Το Α΄ Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών καταδίκασε 57 άτομα για απάτη εις βάρος ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων, κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) στην Αθήνα. Η απόφαση εκδόθηκε μετά από έρευνα που αφορά την περίοδο 2019–2022 και ανακοινώθηκε επίσημα από το EPPO με έδρα το Λουξεμβούργο.
Οι καταδικασθέντες εισέπραξαν αχρεωστήτως 1.736.989,23 ευρώ από το Εθνικό Απόθεμα της ΚΑΠ — έναν μηχανισμό που προορίζεται αποκλειστικά για νέους γεωργούς και αγρότες που ξεκινούν δραστηριότητα. Επιχείρησαν επίσης να αποσπάσουν επιπλέον 165.949,68 ευρώ, αλλά οι αιτήσεις τους απορρίφθηκαν.
Χωράφια στην Καστοριά, διευθύνσεις στην Κρήτη
Το σχέδιο ήταν απλό στη σύλληψη αλλά εκτεταμένο στην εφαρμογή. Οι κατηγορούμενοι, με έδρα στην Κρήτη, δήλωσαν κυριότητα ή μίσθωση γεωργικών εκτάσεων στην περιοχή της Καστοριάς — σε απόσταση περίπου 1.000 χιλιομέτρων. Ισχυρίστηκαν ότι οι εκτάσεις χρησιμοποιούνταν ως βοσκότοποι σε καλή γεωργική κατάσταση ή ως καλλιέργειες αγριελιάς.
Η έρευνα κατέρριψε τους ισχυρισμούς αυτούς ένα προς ένα. Στις επίμαχες περιοχές της Καστοριάς δεν υπάρχουν ιδιωτικά αγροτεμάχια με βοσκότοπο σε καλή γεωργική κατάσταση. Οι αγριελιές, εξάλλου, δεν μπορούν να επιβιώσουν εκεί λόγω υψομέτρου και χαμηλών θερμοκρασιών. Και το πιο αποκαλυπτικό: οι φερόμενοι ιδιοκτήτες δήλωσαν τα αγροτεμάχια στις περιουσιακές τους δηλώσεις *μετά* την υποβολή των αιτήσεων επιδότησης, για να τα αποσύρουν στη συνέχεια.
Η ανακοίνωση της EPPO είναι κατηγορηματική: «Η έρευνα κατέδειξε ότι ουδεμία γεωργική δραστηριότητα ασκήθηκε ποτέ στις δηλωθείσες εκτάσεις. Τα αγροτεμάχια απείχαν χίλια χιλιόμετρα από τον τόπο εγκατάστασης των κατηγορουμένων, δεν τους ανήκαν, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ανήκαν ούτε καν στα πρόσωπα που εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτες».
Ποινές και ανοιχτά μέτωπα
Το δικαστήριο επέβαλε σε όλους τους 57 καταδικασθέντες ποινές φυλάκισης ενός έως τριών ετών με τριετή αναστολή. Σε 28 από αυτούς επιβλήθηκαν επιπλέον χρηματικές ποινές 500 έως 8.000 ευρώ. Αξιοσημείωτο: το δικαστήριο απέρριψε στο σύνολό τους τα αιτήματα αναγνώρισης ελαφρυντικών περιστάσεων. Δύο από τους φερόμενους ιδιοκτήτες που εμφανίζονταν ως εκμισθωτές καταδικάστηκαν για ηθική αυτουργία και συνέργεια.
Η υπόθεση δεν έκλεισε εδώ. Η EPPO άσκησε έφεση κατά της αθώωσης ενός κατηγορουμένου και αξιολογεί την πιθανή ποινική ευθύνη τριών υπαλλήλων του ΟΠΕΚΕΠΕ που φέρονται να διενήργησαν τους επιτόπιους ελέγχους — ελέγχους των οποίων οι εκθέσεις κατατέθηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία στη δίκη.
Το σύστημα που εκμεταλλεύτηκαν
Το Εθνικό Απόθεμα θεσπίστηκε το 2015 ως εργαλείο κοινωνικής πολιτικής στον αγροτικό τομέα: προτεραιότητα για νέους αγρότες και όσους μπαίνουν για πρώτη φορά στην παραγωγή. Η λογική ήταν να αντιμετωπιστεί η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και να ενθαρρυνθεί η είσοδος νέων στον κλάδο. Αντ’ αυτού, ο μηχανισμός αξιοποιήθηκε ως πηγή εισοδήματος από άτομα που δεν ασκούσαν καμία αγροτική δραστηριότητα.
Η υπόθεση αυτή δεν είναι μεμονωμένη. Όπως είχαμε αναφέρει, η EPPO ερευνά παράλληλα και σκάνδαλο με εισαγόμενα βοοειδή που δηλώνονταν ως ελληνικά, ενώ σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για τη δίκη ΟΠΕΚΕΠΕ με τις καταδίκες Μέλα-Ρέππα, διαφαίνεται ένα πρότυπο: η ευρωπαϊκή εισαγγελία συστηματικά κλιμακώνει τις έρευνές της στην Ελλάδα, ανεβάζοντας τον πήχη από τους άμεσους δράστες στους ελεγκτές που τους «κάλυπταν».
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι πόσα τέτοια σχήματα παρέμειναν αδιερεύνητα επί χρόνια — και αν η πολιτική δέσμευση για εξάλειψη των ενδιάμεσων στις αγροτικές επιδοτήσεις θα συνοδευτεί και από αναδρομικούς ελέγχους.
