Στην Ασουνσιόν της Παραγουάης, το Σάββατο 17 Ιανουαρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες της Mercosur υπέγραψαν τη συμφωνία εταιρικής σχέσης και εμπορίου, κλείνοντας έναν κύκλο διαπραγματεύσεων που ξεκίνησε πριν από περισσότερα από 25 χρόνια. Η συμφωνία παρουσιάζεται ως «ορόσημο» που δημιουργεί μια τεράστια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών με περίπου 700 εκατ. καταναλωτές, αλλά ταυτόχρονα πυροδοτεί έντονες αντιδράσεις, ειδικά από τον ευρωπαϊκό αγροτικό κόσμο.
Ποιοι υπέγραψαν και τι ακριβώς υπεγράφη
Τη συμφωνία υπέγραψαν εκ μέρους της ΕΕ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) και ο Αντόνιο Κόστα (Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου), παρουσία εκπροσώπων των κρατών-μελών της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη).
Στην πράξη, έχουν υπογραφεί δύο νομικά «κομμάτια»:
- η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης (EMPA)
- και μια Ενδιάμεση/Προσωρινή Εμπορική Συμφωνία (iTA), ώστε να μπορεί να προχωρήσει πιο γρήγορα το εμπορικό σκέλος μέχρι να ολοκληρωθούν οι πλήρεις επικυρώσεις.
Γιατί χαρακτηρίζεται «η μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου» και τι υπόσχεται η ΕΕ
Η συμφωνία στοχεύει σε μείωση/κατάργηση δασμών και διευκόλυνση εμπορίου μεταξύ δύο μεγάλων αγορών, με τους υποστηρικτές να μιλούν για γεωπολιτικό βάρος και ενίσχυση των εμπορικών δεσμών της Ευρώπης σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η συμφωνία «ανοίγει ευκαιρίες» και για τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ, με μείωση υψηλών δασμών σε προϊόντα όπως ελαιόλαδο, κρασί, σοκολάτα κ.ά. (ανά προϊόν και κατηγορία).
Γιατί ξεσηκώνει αντιδράσεις ο αγροτικός κόσμος στην Ευρώπη
Οι βασικές ανησυχίες που «σηκώνουν» τις αντιδράσεις είναι τρεις:
- Ανταγωνισμός τιμής: φόβος ότι θα αυξηθούν εισαγωγές αγροτικών προϊόντων (π.χ. κρέας, ζάχαρη, ρύζι) σε τιμές που πιέζουν την ευρωπαϊκή παραγωγή.
- «Ίσοι όροι» στην πράξη: πολλές αγροτικές οργανώσεις επισημαίνουν διαφορές στα πρότυπα (περιβάλλον, χρήση φυτοφαρμάκων/αντιβιοτικών, ιχνηλασιμότητα), κάτι που –όπως λένε– δημιουργεί ασύμμετρο ανταγωνισμό.
- Ποσοστώσεις & ρήτρες διασφάλισης: η συμφωνία προβλέπει μηχανισμούς (π.χ. ποσοστώσεις/ρήτρες). Όμως η κριτική εστιάζει στο πότε και πώς ενεργοποιούνται στην πράξη και αν μπορούν να αποτρέψουν έγκαιρα τη ζημιά στις τιμές παραγωγού.
Τι σημαίνει ειδικά για την Ελλάδα: ευκαιρίες αλλά και «κόκκινες γραμμές»
Για τη χώρα μας, το ενδιαφέρον είναι διπλό:
Ευκαιρίες (εξαγωγές)
Η Επιτροπή αναδεικνύει ότι προϊόντα όπως το ελαιόλαδο (και άλλα αγροδιατροφικά) μπορούν να ωφεληθούν από την άρση/μείωση δασμών στη Mercosur, άρα δυνητικά να ενισχυθούν οι ελληνικές εξαγωγές (όπου υπάρχει πρόσβαση και ανταγωνιστικότητα).
Κίνδυνοι (εισαγωγές & πίεση τιμών)
Στον αντίποδα, αγροτικές περιοχές και κλάδοι που ήδη πιέζονται (π.χ. κτηνοτροφία, αλλά και προϊόντα που επηρεάζονται από διεθνείς ροές όπως ρύζι ή μέλι) παρακολουθούν με ανησυχία το ενδεχόμενο επιπλέον εισαγωγών και πίεσης στο εισόδημα.
Τα επόμενα βήματα: τι «ισχύει τώρα» και τι θέλει έγκριση
Παρότι η συμφωνία υπεγράφη, δεν σημαίνει ότι εφαρμόζεται αυτόματα στο σύνολό της.
- Η EMPA απαιτεί διαδικασίες επικύρωσης.
- Η iTA αφορά αρμοδιότητες της Ένωσης και προχωρά για έγκριση με τα ευρωπαϊκά θεσμικά βήματα, ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί προσωρινά μέχρι να ολοκληρωθεί η πλήρης κύρωση της συνολικής συμφωνίας.
Η άποψη του e-agrotis
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur είναι ένα «τεστ αντοχής» για τον πρωτογενή τομέα: από τη μία ανοίγει αγορές για ευρωπαϊκά προϊόντα, από την άλλη όμως η πραγματική μάχη θα κριθεί στην εφαρμογή (έλεγχοι, ιχνηλασιμότητα, ισοδυναμία κανόνων, ταχύτητα ενεργοποίησης ρητρών). Για την Ελλάδα, προτεραιότητα πρέπει να είναι σκληρή διασφάλιση εισοδήματος σε ευαίσθητους κλάδους και καθαροί όροι ανταγωνισμού.
Διαβάζεις e-agrotis.gr για έγκαιρη και χρήσιμη ενημέρωση στον πρωτογενή τομέα. Μπες στην αρχική μας για όλες τις εξελίξεις: https://e-agrotis.gr/
