Ευλογιά: Στις 495.918 οι θανατώσεις – Η παγίδα της οροεπιτήρησης

Στη θανάτωση 495.918 αιγοπροβάτων σε 2.271 εστίες έχει οδηγήσει η επιζωοτία της ευλογιάς στην Ελλάδα από τον Αύγουστο του 2024 έως τις 9 Σεπτεμβρίου 2026, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που κατέθεσε η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ στην Κομισιόν. Με αφορμή τη νέα εγκύκλιο για πανελλαδική οροεπιτήρηση, το ΓΕΩΤΕΕ παρεμβαίνει με δριμεία κριτική προς το Υπουργείο, προειδοποιώντας για τον άμεσο κίνδυνο νέων μαζικών σφαγών και ζητώντας επίσημο εμβολιασμό.

Η εξέλιξη αυτή αγγίζει άμεσα κάθε κτηνοτροφική εκμετάλλευση στην ηπειρωτική χώρα. Η εγκύκλιος 250901/1-10-2026 ορίζει υποχρεωτικό έλεγχο σε 153 εκτροφές ανά Περιφέρεια έως τα τέλη του 2026. Ωστόσο, η ανίχνευση αντισωμάτων σε ανεμβολίαστα κοπάδια ενεργοποιεί αυτομάτως την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί επιβεβαιωμένου κρούσματος, καθιστώντας ορατό το ενδεχόμενο καθολικής θανάτωσης των ζώων, την ώρα που η ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου παραμένει στον «αέρα».

Η ακτινογραφία της κρίσης: Τα νέα στοιχεία στην Κομισιόν

Κατά τη συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής για την Υγεία των Ζώων (17–18 Σεπτεμβρίου 2026), αποκαλύφθηκε το πραγματικό μέγεθος της ζημιάς στο ζωικό κεφάλαιο της χώρας. Όπως είχαμε αναλύσει με τα προηγούμενα δεδομένα των 481.359 θανατώσεων, η διασπορά δεν ανακόπηκε, καταγράφοντας επιπλέον 14.559 σφαγές μέσα στους τελευταίους μήνες.

Στην έκθεση των ευρωπαϊκών κτηνιατρικών αρχών παραδέχεται ρητά η ελληνική πλευρά ότι «παρά την εφαρμογή όλων των προβλεπόμενων από τον Κανονισμό (Ε.Ε.) 2020/687 μέτρων ελέγχου, νέες εστίες εντοπίζονται σε γεωγραφικά απομακρυσμένες περιοχές, είτε λόγω μετάδοσης του ιού σε μεγάλες αποστάσεις μακροπρόθεσμα, είτε λόγω αδιάγνωστης κυκλοφορίας του ιού με τα υπάρχοντα συστήματα επιτήρησης». Οι πρόσφατες εξελίξεις στο πεδίο, όπως η νέα εστία ευλογιάς σε 223 ζώα στα Άνω Πορόια Σιντικής, επιβεβαιώνουν ότι οι ζώνες προστασίας παραμένουν ενεργές σε ολόκληρο τον ηπειρωτικό κορμό.

Η παγίδα της οροεπιτήρησης και το «δεδικασμένο» της Κύπρου

Το κεντρικό σημείο τριβής που αναδεικνύει το ΓΕΩΤΕΕ είναι η διαχείριση των κοπαδιών όπου θα εντοπιστούν αντισώματα. Βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 2γ του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2020/689, κάθε θετικό αποτέλεσμα σε έμμεση διαγνωστική μέθοδο (ορολογικός έλεγχος) χωρίς επίσημο εμβολιασμό ταξινομείται αυτόματα ως επιβεβαιωμένο κρούσμα.

