Στη γόνιμη πεδιάδα του Πλατυκάμπου, στην καρδιά της Θεσσαλίας, καλλιεργείται ένα από τα πιο ξεχωριστά και ιστορικά προϊόντα: το σκόρδο Πλατυκάμπου. Οι απαρχές της πρώτης καλλιέργειάς του χάνονται στα βάθη των χρόνων. Η φήμη του δε, έχει ξεπεράσει τα ελληνικά σύνορα και φτάνει μέχρι την Ιαπωνία, όπου επιστήμονες και επιχειρηματίες το μελετούν με ενδιαφέρον.
Η επισκέφτηκε τον Πλατύκαμπο και συνομίλησε με τον πρόεδρο του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πλατυκάμπου e-ntopiο, κ. Γιάννη Κουκούτση, ο οποίος μας άνοιξε τις πόρτες σε έναν κόσμο γεμάτο γεύση, προσπάθεια, παραδόσεις, αλλά και προκλήσεις.
Η φετινή χρονιά ξεκίνησε με τη συγκομιδή των πρώιμων σκόρδων από τα μέσα Μαΐου, ενώ το «ντόπιο» σκόρδο Πλατυκάμπου – το γνωστό σε όλους μας ως το αυθεντικό σκόρδο του τόπου – μαζεύτηκε από τις αρχές Ιουνίου έως τις 10 Ιουνίου περίπου. Μετά τη συλλογή, το σκόρδο μπαίνει σε μια περίοδο αποξήρανσης, διαλογής και ταξινόμησης που διαρκεί περίπου ένα μήνα. Έτσι, από τα μέσα Ιουλίου, το σκόρδο αρχίζει να διατίθεται στην αγορά.
Όπως μας λέει ο κ. Κουκούτσης, «η ποσότητα που έχει απομείνει αυτή τη στιγμή είναι ελάχιστη, γιατί το σκόρδο Πλατυκάμπου έχει μεγάλη ζήτηση». Η διάθεση γίνεται κυρίως σε τοπικούς εμπόρους και λαχαναγορές, αλλά και πλανόδιοι μικροπωλητές.
Όμως η μεγάλη ζήτηση φέρνει και … παγίδες: «Υπάρχουν πολλοί που πουλάνε άλλα σκόρδα ως ‘Πλατυκάμπου’. Ο καταναλωτής δεν μπορεί να ξεχωρίσει τι είναι αυθεντικό και τι όχι. Εμείς λέμε στον κόσμο: αναζητήστε το σκόρδο με την ετικέτα του συνεταιρισμού, μόνο αυτό είναι σίγουρα το ντόπιο».
e-SHOP ΚΑΙ ΚΑΘΕΤΟΠΟΙΗΣΗ
Η ψηφιακή εποχή φέρνει ευκαιρίες και στον Πλατύκαμπο. Ο συνεταιρισμός ετοιμάζει ηλεκτρονικό κατάστημα, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να παραγγείλει απευθείας το αυθεντικό σκόρδο, χωρίς ενδιάμεσους.
Ο κ. Κουκούτσης τονίζει: «Αυτή η καθετοποίηση είναι μονόδρομος. Η ψαλίδα τιμής από το χωράφι στο ράφι είναι τεράστια. Από 4-5 ευρώ το κιλό που παίρνουμε εμείς, φτάνει μέχρι και τα 10 ευρώ στον καταναλωτή. Με το e-shop, θα μπορούσαμε να πουλάμε το σκόρδο μας 6 ευρώ και να το αγοράζει ο κόσμος 6 ευρώ, κερδίζοντας κι εμείς και ο καταναλωτής».
Η διαφορά αυτή είναι σημαντική, τόσο οικονομικά όσο και ποιοτικά: «Ο καταναλωτής θα έχει σιγουριά για το προϊόν, θα ξέρει τι παίρνει και δεν θα είναι θύμα παραπλάνησης», συμπληρώνει.
ΠΟΠ ΣΚΟΡΔΟΥ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ
Η αναγνώριση ΠΟΠ (Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης) είναι προ των πυλών, καθώς ο συνεταιρισμός έχει ήδη καταθέσει τον φάκελο και βρίσκεται σε φάση διορθώσεων και συμπληρώσεων. «Η Περιφέρεια Θεσσαλίας έχει παίξει καταλυτικό ρόλο. Ο περιφερειάρχης κ. Δημήτρης Κουρέτας όπως ξέρετε άλλωστε δίνει ιδιαίτερο βάρος στο σκόρδο Πλατυκάμπου», τονίζει ο πρόεδρος.
