Ο πολλαπλασιασμός της ελιάς μπορεί να πραγματοποιηθεί με δύο βασικούς τρόπους: αγενή και εγγενή. Στην πρώτη περίπτωση, χρησιμοποιούμε τμήματα του ίδιου του δέντρου (π.χ. εμβολιασμούς, μοσχεύματα, παραφυάδες, γόγγρους), ενώ στη δεύτερη περίπτωση προχωρούμε με σπορά χρησιμοποιώντας τους πυρήνες (κουκούτσια) των ελαιοκάρπων.
Εγγενής πολλαπλασιασμός (με κουκούτσια)
Ο εγγενής πολλαπλασιασμός βασίζεται στους πυρήνες της ελιάς, δηλαδή στα κουκούτσια. Ωστόσο, αυτή η διαδικασία χρησιμοποιείται σπάνια σε εμπορική κλίμακα, διότι:
- Προκύπτουν φυτά που δεν κληρονομούν απαραίτητα τις ιδιότητες της μητρικής ποικιλίας.
- Χρειάζεται περισσότερος χρόνος μέχρι το δένδρο να ωριμάσει και να δώσει σταθερή παραγωγή.
Παρόλα αυτά, για ερασιτεχνικούς λόγους ή για βελτιωτική επιλογή, η σπορά των πυρήνων παραμένει μια ενδιαφέρουσα μέθοδος.
Αγενής πολλαπλασιασμός
Στον αγενή πολλαπλασιασμό, αξιοποιούμε ήδη διαμορφωμένα μέρη της ελιάς, ώστε τα νέα δέντρα να έχουν ακριβώς τα γενετικά χαρακτηριστικά του μητρικού φυτού. Ακολουθούν οι βασικές τεχνικές:
Πολλαπλασιασμός με εμβολιασμό
Ο εμβολιασμός συνίσταται στην ένωση ιστών από μια επιθυμητή ποικιλία (μπόλι) με τους ιστούς ενός άλλου φυτού (υποκείμενο). Με αυτόν τον τρόπο:
- Μεταφέρουμε τα επιθυμητά χαρακτηριστικά (π.χ. ποικιλία) πάνω σε ήδη υπάρχον δέντρο ή σε άγρια σπορόφυτα.
- Αλλάζουμε παλιά ποικιλία σε μια νέα πιο αποδοτική ή ανθεκτική.
Κατάλληλη περίοδος για εμβολιασμό ελιάς: Μάρτιος – Απρίλιος, όταν ο φλοιός αποκολλάται εύκολα και ο κίνδυνος παγετού είναι μικρός.
Μέθοδος με ενοφθαλμισμό (ασπιδιωτός)
- Δημιουργούμε τομή σχήματος Τ στον φλοιό του υποκειμένου.
- Παίρνουμε έναν οφθαλμό (μάτι) με φλοιό (σε σχήμα ασπίδας) από το μπόλι και τον εισάγουμε στην τομή, αφήνοντας τον οφθαλμό ακάλυπτο.
- Δένουμε και αλείφουμε με πάστα (ή άλλα προστατευτικά υλικά).
Μέθοδος με πλακίτη
- Κόβουμε ένα τετράγωνο ή ορθογώνιο κομμάτι φλοιού με οφθαλμό από ένα νεαρό κλαδί.
- Διαμορφώνουμε αντίστοιχη τομή στον φλοιό του υποκειμένου και τοποθετούμε το μπόλι.
- Δένουμε προσεκτικά και καλύπτουμε με προστατευτική πάστα.
Υπόφλοιος εγκεντρισμός (σε μεγαλύτερης ηλικίας δέντρα)
- Καρατομούμε επιλεγμένους βραχίονες στο επιθυμητό ύψος.
- Χρησιμοποιούμε εμβόλια (κεντράδια) με δύο γόνατα (ζεύγη οφθαλμών), διαμορφωμένα σε σχήμα σφήνας.
- Ανοίγουμε δύο αντικριστές σχισμές, τοποθετούμε τα εμβόλια, δένουμε με χόρτο ράφια και αλείφουμε με πάστα.