Το Επιμελητήριο αποδομεί τους ισχυρισμούς περί «ευνοϊκής διαπραγμάτευσης» με την ΕΕ, παραπέμποντας στο προηγούμενο της Κύπρου από τον Αύγουστο του 2026. Στην κυπριακή περίπτωση, σε δύο κοπάδια οροθετικά στον αφθώδη πυρετό χωρίς ενεργό ιό, η ομάδα EU-VET συνέστησε αυστηρή εφαρμογή του κανονισμού: «Ο ορισμός του κρούσματος, όπως καθορίζεται στο Άρθρο 9 του Κανονισμού της ΕΕ (ΕΕ) 2020/689, θα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της παρουσίας επιδημιολογικού συνδέσμου, δεδομένης της συνολικής κατάστασης της νόσου FMD στην Κύπρο, ακόμα κι αν δεν έχει ακόμη ταυτοποιηθεί από την επιδημιολογική έρευνα».

Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η ανίχνευση αντισωμάτων στην ηπειρωτική Ελλάδα, όπου ο ιός ενδημεί, οδηγεί κατά κανόνα σε εντολή θανάτωσης.

Η σκιά των παράνομων εμβολιασμών και το αίτημα για επίσημη στρατηγική

Η κατάσταση περιπλέκεται δραματικά εξαιτίας της ανεξέλεγκτης χρήσης σκευασμάτων. Ήδη από τον Νοέμβριο του 2025, σε συνέντευξη Τύπου στο ΥΠΑΑΤ, ο επικεφαλής της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής, καθηγητής Χ. Μπιλίνης, είχε αναφέρει: «Υπάρχουν πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες έχουν πραγματοποιηθεί παράνομα πάνω από ένα εκατομμύριο δόσεις εμβολίου». Όπως αναδείξαμε στο ρεπορτάζ για το πώς τέθηκαν στο τραπέζι οι παράνομοι εμβολιασμοί, η πρακτική αυτή καθιστά αδύνατο τον διαχωρισμό μολυσμένων και εμβολιασμένων ζώων στα συμβατικά τεστ.

Υπενθυμίζεται ότι ήδη από τις αρχές του έτους, σε ανάλογη παρέμβαση, το ΓΕΩΤΕΕ έκανε λόγο για προαναγγελθείσα καταστροφή από τη μάστιγα της ευλογιάς.

Το ΓΕΩΤΕΕ ζητά από το ΥΠΑΑΤ να εγκαταλείψει την τακτική μετάθεσης ευθυνών και διατυπώνει επτά άξονες άμεσης δράσης: 1. Άμεση πρόσληψη κτηνιάτρων και ζωοτεχνών στο πεδίο με ετήσιες συμβάσεις και ειδικά οικονομικά κίνητρα. 2. Ειλικρινή και δημόσια ενημέρωση των παραγωγών για την πραγματική επιδημιολογική κατάσταση. 3. Πλήρη αναπλήρωση εισοδήματος για τις πληγείσες εκμεταλλεύσεις, καθώς οι χρόνοι ανασύστασης είναι απροσδιόριστοι. 4. Σχεδιασμό και εφαρμογή επίσημου εμβολιασμού βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/361 με ενεργοποίηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Εμβολίων. 5. Επιχορήγηση και 24ωρη ενίσχυση μέτρων βιοασφάλειας σε επίπεδο μονάδας και δήμου. 6. Δημοσιοποίηση καθαρού στρατηγικού σχεδίου με χρονοδιαγράμματα και ποσοτικούς στόχους. 7. Χρηματοδότηση έρευνας για εμβόλιο DIVA (διαφοροποίηση μολυσμένων από εμβολιασμένα ζώα) για την προστασία των εξαγωγών φέτας και ΠΟΠ τυριών.

Η επιλογή του Υπουργείου να προχωρήσει σε μαζική οροεπιτήρηση χωρίς να έχει αποσαφηνίσει το πρωτόκολλο διαχείρισης των οροθετικών κοπαδιών μετατρέπει τον επερχόμενο έλεγχο σε νάρκη για τη βιωσιμότητα της ελληνικής αιγοπροβατοτροφίας.