Χρηματοδότηση εργατών αντικατάστασης, ώστε ο παραγωγός να μπορεί να λείψει από την εκμετάλλευση όταν αρρωσταίνει, όταν γεννά παιδί ή όταν θέλει λίγες μέρες διακοπές, προβλέπει νέα προαιρετική παρέμβαση στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κοινή Αγροτική Πολιτική της περιόδου 2028–2034. Η πρόταση κανονισμού κατατέθηκε μαζί με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο και βρίσκεται ήδη στα χέρια της Επιτροπής Γεωργίας του Ευρωκοινοβουλίου και της αρμόδιας ομάδας εργασίας του Συμβουλίου.
Πρακτικά, το μέτρο θα καλύπτει τη μισθοδοσία του προσωρινού προσωπικού που αναλαμβάνει τις εργασίες της εκμετάλλευσης σε περιπτώσεις ασθένειας, γέννησης παιδιού, γονικής άδειας, διακοπών, πένθους ή συμμετοχής σε προγράμματα κατάρτισης. Παράλληλα, προβλέπεται χρηματοδότηση για τη δημιουργία ή την επέκταση των ίδιων των υπηρεσιών αντικατάστασης αγροτών — δηλαδή των δομών που θα διαθέτουν το εκπαιδευμένο προσωπικό. Κρίσιμη λεπτομέρεια: η παρέμβαση είναι προαιρετική για τα κράτη-μέλη. Θα ισχύσει μόνο όπου η κάθε χώρα την εντάξει στο εθνικό της στρατηγικό σχέδιο.
Τι επικαλείται η Κομισιόν
Η αιτιολόγηση της Επιτροπής δεν είναι εισοδηματική αλλά κοινωνική: βελτίωση της ευημερίας και της ψυχικής υγείας των αγροτών και καλύτερη ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, με αναγνώριση των ιδιαίτερων συνθηκών εργασίας στον πρωτογενή τομέα. Είναι η πρώτη φορά που ένα κονδύλι της ΚΑΠ συνδέεται ευθέως με τον χρόνο ξεκούρασης του παραγωγού και όχι με στρέμματα, ζωικό κεφάλαιο ή περιβαλλοντικές δεσμεύσεις.
Το ίδιο νομοθετικό πακέτο περιλαμβάνει και τις πολύ πιο αμφιλεγόμενες προτάσεις για υποχρεωτική φθίνουσα κλιμάκωση και πλαφόν στις άμεσες ενισχύσεις, καθώς και για κατ’ αποκοπή στήριξη των μικρών εκμεταλλεύσεων. Οι υπηρεσίες αντικατάστασης θα διεκδικήσουν, με άλλα λόγια, χώρο μέσα σε έναν φάκελο που ήδη πιέζεται από άλλες προτεραιότητες.
Η ιρλανδική υποδοχή
Την πιο θερμή υποδοχή είχε η πρόταση στην Ιρλανδία, όπου το 87% των εκμεταλλεύσεων στηρίζεται κυρίως σε οικογενειακή εργασία. Ο γερουσιαστής Πάραϊκ Μπρέιντι σημείωσε ότι επί δεκαετίες η συζήτηση για την ΚΑΠ αφορούσε αποκλειστικά την κατανομή κονδυλίων, με την ποιότητα ζωής των ανθρώπων της γης να μένει στο περιθώριο. «Οι αγρότες δεν έχουν δικαίωμα σε αναρρωτική άδεια ούτε σε ημέρες ξεκούρασης», τόνισε.
Ο πρόεδρος της Ιρλανδικής Ένωσης Προμηθευτών Γάλακτος (ICMSA), Ντένις Ντρέναν, στάθηκε στην καθημερινότητα του γαλακτοπαραγωγού: «Ένας εργαζόμενος σε άλλο κλάδο μπορεί να δηλώσει ασθενής και να παραμείνει στο σπίτι. Ο αγρότης, ακόμη και όταν δεν αισθάνεται καλά, είναι υποχρεωμένος να συνεχίσει τη δουλειά του και να αρμέξει τα ζώα». Η αντιπρόεδρος της IFA, Άλις Ντόιλ, υπενθύμισε ότι η εργασία στη γεωργία είναι ουσιαστικά επταήμερη όλο τον χρόνο και ότι τα ζητήματα αναρρωτικής άδειας και άδειας μητρότητας παραμένουν άλυτα.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η Ιρλανδία διαθέτει εθνική υπηρεσία αντικατάστασης αγροτών με εκπαιδευμένο προσωπικό — γι’ αυτό και οι εκεί φορείς μιλούν ήδη για το ποιος θα εφαρμόσει το μέτρο. Στην Ελλάδα αντίστοιχη οργανωμένη δομή δεν υπάρχει. Ένας κτηνοτρόφος στα Τρίκαλα ή στη Λακωνία που θα χρειαστεί αντικαταστάτη για δέκα μέρες δεν έχει σήμερα πού να απευθυνθεί, πέρα από συγγενείς και γείτονες.
Το εμπόδιο δεν είναι μόνο θεσμικό. Όπως είχαμε αναφέρει στο ρεπορτάζ για τις παρεμβάσεις του ΓΕΩΤΕΕ, η γραφειοκρατική καθυστέρηση λειτουργεί ήδη ως τροχοπέδη στην ανανέωση των γενεών. Μέχρι στιγμής, η ελληνική απάντηση στο πρόβλημα των εργατικών χεριών περνά κυρίως μέσα από επενδυτικά εργαλεία — όπως τα Σχέδια Βελτίωσης 2026 με επιδότηση έως 400.000 ευρώ για αυτοματοποίηση σε κτηνοτροφικές μονάδες — και όχι μέσα από υπηρεσίες προσωπικού.
Ως τότε, ισχύουν οι κανόνες της τρέχουσας προγραμματικής περιόδου, που φτάνουν ως το τέλος του 2027 και έχουν αποτυπωθεί στον οδηγό μας για το τσεκ 2026-27.
Το ερώτημα για τον Έλληνα παραγωγό δεν είναι αν η πρόταση είναι καλή, αλλά αν θα υπάρξει κάποιος να τη ζητήσει: τα προαιρετικά μέτρα που δεν έχουν από πίσω τους έτοιμη δομή και πίεση φορέων σπάνια φτάνουν στο εθνικό στρατηγικό σχέδιο.
Πηγή: agriculture.ec.europa.eu
