Νέα ΚΑΠ και ΕΛΓΑ: Επιδότηση ασφαλίστρων για ζημιές πάνω από 20%
Χαλάζι, παγετός, ξηρασία, πλημμύρες — και αγορές που κάνουν βουτιά. Στη διαχείριση κινδύνων, η πρόταση για τη νέα ΚΑΠ θέλει ο αγρότης να προστατεύεται πριν έρθει η ζημιά, με ισχυρότερα κίνητρα για ασφάλιση και ταμεία αλληλοβοήθειας. Τι σημαίνει αυτό για τη χώρα του ΕΛΓΑ;
Τι στηρίζεται
Σύμφωνα με το Άρθρο 12, η στήριξη αφορά τη συμμετοχή των γεωργών σε εργαλεία διαχείρισης κινδύνων — μεταξύ άλλων ασφάλιστρα και εισφορές σε ταμεία αλληλοβοήθειας (σκέψη 11 του προοιμίου).
Ο κανόνας του 20%
Η στήριξη καλύπτει μόνο ζημιές πάνω από 20% της μέσης ετήσιας παραγωγής ή του μέσου ετήσιου εισοδήματος του γεωργού. Ο μέσος όρος υπολογίζεται με έναν από δύο τρόπους:
- η προηγούμενη τριετία, ή
- η προηγούμενη πενταετία, αφού αφαιρεθούν η καλύτερη και η χειρότερη χρονιά («ολυμπιακός» μέσος όρος).
| Παράδειγμα | Τιμή |
| Παραγωγή 5 ετών (τόνοι) | 10 · 12 · 8 · 11 · 9 |
| Αφαιρούνται καλύτερη (12) και χειρότερη (8) | Μένουν 10 · 11 · 9 |
| Μέσος όρος | 10 τόνοι |
| Όριο ενεργοποίησης (20%) | Ζημιά πάνω από 2 τόνους (παραγωγή κάτω από 8) |
Ειδικά για δενδρώδη και νέους
- Μόνιμες καλλιέργειες (ελιές, αμπέλια, οπωρώνες) και άλλες αιτιολογημένες περιπτώσεις: η ζημιά μπορεί να υπολογίζεται σε περίοδο έως οκτώ ετών, πάλι χωρίς την καλύτερη και τη χειρότερη χρονιά. Λογικό, αφού η παρενιαυτοφορία στην ελιά «χαλάει» κάθε τριετία.
- Οι ζημιές μπορούν να μετρώνται σε επίπεδο εκμετάλλευσης, δραστηριότητας ή ασφαλισμένης έκτασης.
- Νέοι και νεοεισερχόμενοι: επιτρέπεται εναλλακτική μέθοδος υπολογισμού, αφού δεν έχουν ιστορικό.
Και ο ΕΛΓΑ;
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική λεπτομέρεια για την Ελλάδα. Η πρόταση λέει ότι τα κράτη που αποδεικνύουν ότι έχουν εθνικά συστήματα κάλυψης κινδύνων για τους γεωργούς εξαιρούνται από την υποχρέωση να βάλουν παρεμβάσεις διαχείρισης κινδύνων στο σχέδιό τους (Άρθρο 12 παρ. 1).
Με απλά λόγια: η Ελλάδα, που έχει τον ΕΛΓΑ με υποχρεωτική ασφάλιση, μπορεί να μην ενεργοποιήσει καθόλου το εργαλείο — ή να το χρησιμοποιήσει συμπληρωματικά, π.χ. για κινδύνους που σήμερα δεν καλύπτει ο ΕΛΓΑ. Η επιλογή είναι του ΥΠΑΑΤ.
Όχι διπλές αποζημιώσεις
Η χώρα ορίζει μεθοδολογία υπολογισμού ζημιών και «σκανδάλες» αποζημίωσης, και πρέπει να αποφεύγεται η υπεραντιστάθμιση όταν το εργαλείο της ΚΑΠ συνδυάζεται με άλλα δημόσια ή ιδιωτικά συστήματα (Άρθρο 12 παρ. 4).
Πρόληψη, όχι μόνο αποζημίωση
Το προοίμιο ζητά «προορατική» προσέγγιση: κατάλληλα μέγιστα ποσοστά στήριξης και κίνητρα για μέτρα πρόληψης από τους ίδιους τους αγρότες. Το Συμβούλιο συζητά ήδη να διευρυνθεί το πεδίο ώστε να χρηματοδοτούνται και επενδύσεις μείωσης κινδύνου και προσαρμογής στο κλίμα (αντιχαλαζικά, δίχτυα, αντιπαγετικά).
Διαβάστε επίσης: Νέα ΚΑΠ 2028-2034: Ο πλήρης οδηγός της πρότασης για τον Έλληνα αγρότη
Πού βρίσκεται η νέα ΚΑΠ και τι ακολουθεί
- Είναι ακόμη πρόταση, όχι νόμος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την κατέθεσε στις 16 Ιουλίου 2025. Για να ισχύσει πρέπει να συμφωνήσουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — ποσά και λεπτομέρειες μπορεί να αλλάξουν.
- Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας (28-29 Σεπτεμβρίου 2026): οι υπουργοί καλωσόρισαν την πρόοδο, αλλά ζήτησαν απλούστερους κανόνες, μεγαλύτερη ευελιξία στη φθίνουσα ενίσχυση και στο πλαφόν και βελτίωση των ορισμών «γεωργού» και «ενεργού γεωργού». Στόχος της Ιρλανδικής Προεδρίας: κοινή θέση των κρατών στις 26-27 Οκτωβρίου 2026.
- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: κατατέθηκαν 3.500 τροπολογίες. Ο εισηγητής προτείνει να καταργηθεί η φθίνουσα μείωση, το πλαφόν των 100.000 € να γίνει προαιρετικό για τα κράτη, να μπει υποχρεωτικό πλαφόν 500.000 € και υποχρεωτική αναδιανεμητική ενίσχυση 15%. Ψηφοφορία στην επιτροπή Γεωργίας τον Δεκέμβριο 2026, στην Ολομέλεια τον Ιανουάριο 2027.
- Χρήματα: τα τελικά ποσά κρίνονται μαζί με τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2028-2034, που ήταν στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής 15-16 Οκτωβρίου 2026.
- Ως το τέλος του 2027 δεν αλλάζει τίποτα: ισχύει το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027. Οι νέοι κανόνες προτείνεται να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Πηγή: Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό των όρων εφαρμογής της ενωσιακής στήριξης στην κοινή γεωργική πολιτική για την περίοδο 2028-2034, COM(2025) 560 final – 2025/0241 (COD), 16.7.2025. Κατάσταση διαπραγματεύσεων: σημείωμα της Προεδρίας του Συμβουλίου 12978/26 (10.9.2026), ανακοίνωση του Συμβουλίου Γεωργίας 28-29.9.2026 και σχέδιο έκθεσης της επιτροπής Γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
