Μια εικόνα που προκαλεί εύλογα ερωτήματα και έντονο προβληματισμό στους παραδοσιακούς αγρότες διαμορφώνεται στον νέο χάρτη των επιδοτήσεων. Την ώρα που βασικές, στρατηγικές καλλιέργειες για την επισιτιστική ασφάλεια της χώρας –όπως το σκληρό σιτάρι– παλεύουν για μια ενίσχυση της τάξης των 10 ευρώ ανά στρέμμα, μια εναλλακτική καλλιέργεια δείχνει να «σπάει τα ταμεία».
Ο λόγος για την κινόα, η οποία διεκδικεί πλέον πράσινα πριμ που αγγίζουν τα 102 ευρώ το στρέμμα, και μάλιστα χωρίς να συνυπολογίζονται σε αυτά τα βασικά δικαιώματα ή η αναδιανεμητική ενίσχυση. Πώς, όμως, προκύπτει αυτό το δυσθεώρητο νούμερο που ξεπερνάει ακόμα και τις ενισχύσεις του βαμβακιού;
Το “διπλό ταμπλό” των ενισχύσεων
Η εκτόξευση της επιδότησης για την κινόα προκύπτει από τον συνδυασμό δύο διαφορετικών χρηματοδοτικών καθεστώτων:
- Οικολογικά Σχήματα (Eco-schemes): Μέσω της Δράσης 1 για τις λεγόμενες «καλλιέργειες καινοτομίας», η κινόα επιδοτείται με 60,6 ευρώ το στρέμμα. Το σημαντικό εδώ είναι ότι –ειδικά για τις πληρωμές του έτους 2025 που θα γίνουν τον ερχόμενο Μάιο– το ποσό αυτό αναμένεται να δοθεί ατόφιο, χωρίς τις οριζόντιες μειώσεις του παρελθόντος. Αυτό συμβαίνει διότι το διαθέσιμο μπάτζετ (42 εκατ. ευρώ) επαρκεί με το παραπάνω, μετά την κατάργηση της δημοφιλούς υποδράσης για το πριμ σποράς σε σιτηρά και ψυχανθή.
- Πριμ Άνθρακα: Η καλλιέργεια κατάφερε να ενταχθεί και στη νέα ενίσχυση εξοικονόμησης άνθρακα, εξασφαλίζοντας επιπλέον 42,2 ευρώ το στρέμμα. Το συγκεκριμένο Μέτρο (με περίοδο δέσμευσης 2026-2028) επιδοτεί τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα κατά 20% το 2026 σε σχέση με το 2025, ποσοστό που πρέπει να διατηρηθεί και τα επόμενα δύο έτη.
Προσοχή: Το μοναδικό «αγκάθι» για να κλειδώσει οριστικά αυτό το άθροισμα (60,6 + 42,2 = 102,8 ευρώ), είναι να εκδοθεί ο επίσημος πίνακας ασυμβατότητας του ΥΠΑΑΤ και να επιβεβαιωθεί ότι τα συγκεκριμένα eco-schemes μπορούν πράγματι να συνδυαστούν με το Μέτρο για τον άνθρακα στο ίδιο αγροτεμάχιο.
Ποιες άλλες καλλιέργειες μπαίνουν στη λίστα
Η κινόα δεν είναι η μόνη. Σύμφωνα με τη σχετική υπουργική απόφαση (ΦΕΚ 3941/B’/2023) για τη δράση ECO 31.1-B (καινοτόμες καλλιέργειες), δικαιούχοι της επιδότησης των 60,6 ευρώ είναι οι αγρότες που δήλωσαν στο ΟΣΔΕ αγροτεμάχια με:
- Τεφ
- Σιταροκρίθαρο
- Μαύρο Σινάπι
- Νιγκέλα
- Μουκούνα
- Τσουκνίδα
- Λινάρι
- Καμελίνα
- Χία (ή Τσία/Κία)
- Γλυκοπατάτα
Τι χρειάζεται για να πληρωθείτε
Για να εγκριθεί η ενίσχυση, ο ΟΠΕΚΕΠΕ θέτει αυστηρούς κανόνες ως προς τον σπόρο. Απαιτούνται τιμολόγια αγοράς σπόρου (με ημερομηνία έκδοσης έως 31/5 του έτους ενίσχυσης) που να αποδεικνύουν την καλλιέργεια.
Σε περίπτωση που ο παραγωγός χρησιμοποιήσει ιδιοπαραγόμενο σπόρο, η τεκμηρίωση γίνεται με Υπεύθυνη Δήλωση. Ωστόσο, ο έλεγχος θα είναι εξονυχιστικός: το σύστημα θα «τρέξει» διασταύρωση με την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ) των 3 τελευταίων ετών για να επιβεβαιώσει ότι ο αγρότης όντως καλλιεργούσε το συγκεκριμένο είδος στο παρελθόν.
Η συζήτηση για την ανακατανομή των πόρων και τη δικαιότερη ενίσχυση των παραδοσιακών καλλιεργειών –όπως το σιτάρι που βλέπει την κινόα με… τα κιάλια– αναμένεται να φουντώσει, ειδικά ενόψει των συζητήσεων για την ΚΑΠ μετά το 2027: Οι Αλλαγές σε Επιδοτήσεις & Κόστος Παραγωγής.