Πλευρικός εγκεντρισμός (για πιο λεπτούς βραχίονες)
- Εφαρμόζεται σε βραχίονες πάχους 1,5 – 3 cm.
- Γίνεται πλευρική τομή (φλοιός και λίγο ξύλο), όπου τοποθετείται το εμβόλιο (μονόπλευρη σφήνα).
- Μετά την επιτυχή ένωση, αφαιρούνται οι πλάγιοι βλαστοί κάτω από το σημείο του εμβολίου.
Σχιστός εμβολιασμός
- Χρησιμοποιείται όταν ο φλοιός δεν αποκολλάται εύκολα.
- Σχίζουμε κάθετα το υποκείμενο (βραχίονα ή κορμό) σε βάθος 10 cm και τοποθετούμε κεντράδια σε σχήμα σφήνας στα άκρα της τομής.
- Δένουμε και καλύπτουμε με πάστα όλα τα εκτεθειμένα σημεία.
Πολλαπλασιασμός με γόγγρους (σφαιροβλάστες)
Οι γόγγροι ή αλλιώς σφαιροβλάστες είναι εξογκώματα που μοιάζουν με αυγά πάνω στον κορμό. Οι βασικές οδηγίες είναι:
- Αφαιρούνται Φεβρουάριο – Μάρτιο με μαχαίρι.
- Η πληγή στον κορμό απολυμαίνεται και λείαινεται.
- Τοποθετούμε τον γόγγρο στο έδαφος σε βάθος 20 cm, αφού τον καλύψουμε με μείγμα αργίλου και χωνεμένης κοπριάς.
Γιατί να επιλέξουμε αγενή πολλαπλασιασμό
- Ταχύτητα: Τα νεαρά δέντρα αρχίζουν να καρποφορούν πιο γρήγορα.
- Σταθερότητα: Διατηρούμε τα γενετικά χαρακτηριστικά της επιθυμητής ποικιλίας.
- Ανθεκτικότητα: Μπορούμε να επιλέξουμε υποκείμενα ανθεκτικά σε ασθένειες ή περιβαλλοντικές συνθήκες.
Χρήσιμες συμβουλές
- Χρόνος και συνθήκες: Προσαρμόστε τον χρόνο πολλαπλασιασμού στις κλιματικές συνθήκες της περιοχής (αποφυγή παγετού).
- Προστασία εμβολίων: Χρησιμοποιήστε πάστα (ή άλλο προϊόν επάλειψης) για να θωρακίσετε τις τομές και να εμποδίσετε την είσοδο παθογόνων.
- Αφαίρεση πλάγιας βλάστησης: Όταν το νέο εμβόλιο πιάσει, αφαιρείτε τη βλάστηση κάτω από το σημείο ένωσης, ώστε να μην ανταγωνίζεται το νέο βλαστό.
- Υγιές φυτικό υλικό: Βεβαιωθείτε ότι παίρνετε εμβόλια ή γόγγρους από υγιή μητρικά φυτά, για να αποφύγετε τη μετάδοση ασθενειών.
Ο πολλαπλασιασμός της ελιάς είναι μια συναρπαστική διαδικασία, που προσφέρει την ευκαιρία να επιλέξετε την ποικιλία και τις ιδιότητες που επιθυμείτε για τον ελαιώνα ή τον κήπο σας. Είτε επιλέξετε εμβολιασμούς, γόγγρους ή κουκούτσια, φροντίστε να ακολουθήσετε τις σωστές τεχνικές και να λάβετε τα κατάλληλα προληπτικά μέτρα, ώστε να εξασφαλίσετε υγιή και παραγωγικά δέντρα.
Θέλετε να μάθετε περισσότερα για την ελαιοκαλλιέργεια και να βρείτε χρήσιμα προϊόντα και εργαλεία; Επισκεφτείτε το e-Agrotis.gr για συμβουλές, προτάσεις και ό,τι χρειάζεστε για έναν υγιή και αποδοτικό ελαιώνα! Καλή επιτυχία στον πολλαπλασιασμό σας!
Δείτε τα παρακάτω βίντεο που βρήκαμε στο Youtube για να σας βοηθηθούν στο πως να το κάνετε μονοί σας
