Η Ευρωπαϊκή Ένωση πέρασε από δομικό πλεόνασμα σε εμπορικό έλλειμμα στα θερμοκηπιακά λαχανικά, σύμφωνα με ανάλυση στοιχείων της Eurostat που δημοσίευσε το FreshPlaza. Για τρία από τα πέντε βασικά προϊόντα —ντομάτα, πιπεριά, κολοκυθάκι— η ΕΕ εισάγει σήμερα περισσότερο απ’ όσο εξάγει, ενώ οι εισαγωγές θερμοκηπιακών κηπευτικών από τρίτες χώρες αυξήθηκαν συνολικά κατά 60,1% (σύγκριση 2015-2017 με 2023-2025), την ώρα που οι εξαγωγές υποχώρησαν κατά 12,9%.
Για τους παραγωγούς θερμοκηπιακών στην Ελλάδα, η εξέλιξη σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός από εισαγόμενο προϊόν εντός της ενωσιακής αγοράς εντείνεται σταθερά, ιδίως στην ντομάτα και την πιπεριά — δύο καλλιέργειες με ισχυρή παρουσία σε Κρήτη, Πελοπόννησο και Μακεδονία.
Το ιστορικό της υπόθεσης
Πριν από δέκα ημέρες είχαμε αναφέρει, σε συνέχεια της ανάλυσης της Eurostat, την άνοδο της ευρωπαϊκής παραγωγής θερμοκηπιακών κηπευτικών κατά σχεδόν 2% τη τελευταία δεκαετία, παρά τη συρρίκνωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων — μια εικόνα αυξανόμενης απόδοσης ανά στρέμμα. Το σημερινό στοιχείο αλλάζει την οπτική: η παραγωγή αυξάνεται, αλλά όχι με ρυθμό ικανό να συγκρατήσει τις εισαγωγές, οι οποίες προχωρούν με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα. Το πλεόνασμα δεν εξανεμίστηκε επειδή μειώθηκε η εγχώρια παραγωγή, αλλά επειδή η ζήτηση καλύπτεται πλέον σε αυξανόμενο βαθμό από τρίτες χώρες.
Η μεταβολή προϊόν προς προϊόν
Η ανατροπή δεν συνέβη ταυτόχρονα σε όλα τα προϊόντα — ξεκίνησε από τη ντομάτα και επεκτάθηκε σταδιακά:
| Προϊόν | Ισοζύγιο 2015 | Ισοζύγιο 2025 | Έτος ανατροπής |
|---|---|---|---|
| Ντομάτα | +119.559 τόνοι | -390.634 τόνοι | 2017 |
| Πιπεριά | +77.335 τόνοι | -51.816 τόνοι | 2023 |
| Κολοκυθάκι | +22.352 τόνοι | -2.163 τόνοι | 2022 |
| Αγγούρι | +163.508 τόνοι | +133.209 τόνοι | — (πλεόνασμα) |
| Μελιτζάνα | +40.376 τόνοι | +33.464 τόνοι | — (πλεόνασμα) |
Η ντομάτα κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση: οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 29,9%, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 65,9%. Στην πιπεριά, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 52,5% με τις εξαγωγές να παραμένουν σχεδόν σταθερές (-1,2%). Στα κολοκυθάκια, οι εισαγωγές ανέβηκαν κατά 24,7% και οι εξαγωγές έπεσαν κατά 14,8%.
Αγγούρι και μελιτζάνα παραμένουν τα μόνα δύο προϊόντα με διατηρούμενο πλεόνασμα, αν και συρρικνούμενο. Χαρακτηριστικό είναι το αγγούρι, όπου οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 82,9% —τη μεγαλύτερη άνοδο από τα πέντε προϊόντα— αλλά αντισταθμίστηκαν σχεδόν πλήρως από παράλληλη αύξηση εξαγωγών κατά 11,1%.
Τι σημαίνει το συνολικό ποσοστό
Για τα πέντε προϊόντα συνολικά, η καμπύλη πέρασε σε έλλειμμα το 2021: από πλεόνασμα 423.130 τόνων το 2015 σε έλλειμμα 277.940 τόνων το 2025 — μια μετατόπιση σχεδόν 700.000 τόνων σε μια δεκαετία. Ωστόσο, σε σχέση με μια παραγωγή που ξεπερνά τα 14 εκατομμύρια τόνους, το έλλειμμα παραμένει περιορισμένο σε σχετικούς όρους: η ΕΕ εισάγει περισσότερο απ’ όσο εξάγει, αλλά η δική της συγκομιδή καλύπτει ακόμα τη μεγάλη πλειονότητα της ζήτησης στην ενωσιακή αγορά.
Η εικόνα αυτή δείχνει ένα σύστημα σε μεταβατική φάση, όχι σε κατάρρευση: η ΕΕ παραμένει σε μεγάλο βαθμό αυτάρκης, αλλά η ισορροπία εξαγωγές-εισαγωγές μετατοπίζεται σταθερά προς την εξάρτηση, ειδικά σε προϊόντα με ευρεία εμπορική διάθεση όπως η ντομάτα.
Το επόμενο κομμάτι της ανάλυσης της Eurostat, όπως αναφέρει το FreshPlaza, θα εξετάσει τις χώρες προέλευσης αυτών των εισαγωγών, με το Μαρόκο και την Τουρκία να αναδεικνύονται ως οι κύριοι προμηθευτές — στοιχείο που θα δείξει αν η πίεση στην ελληνική και ευρωπαϊκή παραγωγή προέρχεται κυρίως από μεσογειακούς ανταγωνιστές με χαμηλότερο κόστος παραγωγής.
Πηγή: freshplaza.com
