Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χτυπά καμπανάκι κινδύνου για τις πληρωμές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) στην Ελλάδα, καθώς οι συνεχιζόμενες καθυστερήσεις στην έναρξη υποβολής των αιτήσεων ΟΣΔΕ φέρνουν τη χώρα μας για άλλη μια φορά στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία των κοινοτικών υπηρεσιών και τις παρατηρήσεις της Κομισιόν προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η καθυστερημένη ενεργοποίηση του συστήματος απειλεί άμεσα τη ροή των κοινοτικών κονδυλίων προς τους Έλληνες παραγωγούς.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά για την τσέπη του αγρότη και του κτηνοτρόφου; Πολύ απλά, η καθυστέρηση στην υποβολή των δηλώσεων ΟΣΔΕ μετακινεί προς τα πίσω όλο το χρονοδιάγραμμα των πληρωμών. Η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης, που παραδοσιακά καταβάλλεται στα τέλη Οκτωβρίου, βρίσκεται στον αέρα, ενώ στενεύουν δραματικά τα περιθώρια για τους απαραίτητους διασταυρωτικούς ελέγχους.
Η πίεση στη ρευστότητα και το ντόμινο των καθυστερήσεων
Οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα γνώριμο αλλά εξαιρετικά επικίνδυνο σκηνικό. Όταν η πλατφόρμα του ΟΣΔΕ ανοίγει με μήνες καθυστέρηση σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες –όπου οι αιτήσεις ξεκινούν ήδη από τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο– δημιουργείται ένα ντόμινο παρενεργειών. Η πρώτη και πιο άμεση συνέπεια αφορά την Κάρτα του Αγρότη. Χωρίς οριστικοποιημένη δήλωση ΟΣΔΕ, τα τραπεζικά ιδρύματα δεν μπορούν να εκδώσουν το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο, στερώντας από τους αγρότες την απαραίτητη ρευστότητα για την αγορά εφοδίων, καυσίμων και λιπασμάτων κατά την περίοδο των αιχμηρών καλλιεργητικών εργασιών.
Παράλληλα, οι καθυστερήσεις αυτές επηρεάζουν και τη δυνατότητα προγραμματισμού των εκμεταλλεύσεων. Οι αγρότες καλούνται να λάβουν αποφάσεις για τις καλλιέργειές τους χωρίς να γνωρίζουν με ακρίβεια τα δικαιώματά τους και τις επιλέξιμες εκτάσεις, σε ένα περιβάλλον όπου το κόστος παραγωγής παραμένει στα ύψη.
Γιατί αντιδρά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι κίνδυνοι προστίμων
Η Κομισιόν δεν εστιάζει μόνο στην καθυστέρηση αυτή καθαυτή, αλλά στις δομικές αδυναμίες του ελληνικού συστήματος πληρωμών. Οι κοινοτικοί κανονισμοί επιβάλλουν αυστηρά χρονοδιαγράμματα για την υποβολή, τον έλεγχο και τη διασταύρωση των στοιχείων. Όταν το σύστημα υποβολής καθυστερεί να λειτουργήσει, ο χρόνος που απομένει για τους ελέγχους μέσω δορυφόρου (monitoring) και τις διοικητικές διασταυρώσεις συμπιέζεται ασφυκτικά.
Αυτό αυξάνει γεωμετρικά την πιθανότητα λαθών, λανθασμένων πληρωμών και, τελικά, την επιβολή προστίμων (καταλογισμών) από τις Βρυξέλλες, τα οποία καλείται να πληρώσει ο Έλληνας φορολογούμενος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα ανεχτεί εκπτώσεις στην ποιότητα των ελέγχων, γεγονός που βάζει επιπλέον πίεση στις ελληνικές αρχές.
Το αγκάθι των οικολογικών σχημάτων και η πολυπλοκότητα της νέας ΚΑΠ
Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω των απαιτήσεων της νέας ΚΑΠ (2023-2027). Τα οικολογικά σχήματα (eco-schemes), τα οποία αντικατέστησαν το παραδοσιακό «πρασίνισμα», απαιτούν εξαιρετικά λεπτομερείς δηλώσεις και εξειδικευμένους ελέγχους. Η εισαγωγή αυτών των νέων δεδομένων σε ένα σύστημα που ήδη υπολειτουργεί ή καθυστερεί να ανοίξει δημιουργεί συνθήκες απόλυτου κορεσμού για τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) και τους ίδιους τους μελετητές.
Οι παραγωγοί βρίσκονται συχνά σε σύγχυση σχετικά με το ποια οικολογικά σχήματα μπορούν να εφαρμόσουν, ενώ ο χρόνος για τη διόρθωση τυχόν σφαλμάτων στις αιτήσεις είναι ελάχιστος. Αυτό εγκυμονεί τον κίνδυνο να χαθούν σημαντικά ποσά ενισχύσεων που δικαιούνται οι αγρότες, όχι επειδή δεν τήρησαν τις δεσμεύσεις τους, αλλά λόγω γραφειοκρατικών και τεχνικών δυσλειτουργιών.
Σε καθεστώς αυστηρής επιτήρησης ο ΟΠΕΚΕΠΕ
Η κριτική της Κομισιόν έρχεται σε μια περίοδο που ο ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται ήδη υπό αυστηρή επιτήρηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει συγκεκριμένο σχέδιο δράσης (action plan) για τη διόρθωση των συστημικών προβλημάτων στον οργανισμό πληρωμών, με την απειλή της αναστολής της διαπίστευσης να παραμένει στο τραπέζι.
Οι καθυστερήσεις στο ΟΣΔΕ δυσχεραίνουν την προσπάθεια εξυγίανσης και ενισχύουν την καχυποψία των κοινοτικών οργάνων για την ικανότητα της Ελλάδας να διαχειριστεί με διαφάνεια και συνέπεια τα κονδύλια. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων καλείται να δώσει άμεσες λύσεις, καθώς τα περιθώρια ελιγμών έχουν εξαντληθεί.
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες για την πορεία των πληρωμών. Η διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι τεχνικοί σύμβουλοι πρέπει να διασφαλίσουν τη σταθερότητα της πλατφόρμας στο gov.gr, ώστε να αποφευχθούν οι συνεχείς διακοπές λειτουργίας που χαρακτήρισαν τις προηγούμενες χρονιές και να ολοκληρωθεί η διαδικασία υποβολής χωρίς άλλες παρατάσεις.
Με πληροφορίες από: EfSyn
