Την επιλεξιμότητα των εκτάσεων που φέρουν αγροβολταϊκά συστήματα για τις ενισχύσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) ενέκρινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τροποποιώντας το Στρατηγικό Σχέδιο της Ισπανίας. Η σχετική Εκτελεστική Απόφαση (2023ES06AFSP001) ανοίγει τον δρόμο για τη συνδυσμένη χρήση γης, επιτρέποντας στους παραγωγούς να διατηρούν τα δικαιώματα επιδοτήσεων ενώ παράγουν ενέργεια.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η Ισπανία περνά πλέον από τις ετήσιες καλλιέργειες και τα βοσκοτόπια στην εφαρμογή της τεχνολογίας αυτής απευθείας στους ελαιώνες. [Όπως είχαμε αναφέρει], η προστασία των καλλιεργειών από το θερμικό στρες μέσω σκίασης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα προσαρμογής, ωστόσο η προσαρμογή ηλιακών πάνελ πάνω από πολυετείς δενδρώδεις καλλιέργειες συνεπάγεται σημαντικές τεχνικές προκλήσεις.
Ερευνητικά μοντέλα στην Ισπανία
Στη νότια Ισπανία, ακαδημαϊκά ιδρύματα και τεχνολογικοί φορείς τρέχουν ήδη πιλοτικά προγράμματα για να αξιολογήσουν την απόδοση της διπλής αυτής χρήσης:
– Πανεπιστήμιο της Κόρδοβα: Αναπτύχθηκε μοντέλο προσομοίωσης της ηλιακής ακτινοβολίας για ελαιώνες πυκνής φύτευσης (θάμνους), όπου η μηχανοποίηση είναι υψηλή και το κόστος συγκομιδής μειωμένο.
– Πανεπιστήμιο της Jaén: Μελετάται η τοποθέτηση διαφανών γυάλινων πάνελ σε ύψος περίπου 4 μέτρων πάνω από δέντρα ύψους 2 μέτρων, ώστε να μην παρεμποδίζονται τα γεωργικά μηχανήματα.
– Συνεργασία Jaén & Agenda (Ιταλία): Εξετάζονται πάνελ διπλής όψης (bifacial). Τα ευρήματα δείχνουν ότι η κλίση των πάνελ καθορίζει την παραγωγή ρεύματος, ενώ το ύψος τοποθέτησής τους επηρεάζει άμεσα την καρπόδεση και την παραγωγή της ελιάς.
Προοπτικές και κίνδυνοι για τον ελληνικό ελαιώνα
Η συγκεκριμένη θεσμική και τεχνολογική εξέλιξη αγγίζει άμεσα και την ελληνική πραγματικότητα. Σε επικλινείς, ορεινούς ή δύσβατους παραδοσιακούς ελαιώνες —όπου το κόστος καλλιέργειας είναι υψηλό και η εγκατάλειψη προ των πυλών— η διπλή χρήση γης θα μπορούσε να προσφέρει μια συμπληρωματική πηγή εισοδήματος, διατηρώντας ταυτόχρονα τις ενισχύσεις της ΚΑΠ.
Παρόλα αυτά, η αλόγιστη εξάπλωση εγκυμονεί κινδύνους. Πέρα από την οπτική όχληση στο αγροτικό τοπίο, υπάρχουν ανεξερεύνητες γεωπονικές παραμέτροι, όπως η αλλαγή στο μικροκλίμα του ελαιώνα, η σκίαση κατά τους κρίσιμους μήνες της ανθοφορίας και οι δυσκολίες στη χρήση ψεκαστικών ή συλλεκτικών μηχανημάτων.
Για να αποφευχθεί μια ανεξέλεγκτη «εισβολή» επενδυτικών έργων, κρίνεται απαραίτητο να προηγηθούν κρατικά ερευνητικά προγράμματα από ελληνικά Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Ιδρύματα, τα οποία θα καθορίσουν τα τεχνικά όρια και τις κατάλληλες προδιαγραφές πριν την ευρεία εφαρμογή στο πεδίο.
