Περισσότεροι από 250.000 παραγωγοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με μειωμένα ποσά ή πλήρη απουσία πιστώσεων κατά την πρόσφατη εκκαθάριση του Ιουνίου, σύμφωνα με στοιχεία από μελετητικά γραφεία και τεχνικούς συμβούλους που διαχειρίζονται το σύστημα ΟΣΔΕ. Παρά την επίσημη εικόνα ομαλότητας που εκπέμπουν το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και η ΑΑΔΕ για την ολοκλήρωση της διαδικασίας, τα τεχνικά προβλήματα στις πληρωμές των επιδοτήσεων επηρεάζουν άμεσα σχεδόν τους μισούς δικαιούχους της χώρας.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες αγρότες και κτηνοτρόφοι παραμένουν απλήρωτοι για βασικές και συνδεδεμένες ενισχύσεις, δεν έλαβαν την αναδιανεμητική που δικαιούνται βάσει εκτάσεων, ή είδαν τα χρήματα των Οικολογικών Σχημάτων να «κόβονται» λόγω ασυμβατοτήτων στα πληροφοριακά συστήματα. Η κατάσταση δημιουργεί έντονη ρευστοτική ασφυξία στην αγορά, καθώς οι παραγωγοί καλούνται να καλύψουν τα αυξημένα τρέχοντα έξοδα της καλλιεργητικής περιόδου με άδειες τσέπες, αναμένοντας πλέον τον προγραμματισμό συμπληρωματικών πληρωμών για τη διόρθωση των σφαλμάτων.
Η απόσταση μεταξύ ψηφιακού αφηγήματος και χωραφιού
Η αντίθεση ανάμεσα στις κυβερνητικές ανακοινώσεις και την πραγματικότητα στο πεδίο είναι χαρακτηριστική. Μόλις πρόσφατα, όπως είχαμε αναφέρει με αφορμή τα εύσημα Χάνσεν για την ψηφιακή σύγκλιση ΟΠΕΚΕΠΕ-ΑΑΔΕ, η εικόνα προς τις ευρωπαϊκές αρχές έδειχνε ένα σύστημα ελέγχων που σταδιακά εξυγιαίνεται. Ωστόσο, η διασύνδεση των βάσεων δεδομένων αποδεικνύεται προσώρας δίκοπο μαχαίρι. Η αυστηροποίηση των διασταυρώσεων, χωρίς την απαραίτητη προετοιμασία των ψηφιακών υποδομών για την ορθή ταυτοποίηση των δεδομένων, οδήγησε σε οριζόντιες εμπλοκές, μετακυλίοντας το κόστος των συστημικών αρρυθμιών απευθείας στο εισόδημα του παραγωγού.
Αντίθετα με την αίσθηση μιας «καθαρής» πληρωμής, καταγράφονται περιπτώσεις όπου παραγωγοί έλαβαν ανεξήγητα αυξημένα ποσά, τα οποία, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, προέκυψαν από τον αναλογικό διαμοιρασμό κονδυλίων που κόπηκαν λανθασμένα από άλλους δικαιούχους.
Τα 8 σημεία εμπλοκής στις πληρωμές
Η εικόνα που μεταφέρουν τα ΚΥΔ από την επεξεργασία των αποτελεσμάτων της εκκαθάρισης αναδεικνύει οκτώ βασικές εστίες προβλημάτων, οι οποίες μπλόκαραν τη ροή του χρήματος.
Για την καλύτερη κατανόηση του μεγέθους του προβλήματος, η παρακάτω σύνοψη κατηγοριοποιεί τις αιτίες των απλήρωτων ενισχύσεων:
| Κατηγορία Ενίσχυσης / Ελέγχου | Περιγραφή Προβλήματος στο ΟΣΔΕ |
| Βασική & Αναδιανεμητική (BISS-CRISS) | Μη ενεργοποίηση του συνόλου των δικαιωμάτων. Απλήρωτη αναδιανεμητική σε δικαιούχους και λανθασμένη καταβολή σε μη δικαιούχους. |
| Σύστημα Monitoring | Εσφαλμένα αποτελέσματα (κόκκινα αγροτεμάχια) κυρίως σε μικρούς κλήρους κάτω των 10 στρεμμάτων, που κρίθηκαν αυθαίρετα μη επιλέξιμοι. |
| Συνδεδεμένες Ενισχύσεις | Απλήρωτοι παραγωγοί παρά την κανονική παράδοση προϊόντων, λόγω αδυναμίας του συστήματος να ταυτοποιήσει τα σχετικά τιμολόγια. |
| Κτηνοτροφία (ΟΠΣΚ – ARTEMIS) | Ασυμβατότητες στα μητρώα για σφαγές, γεννήσεις και διαχείριση ενωτίων, που οδήγησαν σε ακυρώσεις πληρωμών. |
| Φορολογικά Παραστατικά | Αδυναμία επιβεβαίωσης τιμολογίων από την ΑΑΔΕ, μπλοκάροντας συνδεδεμένες και πριμ. |
| Οικολογικά & Βιολογικά | Προβλήματα αναγνώρισης αγροτεμαχίων στη βιολογική γεωργία και αστοχίες στους ελέγχους χρήσης φυτοπροστατευτικών. |
| Ανωτέρα Βία | Μη καταβολή επιδοτήσεων σε παραγωγούς που είχαν δηλώσει νομίμως καθεστώς ανωτέρας βίας. |
| Επιτόπιοι Έλεγχοι | Ελάχιστοι ελεγχθέντες πληρώθηκαν, ενώ η πλειοψηφία δεν ενημερώθηκε ποτέ για τα ευρήματα που προκάλεσαν τις περικοπές. |
Η πρόκληση των Οικολογικών Σχημάτων και των διορθώσεων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο κομμάτι των περιβαλλοντικών δράσεων. Πολλοί παραγωγοί είδαν τον προγραμματισμό τους να ανατρέπεται, καθώς, σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για το τι πληρώθηκε και τι μένει στα Οικολογικά Σχήματα, η διασταύρωση των στοιχείων για τη χρήση εγκεκριμένων σκευασμάτων και την εφαρμογή πρακτικών βιολογικής γεωργίας εμφάνισε τεράστια κενά.
Η αδυναμία του συστήματος να «διαβάσει» σωστά τα δεδομένα της φυτικής και ζωικής παραγωγής οδήγησε σε μαζικές απορρίψεις. Το βασικό αίτημα που διατυπώνεται πλέον από την πλευρά των παραγωγών, των συνεταιρισμών και των μελετητών είναι το άνοιγμα του συστήματος για την άμεση διόρθωση των σφαλμάτων. Χωρίς την πραγματοποίηση μιας γενναίας συμπληρωματικής πληρωμής το συντομότερο δυνατό, οι αδικίες της φετινής εκκαθάρισης κινδυνεύουν να παγιωθούν, αφήνοντας ένα τεράστιο χρηματικό κενό στην εγχώρια αγροτική οικονομία.
