Τουρκικό ελαιόλαδο: Αίτημα για 60.000 τόνους αδασμολόγητα στην ΕΕ
Σε επίσημο αίτημα προς την τουρκική κυβέρνηση για άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ προχώρησε ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Ελιάς και Ελαιολάδου Αιγαίου, διεκδικώντας αδασμολόγητη ποσόστωση τουλάχιστον 60.000 τόνων ελαιολάδου προς την ευρωπαϊκή αγορά. Η κίνηση εκδηλώνεται καθώς η γειτονική χώρα καταγράφει κατακόρυφη πτώση των εξαγωγών της το 2026, την ώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη με τεράστια συσσώρευση αποθεμάτων και προσδοκίες για σοδειά-ρεκόρ.
Για τους Έλληνες ελαιοπαραγωγούς, η απαίτηση αυτή συνιστά άμεση απειλή για τις τιμές παραγωγού. Εάν οι Βρυξέλλες ικανοποιήσουν το τουρκικό αίτημα, η ευρωπαϊκή αγορά θα κληθεί να απορροφήσει έναν τεράστιο όγκο φθηνού ελαιολάδου τρίτων χωρών, σε μια περίοδο όπου οι τιμές στη Μεσόγειο ήδη πιέζονται από τα διαθέσιμα αποθέματα.
Αίτημα για εξαπλασιασμό της ποσόστωσης επί 600
Η Άγκυρα επιχειρεί να αντιγράψει το μοντέλο της Βόρειας Αφρικής. Σήμερα, το καθεστώς μηδενικού δασμού για το τουρκικό ελαιόλαδο στην ΕΕ περιορίζεται στον συμβολικό όγκο των 100 τόνων ετησίως. Η πρόταση των Τούρκων εξαγωγέων προβλέπει εκτόξευση της ποσόστωσης στους 60.000 τόνους — μια αύξηση κατά 600 φορές σε σχέση με τα ισχύοντα.
Όπως είχαμε αναλύσει όταν η Τυνησία διεκδικούσε 100.000 τόνους στην ΕΕ, οι παραγωγοί εκτός ΕΕ εκμεταλλεύονται το χαμηλότερο κόστος εργασίας για να κερδίσουν μερίδια στην κοινοτική βιομηχανία τυποποίησης. Ταυτόχρονα, οι Τούρκοι εξαγωγείς πιέζουν για κατάργηση του πρόσθετου δασμού 12,5% που επιβάλλεται στα προϊόντα τους στις ΗΠΑ, καθώς και για ειδική αδασμολόγητη συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο.
«Βουτιά» 53% στις εξαγωγές και αποθέματα-μαμούθ
Η τουρκική πρωτοβουλία υπαγορεύεται από τη δύσκολη εμπορική πραγματικότητα που αντιμετωπίζει η χώρα στο πρώτο εννεάμηνο του 2026:
| Δείκτης Εξαγωγών Τουρκίας (9μηνο 2026) | Επίδοση | Μεταβολή σε σχέση με το 2025 |
|---|---|---|
| Όγκος εξαγωγών ελαιολάδου | 15,7 χιλ. τόνοι | -53% |
| Αξία εξαγωγών ελαιολάδου | 82,1 εκατ. δολάρια | -48% |
| Όγκος εξαγωγών πυρηνελαίου | 8,6 χιλ. τόνοι | -40% |
| Αξία εξαγωγών πυρηνελαίου | 22,8 εκατ. δολάρια | -40% |
| Προσδοκώμενη παραγωγή 2026/2027 | 588.000 τόνοι | Άνοδος (νέες φυτεύσεις) |
| Αδιάθετα αποθέματα προηγούμενης σεζόν | 225.000 τόνοι | Συσσώρευση |
| Συνολική διαθέσιμη προσφορά | 813.000 τόνοι | Ιστορικό υψηλό |
Η εκτιμώμενη παραγωγή των 588.000 τόνων για τη σεζόν 2026/2027, σε συνδυασμό με τα αδιάθετα αποθέματα των 225.000 τόνων, δημιουργεί μια δεξαμενή 813.000 τόνων που αναζητά διέξοδο. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του τουρκικού Εθνικού Συμβουλίου Ελιάς και Ελαιολάδου (UZZK), η χώρα καθίσταται πλέον ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως, πίσω μόνο από την Ισπανία, εξαργυρώνοντας τα εκατομμύρια νέων ελαιοδέντρων που φυτεύτηκαν τα προηγούμενα χρόνια και μπαίνουν πλέον σε πλήρη καρποφορία.
Τι σημαίνει η τουρκική πίεση για την Ελλάδα
Η πρόθεση της Τουρκίας να ρίξει 60.000 τόνους αδασμολόγητου ελαιολάδου στην ΕΕ έρχεται σε μια συγκυρία έντονου ανταγωνισμού. Όπως κατέγραψε η έκθεση της Κομισιόν για τη συρρίκνωση της ελληνικής παραγωγής, οι χώρες της Μεσογείου ανακάμπτουν δυναμικά, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια υπεραξίας για το ελληνικό έξτρα παρθένο.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, οι 60.000 τόνοι ισοδυναμούν περίπου με το ένα τέταρτο έως ένα τρίτο της ετήσιας ελληνικής παραγωγής σε μια μέτρια χρονιά. Εάν μια τέτοια ποσότητα εισρεύσει στα ευρωπαϊκά κέντρα τυποποίησης (κυρίως σε Ιταλία και Ισπανία) χωρίς δασμολογική επιβάρυνση, θα λειτουργήσει ως μοχλός συμπίεσης για τις τιμές χονδρικής που εισπράττει ο Έλληνας παραγωγός. Η ευρωπαϊκή ελαιοκομία καλείται τώρα να διαπιστώσει αν η Κομισιόν θα θέσει ως προτεραιότητα την προστασία του εισοδήματος των παραγωγών των κρατών-μελών ή τη διευκόλυνση των εμπορικών της σχέσεων με την Άγκυρα.
