Βιοποικιλότητα: 40 εκατ. ευρώ από την ΕΕ, εκτός η Ελλάδα

Με προϋπολογισμό περίπου 40 εκατ. ευρώ άνοιξε την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου η ερευνητική πρόσκληση BiodivFuture της ευρωπαϊκής σύμπραξης Biodiversa+, που συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αντικείμενο είναι τα λεγόμενα «νέα οικοσυστήματα»: περιβάλλοντα που, κυρίως λόγω ανθρώπινης επίδρασης, έχουν αλλάξει τόσο ώστε να θεωρείται απίθανη η επιστροφή τους στην προηγούμενη κατάσταση.

Για τους ελληνικούς φορείς η είδηση έχει έναν αστερίσκο. Στη λίστα των 30 χρηματοδοτικών οργανισμών από 25 χώρες που έχουν δεσμεύσει κονδύλια, η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται. Και επειδή επιλέξιμοι για χρηματοδότηση είναι μόνο οι εταίροι από χώρες που συμμετέχουν οικονομικά στην πρόσκληση, ένα ελληνικό πανεπιστήμιο ή ερευνητικό ινστιτούτο μπορεί να μπει σε κοινοπραξία μόνο με δικούς του πόρους — και χωρίς να μετρά στις τρεις χώρες που απαιτούνται για να είναι έγκυρη η πρόταση.

Τι σημαίνει «νέο οικοσύστημα» στο ελληνικό χωράφι

Η έννοια δεν είναι θεωρητική για τη Μεσόγειο. Εγκαταλελειμμένοι ελαιώνες που έχουν γίνει θαμνώνες, καμένες εκτάσεις που δεν επανήλθαν ποτέ στην προηγούμενη βλάστηση, αρδευτικά συστήματα που άλλαξαν την υγρασία μιας περιοχής, ξενικά είδη που εγκαταστάθηκαν μόνιμα: όλα αυτά περιγράφουν συστήματα τα οποία λειτουργούν, αλλά όχι όπως πριν. Η πρόσκληση ζητά έρευνα σε τρεις άξονες — πώς λειτουργούν αυτά τα οικοσυστήματα, ποιες διαδικασίες οδηγούν στη δημιουργία τους και πώς κατανέμονται δίκαια τα οφέλη της βιοποικιλότητας — και οι προτάσεις μπορούν να τους συνδυάζουν.

Η στόχευση συνδέεται με την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα έως το 2030 και το Παγκόσμιο Πλαίσιο Κουνμίνγκ–Μόντρεαλ, δηλαδή με το ίδιο πολιτικό πλαίσιο από το οποίο προκύπτουν και οι περιβαλλοντικές δεσμεύσεις της ΚΑΠ. Είναι το πλαίσιο που ήδη φτάνει στον παραγωγό ως οικολογικά σχήματα και αγρανάπαυση με πριμ 45 ευρώ το στρέμμα ή ως δράσεις μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα με 96 εκατ. ευρώ. Η έρευνα που χρηματοδοτείται σήμερα είναι, συνήθως, η τεκμηρίωση των μέτρων που θα ζητηθούν από τις εκμεταλλεύσεις μετά το 2027.

Ποιοι βάζουν τα χρήματα

Τα μεγαλύτερα ποσά έχουν δεσμεύσει η Ολλανδία (NWO) και το Ηνωμένο Βασίλειο (UKRI) με 3 εκατ. ευρώ και 3 εκατ. λίρες αντίστοιχα, η Ελβετία με 2,6 εκατ. φράγκα και η Νορβηγία με 2,27 εκατ. ευρώ. Ακολουθούν Γαλλία, Αυστρία, Δανία και Γερμανία με 2 εκατ. ευρώ έκαστη. Από τον ευρωπαϊκό Νότο συμμετέχουν η Ισπανία με δύο οργανισμούς και η αυτόνομη επαρχία του Μπολτσάνο, ενώ στη λίστα υπάρχουν και Τουρκία, Τυνησία, Ταϊβάν, Βραζιλία και Ισραήλ.

Το χρονοδιάγραμμα

Οι προτάσεις υποβάλλονται στα αγγλικά και σε δύο στάδια, μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος της σύμπραξης, ενώ κάθε εταίρος οφείλει να τηρεί τους κανόνες του δικού του εθνικού χρηματοδότη. Τα πλήρη έγγραφα βρίσκονται στον ιστότοπο της Biodiversa+.

Η απουσία ελληνικού φορέα από τη λίστα των χρηματοδοτών δεν είναι λεπτομέρεια διαδικασίας. Σε μια πρόσκληση που μιλά ακριβώς για οικοσυστήματα αλλαγμένα από πυρκαγιές, εγκατάλειψη γης και πίεση στο νερό, η Μεσόγειος είναι το εργαστήριο — και η Ελλάδα θα διαβάσει τα συμπεράσματα αντί να τα παράγει.