Η ανανέωση των γενεών αποτελεί πλέον το μεγαλύτερο στοίχημα για την επιβίωση της ευρωπαϊκής υπαίθρου. Με τον μέσο όρο ηλικίας των παραγωγών να έχει σκαρφαλώσει στα 57 έτη, η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την επισιτιστική ασφάλεια και το μέλλον του πρωτογενούς τομέα.
Σύμφωνα με την αναλυτική έκθεση «Young farmers in EU agriculture», η δημογραφική εικόνα της ευρωπαϊκής γεωργίας επιδεινώνεται, την ώρα που οι νέοι παραγωγοί, αν και πιο καταρτισμένοι, προσκρούουν σε τεράστια εμπόδια πρόσβασης σε γη και χρηματοδότηση.
Οι αριθμοί της γήρανσης και οι μεγάλες ανισότητες
Τα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν μια ανησυχητική πραγματικότητα για τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας:
- Μόλις το 12% των διαχειριστών αγροτικών εκμεταλλεύσεων στην ΕΕ είναι κάτω των 40 ετών.
- Αντίθετα, το 36% των αγροτών έχει ήδη ξεπεράσει το 65ο έτος της ηλικίας του.
- Η γεωργία καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό εργαζομένων κάτω των 40 ετών (31%) σε σχέση με όλους τους άλλους κλάδους της οικονομίας.
- Σε ό,τι αφορά το φύλο, η ανισότητα παραμένει, καθώς μόνο το 26% των νέων αγροτών είναι γυναίκες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος συγκρατείται ουσιαστικά από δύο μόνο χώρες (τη Ρουμανία και την Πολωνία), οι οποίες συγκεντρώνουν σχεδόν τους μισούς νέους αγρότες ολόκληρης της ΕΕ. Στα περισσότερα από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη (σε 14 από τα 19 με επικαιροποιημένα στοιχεία), ο αριθμός τους βαίνει διαρκώς μειούμενος.
Το προφίλ του νέου αγρότη: Καταρτισμένος αλλά χωρίς γη
Παρά το μικρό τους πλήθος, οι νέοι που επιλέγουν το αγροτικό επάγγελμα αλλάζουν ριζικά το μοντέλο παραγωγής. Η έκθεση δείχνει ότι:
- Διαχειρίζονται μεγαλύτερες εκτάσεις: Ο μέσος όρος ανέρχεται στα 25 εκτάρια, έναντι 16 εκταρίων που διαχειρίζονται οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συνάδελφοί τους.
- Είναι πιο εκπαιδευμένοι: Το 20% διαθέτει πλήρη γεωργική κατάρτιση (έναντι μόλις 12% στους αγρότες 40–64 ετών).
- Επενδύουν στην τεχνολογία και την οικολογία: Δείχνουν μεγαλύτερη προθυμία για επενδύσεις σε πάγιο εξοπλισμό και στρέφονται δυναμικά προς τη βιολογική γεωργία.
Το μεγαλύτερο «αγκάθι», ωστόσο, για το ξεκίνημά τους παραμένει η ανεύρεση γης και η αδυναμία αγοράς ή ενοικίασης παραγωγικών αγροτεμαχίων.
Χάσμα 14,2 δισ. ευρώ στη χρηματοδότηση και χαμηλά εισοδήματα
Το οικονομικό περιβάλλον για τους νεοεισερχόμενους είναι εξαιρετικά εχθρικό. Αν και το αγροτικό τους εισόδημα δείχνει τάσεις αύξησης, παραμένει 14% χαμηλότερο σε σχέση με τις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες και 28% κάτω από τον μέσο μισθό της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ταυτόχρονα, βρίσκουν κλειστές τις πόρτες των τραπεζών. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EIB), το χρηματοδοτικό κενό για τους νέους αγρότες έχει εκτοξευτεί στα 14,2 δισ. ευρώ (αυξημένο κατά 12% από το 2017). Το υψηλό υφιστάμενο χρέος, η έλλειψη εξασφαλίσεων και τα αυστηρά τραπεζικά κριτήρια οδηγούν σε μαζικές απορρίψεις δανείων (έως 14% σε κρίσιμους κλάδους παραγωγής).
Ο ρόλος της νέας ΚΑΠ και το διακύβευμα
Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) προσπαθεί να ανακόψει την πτώση. Οι νέοι αγρότες λαμβάνουν κατά μέσο όρο 4% υψηλότερες άμεσες ενισχύσεις ανά εκτάριο, ενώ περισσότεροι από τους μισούς (55%) εντάσσονται σε προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης (π.χ. Σχέδια Βελτίωσης).
Το ερώτημα που πλανάται πλέον στις Βρυξέλλες ενόψει και της ΚΑΠ 2028-2034 δεν είναι αν πρέπει να στηριχθούν οι νέοι, αλλά αν αυτά τα μέτρα αρκούν για να σώσουν την ύπαιθρο, την επισιτιστική επάρκεια και την πράσινη μετάβαση.
ΠΗΓΗ: Ευρωπαϊκή Επιτροπή / Έκθεση “Young farmers in EU agriculture”
Μείνετε Πάντα Ενημερωμένοι! Η έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση είναι το πιο δυνατό εργαλείο για κάθε σύγχρονο αγρότη. Εξασφαλίστε ότι λαμβάνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις, τις αναλύσεις και τους οδηγούς που σας αφορούν. Πατήστε εδώ για να διαβάσετε περισσότερες ειδήσεις και αναλύσεις στο e-agrotis.gr
