Οι Ουκρανοί αγρότες δηλώνουν πρόθυμοι να περιμένουν τις επιδοτήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής μετά την ένταξη της χώρας στην ΕΕ — αρκεί να τους δοθεί αρκετός χρόνος για να προσαρμοστούν στους ευρωπαϊκούς κανόνες παραγωγής. Αυτή ήταν η κεντρική θέση που εξέφρασε ο Αντρίι Ντικούν, πρόεδρος του Ουκρανικού Αγροτικού Συμβουλίου (UAC), μιλώντας στο Euractiv κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στις Βρυξέλλες αυτή την εβδομάδα.
Για τους Έλληνες αγρότες και τον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα συνολικά, το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό: αν η Ουκρανία αποκτήσει πλήρη πρόσβαση στην ΚΑΠ και στην ενιαία αγορά, ο ανταγωνισμός σε σιτηρά, γαλακτοκομικά και χοιρινό κρέας θα ανατραπεί ριζικά. Το πότε και πώς θα γίνει αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα που διαμορφώνεται τώρα στις Βρυξέλλες.
Το κόστος της συμμόρφωσης: €2,5 δισ. χωρίς εγγύηση αγοράς
Η Ουκρανία έχει ήδη δεσμευτεί να εναρμονιστεί με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τα φυτοφάρμακα έως το 2029, ανεξαρτήτως αν θα έχει ενταχθεί στην ΕΕ μέχρι τότε. Σύμφωνα με τον Ντικούν, αυτή η διαδικασία θα κοστίσει στον ουκρανικό αγροτικό τομέα περίπου 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ.
«Μπορούμε να χάσουμε αυτά τα χρήματα και να ακολουθήσουμε τα ευρωπαϊκά πρότυπα χωρίς εγγυημένη πλήρη πρόσβαση στην αγορά και χωρίς επιδοτήσεις», είπε χαρακτηριστικά.
Το επιχείρημα έχει βάρος: το UAC εκπροσωπεί κυρίως μεσαίες εκμεταλλεύσεις 1.000 έως 2.000 εκταρίων — αριθμοί που μοιάζουν εξωπραγματικοί σε σχέση με τα 17,8 εκτάρια που είναι ο μέσος όρος στην ΕΕ. Αυτές οι εκμεταλλεύσεις καλύπτουν περίπου το 60% της ουκρανικής αγροτικής γης και εξάγουν κυρίως σε Ασία και Αφρική — όχι στην Ευρώπη. Αν αναγκαστούν να αναβαθμίσουν τα πρότυπά τους για να πουλούν σε μια αγορά που δεν είναι ο κύριος προορισμός τους, η οικονομική λογική κλονίζεται.
«Τι θα κάνουμε με όλα αυτά τα premium προϊόντα;» ρώτησε ο Ντικούν. «Θα πάμε στην Αφρική να ανταγωνιστούμε τους Ρώσους; Ή θα έρθουμε στην ΕΕ και θα δημιουργήσουμε τεράστια προβλήματα στους αγρότες σας;»
Δεκαετής μετάβαση και σταδιακή πρόσβαση στην ΚΑΠ
Το αίτημα του UAC είναι σαφές: μόλις η Ουκρανία γίνει μέλος της ΕΕ, να της δοθεί τουλάχιστον δεκαετής μεταβατική περίοδος για την πλήρη εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων παραγωγής. Παράλληλα, η πρόσβαση στις επιδοτήσεις της ΚΑΠ να επεκτείνεται σταδιακά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Η θέση αυτή συμπίπτει με αυτό που είχε πει τον Απρίλιο ο Ουκρανός Αναπληρωτής Πρωθυπουργός Ταράς Κάτσκα: η πλήρης πρόσβαση στις πληρωμές ΚΑΠ πιθανόν να μην έρθει πριν από το 2034, ενώ κάποιοι Ουκρανοί αγρότες ίσως επιλέξουν να μην συμμετάσχουν καθόλου στο σύστημα επιδοτήσεων.
Ο Ντικούν δεν αντέλεξε. «Δεν πιστεύουμε σε επιδοτήσεις για τους Ουκρανούς αγρότες. Βλέπουμε ήδη ότι κάθε χρόνο οι επιδοτήσεις για τους αγρότες της ΕΕ μειώνονται», παρατήρησε — μια παρατήρηση που αφορά άμεσα και τους Έλληνες αγρότες, όπως έχει αναλύσει το e-agrotis.gr σε σχέση με τις πιέσεις για τον προϋπολογισμό της ΚΑΠ.
Το δυσκολότερο κεφάλαιο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις
Η γεωργία έχει επανειλημμένως αναγνωριστεί ως ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια στις διαπραγματεύσεις ένταξης της Ουκρανίας. Ο Γιάνεζ Ποτότσνικ, πρώην Επίτροπος Περιβάλλοντος της ΕΕ και διαπραγματευτής κατά την ένταξη της Σλοβενίας, το έθεσε ξεκάθαρα σε εκδήλωση στις Βρυξέλλες την Τετάρτη.
«Η ένταξη δεν ήταν απλώς μια τεχνική άσκηση εναρμόνισης νομοθεσίας ή άνοιγμα αγορών… ήταν μια βαθιά μεταμόρφωση θεσμών, οικονομιών και νοοτροπιών», είπε. Και σημείωσε ότι η γεωργία και το περιβάλλον ήταν από τα πιο σύνθετα κεφάλαια ακόμα και για μια μικρή χώρα όπως η Σλοβενία — πόσο μάλλον για μια χώρα που ταυτόχρονα διεξάγει πόλεμο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αναδιαμόρφωση του ευρωπαϊκού αγροδιατροφικού συστήματος δεν σταματά στην Ουκρανία: η νέα στρατηγική της ΕΕ για πρωτεΐνες, ζωοτροφές και βιοκαύσιμα, όπως είχαμε αναφέρει, αλλάζει επίσης τους όρους του παιχνιδιού για τους Ευρωπαίους παραγωγούς.
«Έχουμε πόλεμο — αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα»
Πέρα από τις τεχνικές και οικονομικές παραμέτρους, ο Ντικούν έδωσε μια ωμή εικόνα της πραγματικότητας στην Ουκρανία. Η εναρμόνιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες δεν είναι αυτή τη στιγμή η πρώτη μέριμνα των αγροτών.
«Έχουμε πόλεμο, και ο πόλεμος είναι μεγαλύτερο πρόβλημα. Ξεκινάμε τη συγκομιδή, και χιλιάδες drones επιτίθενται κάθε βράδυ στην Ουκρανία. Αυτό μας απασχολεί σήμερα», είπε.
Το σχόλιο αυτό θέτει σε προοπτική ολόκληρη τη συζήτηση: οι διαπραγματεύσεις για την ΚΑΠ και τα φυτοφάρμακα γίνονται ενώ ο ουκρανικός αγροτικός τομέας λειτουργεί υπό πολεμικές συνθήκες. Αυτό ακριβώς κάνει το αίτημα για μακρά μεταβατική περίοδο πολιτικά κατανοητό — αλλά και δύσκολο να αντιμετωπιστεί με τα συνήθη εργαλεία της ενταξιακής διαδικασίας.
Πηγή: euractiv.com
