά την αξία της.
Το αμπέλι στην αρχαιότητα ήταν πολυεπίπεδη καλλιέργεια, συνδεδεμένη με άλλα είδη φυτών όπως δέντρα, δημητριακά και κτηνοτροφικά φυτά. Οι Έλληνες κατανόησαν τη σημασία των χλωρών λιπασμάτων και ανέπτυξαν τεχνικές για την περιορισμό της φυτοϋγειονομικής πίεσης.
Οι αμπελώνες των αρχαίων Ελλήνων ήταν πολλαπλά συνδεδεμένοι, φυτεμένοι ταυτόχρονα με δημητριακά και κτηνοτροφικά φυτά. Αυτό επέτρεπε την παραγωγή ποικιλίας τροφίμων, ενώ οι αμπελουργοί επωφελούνταν από τον αερισμό του εδάφους και τη βιολογική ζωή.
Οι Έλληνες ανέπτυξαν στρατηγικές για τη βελτιστοποίηση των πόρων τους, περιορίζοντας το υδατικό στρες και προωθώντας τον αερισμό του εδάφους. Επίσης, εφάρμοζαν πρακτικές όπως η χρήση φυτοϋγειονομικών ελέγχων με φυτά όπως τα κολοκύθια και τα αγγούρια.
Το μάθημα που μας διδάσκουν οι αρχαίοι Έλληνες αμπελουργοί είναι σημαντικό και σήμερα. Η πολυποικιλιακή αμπελουργία και η προσοχή στην ποιότητα των φυτών είναι βασικές αρχές που μπορούν να βοηθήσουν στην αειφόρο παραγωγή κρασιού και τροφίμων.
Είναι καιρός να επανέλθουμε στις αξίες της αρχαίας αμπελουργίας και να εφαρμόσουμε τις γνώσεις που μας παρέχει για να δημιουργήσουμε έναν πιο βιώσιμο και υγιή κόσμο.
Περιορισμός του υδατικού στρες
Οι Έλληνες είχαν βρει έναν τρόπο να περιορίσουν το υδατικό στρες, να προωθήσουν τον αερισμό του εδάφους και τη βιολογική ζωή. «Είχαν κατανοήσει εμπειρικά ότι αυτά τα συστήματα παρέχουν ένα βιότοπο για χρήσιμη μικροπανίδα, ενάντια στους βιοεχθρούς της αμπέλου».
Όταν η αμπελοκαλλιέργεια έγινε κερδοσκοπική, οι Έλληνες κατέφυγαν στη δουλεία για να σκαλίσουν το χώμα και να συντηρήσουν τις πεζούλες. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ο Thibault Boulay, αναφέρει ότι τα αμπέλια ήταν γυμνά για να περιορίσουν τις επιφανειακές ρίζες και να ωθήσουν τα αμπέλια να ριζώσουν για να φέρουν νερό από βαθιά. Οι αμπελουργοί εκμεταλλεύτηκαν αυτή τη λειτουργία για να κάνουν τροποποιήσεις εδάφους στις οποίες οι γεωπόνοι συνιστούσαν την προσθήκη νεκρών φύλλων πεσμένων από τα πρέμνα, τα οποία αναγνωρίζονται πλέον, ως πηγή άνθρακα και αζώτου.
«Χρησιμοποιούσαν τις σχετικές καλλιέργειες ως χλωρή λίπανση. Ο Θεόφραστος αναφέρει ότι το φασόλι γονιμοποιεί το έδαφος επειδή έχει χαλαρό ιστό και αποσυντίθεται εύκολα» διευκρινίζει ο Thibault Boulay, πριν προσθέσει ότι «οι Έλληνες εξασκούσαν ήδη την χλωρή λίπανση, και γύριζαν το λούπινο προτού σπαρθεί».
Φυτοϋγειονομικός έλεγχος
Οι γεωπόνοι επέμεναν επίσης στις αρετές των κουκιών, του βίκου και της κολοκύθας όσον αφορά τον φυτοϋγειονομικό έλεγχο. «Κάποιοι Έλληνες καλλιέργησαν επίσης άγρια αγγούρια που κατέληγαν να εκρήγνυνται στα αμπέλια και να αποδεσμεύουν μια προστατευτική ουσία, την ελατίνη. Την εποχή της οινοποίησης χρησιμοποιούσαν αρωματικά φυτά (θυμάρι, δεντρολίβανο, ρίγανη κ.λπ.), για την αναστολή των βακτηρίων του γαλακτικού οξέος.
Αυτό το μοντέλο εξαπλώθηκε σε όλη τη Μεσόγειο (από την κοιλάδα του Νείλου έως τις υψηλές σατραπείες της Κεντρικής Ασίας) από τον 8ο αιώνα π.Χ. με την κατάκτηση του Μ. Αλέξανδρου του Περσικού βασιλείου. Οι Έλληνες εξαφανίστηκαν από το πολιτικό παιχνίδι τον 2ο αιώνα π.Χ., αλλά το τοπίο παρέμεινε. Γνωρίζουμε ότι απεσταλμένοι από τη δυναστεία των Χαν έφεραν αμπέλια και μηδική στην κινεζική πρωτεύουσα τον 2ο αιώνα π.Χ., ότι το αμπέλι συνδέθηκε τότε με τις μουριές, τις τζιτζιφιές και τις αχλαδιές τον 5ο αιώνα. Στο Ουζμπεκιστάν, οι αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν δείξει παρουσία πεπονιών στους αμπελώνες».
Ο Thibault Boulay θα ήθελε το επάγγελμα του αμπελουργού να αντλήσει έμπνευση από αυτό για να φανταστεί την αμπελουργία του αύριο. «Πρέπει να επιστρέψουμε στο δόγμα της καθαρότητας των φυτών και να σταματήσουμε να εναντιωνόμαστε στην πολυκαλλιέργεια και την ποιότητα» επιμένει καταλήγοντας.