Ωστόσο, η πιστοποίηση από μόνη της δεν αρκεί: «Για να βγούμε μαζικά στην αγορά, πρέπει να έχουμε υποδομές συσκευασίας και μεταποίησης, που κοστίζουν πολλά χρήματα. Χρειαζόμαστε χρηματοδότηση, που αυτή τη στιγμή είναι μεγάλο πρόβλημα».
Ο κ. Κουκούτσης αναφέρει πως οι καθυστερήσεις στα προγράμματα, η έλλειψη κεφαλαίων και η ανασφάλεια για το μέλλον δυσκολεύουν την πρόοδο.
ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ
Η έκταση που καλλιεργείται με ντόπιο σκόρδο είναι μόλις 200 στρέμματα, ενώ συνολικά στον Πλατύκαμπο υπάρχουν περίπου 1.100 στρέμματα με σκόρδο.
Ο μεγάλος εχθρός του αυθεντικού σκόρδου είναι ο … εύκολος σπόρος: «Το κινέζικο σκόρδο είναι πιο ανθεκτικό και φθηνότερο στην καλλιέργεια. Το ντόπιο σκόρδο θέλει κανάκεμα, θέλει πολλή φροντίδα, προσοχή στα νερά, στην πρόληψη ασθενειών».
Το κόστος παραγωγής είναι μεγάλο: περίπου 1.500 ευρώ το στρέμμα. «Για να βάλεις 100 στρέμματα, πρέπει να έχεις πάνω από 115.000 ευρώ. Και το χειρότερο: πρέπει να ξέρεις ότι θα πουλήσεις, αλλιώς χάνεις τα λεφτά σου».
Αυτός είναι ο λόγος που οι περισσότεροι αγρότες επιλέγουν τον φθηνότερο και πιο εύκολο σπόρο, ακόμη κι αν δεν είναι ντόπιος.
Ο σπόρος του ντόπιου σκόρδου, δεν κυκλοφορεί ελεύθερα στην αγορά. «Δεν πας στο γεωπονικό γραφείο και να πάρεις 10 τσουβάλια. Ο σπόρος πρέπει να προέρχεται από προηγούμενη σοδειά ντόπιου σκόρδου. Αυτό σημαίνει ότι για να μεγαλώσεις την παραγωγή, πρέπει να κρατήσεις σπόρο και να μη πουλήσεις όλη τη σοδειά σου, έχοντας ουσιαστικά μηδενικό εισόδημα τη χρονιά που τον κρατάς». Ο συνεταιρισμός προσπαθεί να στηρίξει τους παραγωγούς, αγοράζοντας τον σπόρο για να τον μοιράσει, αλλά τα χρήματα είναι λίγα και η ανάγκη μεγάλη. «Μας λείπει η παλιά Αγροτική Τράπεζα ή άλλη μορφή δανεισμού με χαμηλό κόστος», καταλήγει.
ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ
Το σκόρδο Πλατυκάμπου έχει τραβήξει τα βλέμματα επιστημόνων και επιχειρηματιών παγκοσμίως. Ήδη πέρυσι, ο συνεταιρισμός συμμετείχε στο Διεθνές Συνέδριο Σκόρδου στο Μόναχο, όπου προσκλήθηκαν μόνο λίγοι παραγωγοί.
Η ιαπωνική εταιρεία Wakunaga κάθε χρόνο λαμβάνει και αναλύει δείγματα σκόρδου από τον Πλατύκαμπο. Τα αποτελέσματα σε αναλύσεις που έχουν γίνει σε διάφορες ποικιλίες σκόρδου είναι εκπληκτικά: ενώ το κινέζικο σκόρδο μετρά 110 μονάδες στην κλίμακα ποιότητας, το κινέζικο σκόρδο που φυτεύεται στον Πλατύκαμπο 170 μονάδες, το ντόπιο Πλατυκάμπου φτάνει τις 470!
Οι επιστήμονες αποδίδουν αυτή την ποιότητα στο μικροκλίμα της περιοχής, και κυρίως στις μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας ημέρας – νύχτας, που στρεσάρουν το φυτό και αυξάνουν την παραγωγή ουσιών που κάνουν το σκόρδο μοναδικό.
ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΓΕΥΣΗ ΑΠΟ ΠΑΛΙΑ
Η καλλιέργεια του σκόρδου στον Πλατύκαμπο χάνεται στα βάθη των αιώνων, με οικογένειες που μεταδίδουν τη γνώση και το μεράκι από γενιά σε γενιά.
«Η μητέρα μου, που τώρα είναι κοντά στα 80, θυμάται τον εαυτό της μικρό κοριτσάκι να πηγαίνει στο χωράφι με τα αδέρφια της», αφηγείται ο κ. Κουκούτσης. «Αυτό δείχνει πόσο βαθιά ριζωμένο είναι το σκόρδο εδώ».
ΤΑ ΟΦΕΛΗ
Σύμφωνα με μελέτες και έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το μικροκλίμα της περιοχής του Πλατυκάμπου και ιδιαίτερα οι σημαντικές διαφορές θερμοκρασίας μέρας/ νύχτας, έχουν ευνοήσει την καλλιέργεια του σκόρδου, εδώ και αιώνες. Η χρήση του αριθμεί τουλάχιστον 5000 χρόνια, ενώ τα οφέλη του, είναι γνωστά στην ιατρική και επιστημονική κοινότητα εδώ και 3000 χρόνια!
Ο βολβός του σκόρδου χρησιμοποιείται κατά κόρον για φαρμακευτικούς σκοπούς. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί φρέσκο, αφυδατωμένο, ή ως εκχύλισμα. Το σκόρδο έχει υψηλή συγκέντρωση σε ενώσεις θείου, οι οποίες αποτελούν τις ενεργές ουσίες. Οι κυρίες ουσίες που περιέχει το σκόρδο είναι η αλιίνη και η αλιινάση.
Οι δύο αυτές ουσίες βρίσκονται στο σκόρδο ξεχωριστά και δεν είναι συνδεδεμένες μεταξύ τους. Όταν το σκέλος του σκόρδου σπάσει, οι δύο αυτές ουσίες ενώνονται και δημιουργείται η αλλισίνη. Η αλλισίνη είναι η ουσία που προσδίδει στο σκόρδο τη χαρακτηριστική οσμή και γεύση. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο το σκόρδο να συνθλίβεται πριν την προσθήκη του στο φαγητό, προκειμένου να απελευθερωθεί η δραστική αλλισίνη.
Το σκόρδο είναι γνωστό όχι μόνο για τη γεύση του αλλά και για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.
– Αντικαρκινική δράση: Οι ενώσεις θείου, κυρίως η αλλισίνη, έχουν αποδειχθεί τοξικές για καρκινικά κύτταρα. Μελέτες συνδέουν την αυξημένη κατανάλωση σκόρδου με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου στο στομάχι και στο παχύ έντερο.
– Καρδιοπροστασία: Το σκόρδο βοηθά στη μείωση της LDL (κακής χοληστερίνης) και διαλύει μικρούς θρόμβους, μειώνοντας τον κίνδυνο εμφράγματος.
– Μείωση λιπιδίων στο αίμα: Μελέτες δείχνουν ότι η χρήση συμπληρωμάτων σκόρδου μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων.
– Αντιυπερτασική δράση: Η τακτική κατανάλωση συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
– Αντιμικροβιακή δράση: Προστατεύει από το κοινό κρυολόγημα και βοηθά στην αντιμετώπιση της ακμής.
– Ενίσχυση οστών και μαλλιών: Περιέχει συστατικά απαραίτητα για υγιή οστά και βοηθά στην πρόληψη της τριχόπτωσης.
– Βελτίωση αθλητικών επιδόσεων: Βοηθά στην αντοχή και μείωση της κόπωσης.
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΣΚΟΡΔΟΥ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ
Παρά τις δυσκολίες, η πίστη των παραγωγών είναι ακλόνητη. «Πιστεύουμε πολύ σε αυτό το προϊόν. Μπορεί να αλλάξει το τοπίο της αγροτικής οικονομίας στην περιοχή μας και να δώσει διέξοδο σε πολλούς παραγωγούς. Χρειάζεται στήριξη, υποδομές και τη σωστή αναγνώριση», λέει με αποφασιστικότητα ο πρόεδρος του συνεταιρισμού.
ΘΑΝΑΣΗΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΗΣ – eleftheria.gr
Για περισσότερες Ειδήσεις και όλα τα Αγροτικά νέα επισκεφθείτε το e-Agrotis.gr
