Εσπεριδοειδή: Στείρα έντομα ρίχνει η Τουρκία κατά της μύγας Μεσογείου
Στην εκτεταμένη εφαρμογή της Τεχνικής των Στείρων Εντόμων (SIT) προχωρά η Τουρκία για την προστασία των εσπεριδοειδών από τη μύγα της Μεσογείου (*Ceratitis capitata*), αξιοποιώντας πυρηνική τεχνολογία υπό την καθοδήγηση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και του FAO. Το πρόγραμμα αναπτύσσεται στις ακτές του Αιγαίου και της Μεσογείου, με στόχο τον έλεγχο του εντόμου χωρίς χημικά υπολείμματα στα φρούτα.
Για τον Έλληνα δενδροκόμο και εξαγωγέα, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί άμεση ενίσχυση του ανταγωνισμού στις αγορές της ΕΕ, καθώς η γειτονική χώρα —με ετήσια παραγωγή περίπου 5 εκατομμυρίων τόνων σε πορτοκάλια, λεμόνια και γκρέιπφρουτ— επιχειρεί να καλύψει τις αυστηρές ευρωπαϊκές απαιτήσεις για μηδενικά υπολείμματα εντομοκτόνων. Η εφαρμογή βιολογικών μεθόδων ευρείας κλίμακας σε εξαγώγιμα προϊόντα δίνει συγκριτικό εμπορικό πλεονέκτημα έναντι περιοχών που βασίζονται ακόμη σε συμβατικές επεμβάσεις κάλυψης.
Πώς λειτουργεί η τεχνική SIT και τα πρώτα αποτελέσματα
Η μέθοδος SIT βασίζεται στη μαζική εκτροφή αρσενικών εντόμων, τη στείρωσή τους μέσω ακτινοβολίας ακτίνων Χ σε ειδικές εγκαταστάσεις και την ελεγχόμενη απελευθέρωσή τους στις καλλιέργειες. Όταν τα στείρα αρσενικά ζευγαρώνουν με τα άγρια θηλυκά, δεν προκύπτουν απόγονοι, οδηγώντας σε σταδιακή κατάρρευση του πληθυσμού του εχθρού.
Το Ινστιτούτο Προστασίας Φυτών Bornova της Σμύρνης, σε συνεργασία με τον IAEA, εφάρμοσε το πιλοτικό στάδιο κατά τα έτη 2024 και 2025. Τα καταγεγραμμένα δεδομένα αποτυπώνουν την αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος:
| Παράμετρος Εφαρμογής | Πιλοτικό Πρόγραμμα (Σμύρνη) | Φάση Επέκτασης (Menderes) |
|---|---|---|
| Έκταση εφαρμογής | 250 στρέμματα (25 εκτάρια) | 20.000 στρέμματα (2.000 εκτάρια) |
| Πλήθος στείρων αρσενικών | 1.000.000 έντομα | Συνεχής ροή από μονάδα εκτροφής |
| Αποτέλεσμα πληθυσμού | 95% μείωση άγριων θηλυκών | Σε εξέλιξη |
| Δυναμικότητα μονάδας | – | 10.000.000 στείρα έντομα/εβδομάδα |
«Η τεχνική των στείρων εντόμων παρέχει στην Τουρκία μια φιλική προς το περιβάλλον εναλλακτική λύση έναντι της συμβατικής χημικής καταπολέμησης της μύγας της Μεσογείου στην παραγωγή εσπεριδοειδών, συμβάλλοντας στην καταστολή των πληθυσμών του επιβλαβούς εντόμου, μειώνοντας ταυτόχρονα την εξάρτηση από τα εντομοκτόνα και τον σχετικό κίνδυνο υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων», δήλωσε η Ümran Akkan Demirer, ανώτερη γεωπόνος στο Ινστιτούτο Προστασίας Φυτών Bornova.
Υποδομές ακτινοβόλησης και νέες ανθεκτικές ποικιλίες
Για τη στήριξη του σχεδίου, τέθηκε σε λειτουργία μονάδα μαζικής εκτροφής με επιταχυντή ακτίνων Χ για τη στείρωση της νύμφης (pupa), ικανή να παράγει 10 εκατομμύρια στείρα αρσενικά σε εβδομαδιαία βάση. Παράλληλα, το Ινστιτούτο Ερευνών Πυρηνικής Ενέργειας (TENMAK) λειτουργεί ως κέντρο συνεργασίας του IAEA για θέματα γενετικής βελτίωσης και ακτινοβόλησης τροφίμων.
Στο πεδίο των ποικιλιών, το Ινστιτούτο Δενδροκηπευτικών Ερευνών Alata αξιοποίησε μεταλλαξιογένεση μέσω ακτινοβολίας, αναπτύσσοντας τέσσερις ποικιλίες λεμονιάς: – Eylül (κυκλοφορία 2009): Πρώιμης ωρίμανσης, με αυξημένη ανθεκτικότητα σε ασθένειες. – Alata, Gülşen, Uzun (κυκλοφορία 2010): Απόπυρηνες (χωρίς κουκούτσια) ποικιλίες, σχεδιασμένες για τις απαιτήσεις των αγορών νωπών φρούτων.
Τι σημαίνει η κίνηση για την ελληνική δενδροκομία
Η μετατόπιση της τουρκικής παραγωγής σε μεθόδους ολοκληρωμένης διαχείρισης με κρατική καθοδήγηση δημιουργεί συνθήκες πίεσης στις διεθνείς τιμές. Όπως διαπιστώνεται και σε δυναμικές καλλιέργειες της χώρας μας, όπου το αβοκάντο Κρήτης καταγράφει έκρηξη ζήτησης στο εξωτερικό χάρη στην ποιότητα και την αξιοπιστία του, οι σύγχρονες αγορές επιβραβεύουν τα αυστηρά πρότυπα φυτοπροστασίας.
Η συστηματική εφαρμογή βιοτεχνολογικών εργαλείων σε εκτάσεις χιλιάδων στρεμμάτων δείχνει ότι ο έλεγχος εχθρών όπως η *Ceratitis capitata* απαιτεί πλέον συλλογικές παρεμβάσεις ευρείας κλίμακας, πέρα από τις μεμονωμένες επεμβάσεις του κάθε παραγωγού.
Πηγή: freshplaza.com
