Τι γίνεται με τα οικολογικά σχήματα στη νέα ΚΑΠ – Το «σχέδιο μετάβασης» έως 200.000 €
Τα οικολογικά σχήματα είναι σήμερα από τα πιο μπερδεμένα κομμάτια της επιδότησης — και για πολλούς παραγωγούς από τα πιο σημαντικά σε χρήμα. Στη νέα ΚΑΠ δεν υπάρχουν πια με αυτό το όνομα: ενώνονται με τις γεωργοπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις σε ένα ενιαίο εργαλείο κινήτρων.
Ένα εργαλείο, δύο δρόμοι
Το Άρθρο 10 ονομάζει την παρέμβαση «γεωργοπεριβαλλοντικές και κλιματικές δράσεις» και προβλέπει δύο μορφές:
| Μορφή | Πώς λειτουργεί |
| α) Εθελοντικές δεσμεύσεις διαχείρισης | Ετήσιες ή πολυετείς. Π.χ. μείωση φυτοφαρμάκων, προστασία νερών και εδάφους, διαχείριση θρεπτικών, βιοποικιλότητα, καλή διαβίωση ζώων, ντόπιες φυλές και ποικιλίες |
| β) Εθελοντική μετάβαση σε ανθεκτικά συστήματα | Αλλαγή σε όλη ή μέρος της εκμετάλλευσης, με σχέδιο δράσης μετάβασης που καταρτίζει ο γεωργός και εγκρίνει το κράτος |
Το σχέδιο μετάβασης
Είναι η μεγάλη καινοτομία. Ο γεωργός γράφει σχέδιο για να αλλάξει τον τρόπο παραγωγής του — π.χ. μετατροπή σε βιολογική ή εκτατικοποίηση της κτηνοτροφίας. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η στήριξη μπορεί να φτάσει έως 200.000 €.
- Η πληρωμή γίνεται σε δόσεις όσο εφαρμόζεται το σχέδιο.
- Η τελευταία δόση δίνεται μόνο αν ολοκληρωθεί το σχέδιο.
- Αν το σχέδιο δεν εφαρμοστεί, τα χρήματα ανακτώνται.
- Ποια συστήματα παραγωγής θεωρούνται επωφελή, τα περιγράφει η Ελλάδα στο σχέδιό της.
Υποχρεωτικά: βιολογικά και εκτατική κτηνοτροφία
Κάθε χώρα πρέπει να στηρίζει τη βιολογική γεωργία και τα συστήματα εκτατικής κτηνοτροφίας και με τις δύο μορφές (Άρθρο 10 παρ. 2). Για τους Έλληνες κτηνοτρόφους με βοσκή, είναι σημαντική εγγύηση.
Πληρώνεται μόνο ό,τι ξεπερνά τον νόμο
Οι δεσμεύσεις πρέπει να υπερβαίνουν τους κανόνες της υπεύθυνης διαχείρισης και τις ελάχιστες υποχρεώσεις για λιπάσματα, φυτοφάρμακα και καλή διαβίωση των ζώων. Εξαίρεση: αν η εθνική νομοθεσία είναι αυστηρότερη από την ευρωπαϊκή, μπορεί να στηριχθεί η συμμόρφωση με αυτή.
Έξι τομείς προτεραιότητας
Το Άρθρο 4 υποχρεώνει τη χώρα να στηρίζει δράσεις σε κάθε έναν από τους τομείς: (α) προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και ανθεκτικότητα των υδάτων · (β) μετριασμός, απορροφήσεις άνθρακα, ΑΠΕ και βιοαέριο στις εκμεταλλεύσεις · (γ) υγεία του εδάφους · (δ) βιοποικιλότητα και μείωση φυτοφαρμάκων · (ε) βιολογική γεωργία · (στ) υγεία και καλή διαβίωση των ζώων. Κατά την Επιτροπή, το 43% των σχεδίων πρέπει να αφορά το κλίμα και το περιβάλλον.
Τι σημαίνει για εσάς: όσοι σήμερα παίρνουν οικολογικά σχήματα θα πρέπει, από το 2028, να μπαίνουν σε δεσμεύσεις με όρους και διάρκεια. Τα ποσά και οι δράσεις θα οριστούν στο εθνικό σχέδιο.
Ενδεικτικό παράδειγμα σχεδίου μετάβασης
Ένας κτηνοτρόφος σε περιοχή με νιτρορύπανση θέλει να μειώσει την πυκνότητα του κοπαδιού και να περάσει σε περισσότερη βοσκή. Καταρτίζει σχέδιο δράσης μετάβασης με στόχους και χρονοδιάγραμμα, το εγκρίνει η αρμόδια αρχή, και πληρώνεται σε δόσεις όσο το εφαρμόζει. Η τελευταία δόση έρχεται όταν ολοκληρωθεί. Αν σταματήσει στη μέση, τα χρήματα ανακτώνται. Οι όροι, η διάρκεια και τα ποσά θα οριστούν στο εθνικό σχέδιο — το παράδειγμα δείχνει μόνο τη λογική.
Τι αλλάζει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Σύμφωνα με το σημείωμα της Προεδρίας του Συμβουλίου (10/9/2026), το συμβιβαστικό κείμενο απλοποιεί τους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς τομείς προτεραιότητας και δίνει στα κράτη μεγαλύτερη διακριτική ευχέρεια στην εφαρμογή των δράσεων μετάβασης. Με άλλα λόγια, η τελική μορφή μπορεί να είναι πιο «χαλαρή» από την αρχική πρόταση.
Πού βρίσκεται η νέα ΚΑΠ και τι ακολουθεί
- Είναι ακόμη πρόταση, όχι νόμος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε τον Κανονισμό στις 16 Ιουλίου 2025. Για να ισχύσει πρέπει να συμφωνήσουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — ποσά και λεπτομέρειες μπορεί να αλλάξουν.
- Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας: συζήτηση στις 28-29 Σεπτεμβρίου 2026· η Ιρλανδική Προεδρία στοχεύει σε κοινή θέση των κρατών (μερική γενική προσέγγιση) στις 26-27 Οκτωβρίου 2026.
- Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: η ψηφοφορία στην Ολομέλεια προγραμματίζεται για τον Ιανουάριο 2027· ακολουθούν οι τριμερείς διαπραγματεύσεις.
- Χρήματα: τα τελικά ποσά κρίνονται μαζί με τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2028-2034 (Σύνοδος Κορυφής 15-16 Οκτωβρίου 2026).
- Ως το τέλος του 2027 δεν αλλάζει τίποτα: ισχύει το Στρατηγικό Σχέδιο ΚΑΠ 2023-2027. Οι νέοι κανόνες προτείνεται να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2028.
