Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στον πρωτογενή τομέα είναι ήδη εμφανείς, με πλημμύρες, λειψυδρία και ακραία καιρικά φαινόμενα να προκαλούν ζημιές σε αγροτικές περιοχές της Ελλάδας και της Ευρώπης. Ένα από τα βασικά αίτια της κλιματικής κρίσης είναι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO₂), για τις οποίες, μεταξύ άλλων κλάδων, ευθύνεται και ο αγροτικός τομέας.
Η δέσμευση άνθρακα στο έδαφος
Μια από τις προτεινόμενες λύσεις για τον μετριασμό αυτών των εκπομπών είναι η δέσμευση του άνθρακα στο έδαφος (Soil Carbon Sequestration), μέσω φυσικών και διαχειριστικών πρακτικών:
- Απορρόφηση CO₂ μέσω των φυτικών υπολειμμάτων και της φωτοσύνθεσης.
- Βελτίωση του εδάφους σε θέματα γονιμότητας, υγρασίας και βιοποικιλότητας.
- Ανθεκτικότητα σε ακραία φαινόμενα (ξηρασία, αλατότητα).
Βασικές πρακτικές «Γεωργίας Άνθρακα» περιλαμβάνουν:
- Διατήρηση οργανικών εδαφών (π.χ. μείωση αποστράγγισης σε τυρφώδη εδάφη).
- Αγροδασοκομία (φύτευση δέντρων στις καλλιέργειες).
- Βιώσιμη διαχείριση ζωικών αποβλήτων.
- Βελτιστοποιημένη χρήση λιπασμάτων για μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
To ελληνικό Living Lab για το Carbon Farming
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας και του έργου LILAS4SOILS, δημιουργείται ένα “Ζωντανό Εργαστήριο” (Living Lab) στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με επίκεντρο τη Γεωργία Άνθρακα. Στόχος είναι να αντιμετωπίσει τις κλιματικές προκλήσεις της Νότιας Ευρώπης, δίνοντας έμφαση σε καινοτόμες πρακτικές δέσμευσης άνθρακα.
- Κεντρικός στόχος: Εφαρμογή πρακτικών Γεωργίας Άνθρακα που ενισχύουν την προσαρμογή και τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.
- 19 πρακτικές κατανεμημένες σε 5 στρατηγικές κατηγορίες για αύξηση της δέσμευσης άνθρακα.
Συντονιστής του ελληνικού Living Lab είναι ο καθηγητής Θωμάς Μπαρτζάνας (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών), που τονίζει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ φορέων της αλυσίδας αξίας, τεχνολογικών εταιρειών, δημόσιων υπηρεσιών και αγροτών.
Διεθνής διάσταση και πανευρωπαϊκό δίκτυο
Το LILAS4SOILS:
- Διενεργεί 5 Ζωντανά Εργαστήρια (Living Labs) σε 6 χώρες, με 24 εταίρους, πάνω από 80 αγρότες και 125 εμπλεκόμενους φορείς.
- Θα δοκιμάσει πρακτικές σε 85-100 πιλοτικούς σταθμούς, καλύπτοντας διάφορα αγροτικά συστήματα και εδαφοκλιματικές ζώνες.
Στην Ελλάδα, συμμετέχουν:
- Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (συντονιστής).
- Perrotis College της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής.
- Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ).
- Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.
Οι δοκιμές πραγματοποιούνται ήδη σε 10 πιλοτικούς σταθμούς (αγροκτήματα κ.λπ.), με άλλους 10 να προστίθενται μέσω ανοικτής πρόσκλησης.
Βιώσιμη γεωργία και κίνητρα για τους αγρότες
Με την προώθηση της Γεωργίας Άνθρακα, οι αγρότες όχι μόνο συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών CO₂ και την προστασία του εδάφους, αλλά εντάσσονται σε ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο:
- Προβλέπεται η ανάπτυξη συστημάτων Παρακολούθησης, Αναφοράς και Επαλήθευσης (MRV) για μελλοντικές αγορές άνθρακα.
- Η έρευνα και η τεχνολογία θα επιτρέψουν πιο αποτελεσματική και ανθεκτική γεωργία.
“Η Γεωργία Άνθρακα δεν αφορά μόνο τη δέσμευση άνθρακα, αλλά και τη δημιουργία χρηματοδοτικών κινήτρων που θα ανταμείβουν τους παραγωγούς για πρακτικές φιλικές προς το κλίμα”, τονίζει ο κ. Μπαρτζάνας.
Το Living Lab για το Carbon Farming στην Ελλάδα, με έδρα το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, φιλοδοξεί να προωθήσει καινοτόμες λύσεις για την αναχαίτιση της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή της γεωργίας σε συνθήκες αβεβαιότητας. Η συλλογική δράση παραγωγών, ερευνητών και δημόσιων φορέων δείχνει τον δρόμο για μια αειφόρο και ανθεκτική αγροτική παραγωγή, μειώνοντας παράλληλα το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Για περισσότερες ειδήσεις και όλα τα Αγροτικά νέα, επισκεφτείτε το e-Agrotis.gr.
Με πληροφορίες ertnews.gr
